II SAB/Rz 68/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie pozyskania środków z budżetu państwa na zabezpieczenie osuwiska - postanawia – odrzucić skargę. W skardze z dnia 5 września 2011 r., J. P. zaskarżyła bezczynność - jak określiła -Gminy [...] w sprawie uzyskania środków z budżetu państwa na zabezpieczenie osuwiska powstałego na sąsiedniej działce podczas obfitych opadów w czerwcu 2010 r., co narusza art. 35 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 123, poz. 835 ze zm.). Przedmiot skargi został przez J. P. jeszcze raz w sposób powyższy wskazany w piśmie z dnia 20.10.2011 r. (k. 29). W uzasadnieniu skarżąca podała, że o taką pomoc "wystąpiła zbiorowo" w dniu 17 marca 2011 r. oraz w piśmie z dnia 28 kwietnia 2011 r., i otrzymała odpwiedź, że w/w pomoc jej nie przysługuje. Podniosła, że z pisma MSWiA z dnia 16 listopada 2011 r., (rok podany omyłkowo), nr [...] wynika zaś, że o taką pomoc miała prawo się ubiegać. W dniu 26 lipca 2011 r. złożyła ponowną prośbę o pomoc w uzyskaniu środków z budżetu państwa na zabezpieczenie osuwiska, lecz do dnia dziejsiejszego Gmina nie podjęła żadnych działań w tym kierunku. Wyraziła obawy, że mimo zbliżającej się zimy osuwisko obok jej domu jest dalej niezabezpieczone i w związku z tym nie może zamieszkiwać z rodziną w domu już drugi rok, zaś budynek ten niszczeje. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie, oceniając ją jako niezasadną. Przyznał, że w dniu 17 marca 2011 r. wpłynęła do Urzędu Gminy prośba 5 osób o zabezpieczenie skarpy powstałej w wyniku osunięcia się ziemi w miejscowości B. w czasie opadów w maju i czerwcu 2010 r. Naprowadził, że już w czerwcu 2010 r. zlecił sporządzenie ze środków gminy ekseprtyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku skarżącej jak i ekspertyzy geotechnicznej dotyczącej terenu osuwiska w miejscowości B. Na podstawie tej ekspertyzy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. orzekł, że dom skarżącej ze względu na zagrożenie skarpą nie nadaje się do użytkowania. Po uchyleniu tej decyzji organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w oparciu o nową ekspertyzę orzekł, że w celu zabezpieczenia tego budynku należy wykonać szczegółowe badania gruntów bezpośrednio pod budynkiem oraz dokonać obliczenia stateczności skarpy. Wójt podał, że zwrócił się do Wojewody pismem z dnia 22 marca 2011 r., nr [...] o przekazanie środków finansowych na opracowanie dokumentacji techniczno-budowlanych powstałych osuwisk o czym skarżąca została powiadomiona. W odpowiedzi Wojewoda pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r., nr [...] poinformował o ogólnych zasadach obowiązujących przy przyznawaniu pomocy poszkodowanym, nie wypowiadając się w zakresie meritum tej sprawy. Wójt odnosząc sie do twierdzeń skarżącej dotyczących pisma MSWiA, (które wpłynęło do Urzędu Wojewódzkiego w dniu 16 listopada 2010 r.), wskazał, że z pkt 2 tego pisma wynika, iż pomoc nie może przekroczyć kwoty 300 000 zł, nie więcej jednak niż wartość budynku mieszkalnego zagrożonego osunięciem ziemi, ustalona przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe do szacowania nieruchomości. Koniecznym warunkiem przyznania takiej pomocy było sporządzenie wyceny przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca pismem z dnia 26 lipca 2011 r. zwróciła się z ponowną prośbą o pomoc w uzyskaniu środków finansowych z budżetu państwa na zabezpieczenie osuwiska, zarzucając Wójtowi niepodjęcie działań w sprawie. Wójt podniósł, że już w dniu 29 lipca 2011 r. pismem nr [...] zwrócił się do Wojewody o wyjaśnienie kwestii zasad udzielania pomocy związanej z kosztami poniesionymi na opracowanie dokumentacji zabezpieczenia osuwiska. Kolejno Wójt występował do Wojewody z prośbą o przekazanie środków finansowych w wysokości 10 000 zł na pokrycie kosztów wyceny nieruchomości położonych w B., a zagrożnych osuwiskiem. Rada Gminy [...], chcąc umożliwić wycenę nieruchomości skarżącej i podjęcie działań zabezpieczających skarpę w dniu [...] sierpnia 2011 r., nr [...] podjęła uchwałę w sprawie zmiany uchwały budżetowej Gminy na 2011 r. - planując środki w wysokości 10 000 zł na wydatki związane z ustaleniem wysokości szkody przez rzeczoznawcę majątkowego, polegające na wycenie nieruchomości zagrożonych osuwiskiem, w tym nieruchomości skarżącej. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Regionalna Izba Obrachunkowa wskazała na istotne naruszenie prawa w tym przypadku, gdyż w świetle obowiązujących przepisów zaplanowane wydatki nie są wydatkami na zadania własne gminy. Wójt podniósł, że sprawa nie została wyjaśniona przez Wojewodę, stąd pismem z dnia 20 paździenrika 2011 r. wskazał Wojewodzie na specyfikę sprawy i wystąpił jednocześnie z wnioskiem o zabezpieczenie potrzebnych środków na dokonanie wycen domów zagrożonych osuwiskiem. W końcowej części Wójt stwierdził, że przez cały okres podejmował działania w kierunku pozytywnego załatwienia sprawy skarżącej, dlatego nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 35 k.p.a. poprzez niedochowanie ustawowych terminów załatwienia przedmiotowej sprawy, która jest niezmiernie skomplikowana i w dużej mierze jej roztrzygnięcie nie zależy od działań i decyzji podejmowanych przez gminę. Fakt, że do dnia dzisiejszego nie zostały przekazane z budżetu państwa środki finansowe na pomoc dla poszkodowanej nie jest wynikiem bezczynności organu, wręcz przeciwnie organ podejmował i podejmuje nadal wszelkie możliwe kroki w celu wywalczenia dla skarżącej funduszy pomocowych z budżetu państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z przepisem art. 185 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Jest ona zasadniczo sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Katalog spraw poddanych kontroli sądu administracyjnego określono w przepisach art. 3 §2 pkt 1 - 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z nim sąd orzeka w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto z mocy art. 3 §3 P.p.s.a. sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy Sąd w pierwszej kolejności bada dopuszczalność drogi sądowej. Zgodnie bowiem z art. 58 §1 pkt 1) P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. J. P. przedmiotem skargi uczyniła żądanie skierowane wobec reprezentującego w/w Gminę Wójta Gminy, aby ten podjął działania w celu pozyskania środków finansowych z przeznaczeniem na zabezpieczenie skarpy powstałej na skutek opadów atmosferycznych w maju i czerwcu 2010 r. zagrażającej jej domowi znajdującemu się na sąsiedniej względem osuwiska działce. Bez stabilizacji osuwiska nie może otrzymać stosownej pomocy finansowej z pomocy społecznej oraz ponownie w nim zamieszkać. W związku z bezskutecznością podejmowanych przez organ działań i wydłużającym się okresem od zgłoszenia żądania skarżąca skierowała skargę na bezczynność Wójta Gminy. Tak określony przedmiot sprawy nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Tym samym nie mieści się w zakresie właściwości tego sądu. Skargę na bezczynność, zgodnie z art. 3 §2 pkt 8) P.p.s.a. można wnieść tylko wtedy, gdy sprawa podlega załatwieniu w jednej z form określonych w art. 3 § pkt 1-4a) P.p.s.a. Zgłoszone żądanie nie podlegało załatwieniu w formie decyzji administracyjnej lub postanowienia, ani innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarżąca domagała się bowiem wyraźnie, aby Wójt Gminy pozyskał środki dla Gminy w formie dotacji celowej z budżetu państwa z przeznaczeniem na usuwanie opisanych wyżej skutków zdarzeń atmosferycznych z 2010 r. Nie było to więc żądanie, które doprowadziłoby do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej, w rozumieniu art. 1 k.p.a. Nie znajdują do niego zastosowania również przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r., w tym art. 4 tej ustawy, który w swej treści nawiązuje do spraw podlegających załatwieniu w trybie k.p.a. Skarga na bezczynność Wójta Gminy [...] w takim zakresie podlega zatem odrzuceniu. Oceny skargi Sąd dokonał również w aspekcie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn.zm.; dalej: "u.s.g."), z tego powodu, że do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów, a usuwanie skutków osuwisk ziemnych można zaliczyć do katalogu spraw wymienionego w art. 7 u.s.g. Przepis art. 6 ust. 2 u.s.g. stanowi o samodzielności gminy w rozstrzyganiu należących do niej spraw, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym samodzielność gminy podlega ochronie sądowej. Ponadto gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową na podstawie uchwały budżetowej gminy, a jej dochody określają odrębne przepisy. Wśród przepisów tych należy wskazać na ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2010 r., nr 80, poz. 526 z późn.zm.) oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r., nr 157, poz. 1240 ze zm.). Żadna z nich nie przewiduje jednak regulacji zobowiązującej gminę lub jej organy do podejmowania obowiązkowych działań w celu pozyskania środków z budżetu państwa, np. z formie dotacji celowej, na usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w tym także na wniosek osób zainteresowanych. W art. 51 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego postanowiono, że z budżetu państwa mogą być udzielane właściwym jednostkom samorządu terytorialnego dotacje celowe na realizację zadań związanych z usuwaniem bezpośrednich zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz z usuwaniem skutków powodzi i osuwisk ziemnych oraz usuwaniem skutków innych klęsk żywiołowych. Jednak przepis ten nie może stać się podstawą roszczenia w sprawie indywidualnej. Nie nakłada on na gminę obowiązku starania się o takie środki na żądanie albo na rzecz konkretnej osoby. Stwarza jedynie możliwość ich pozyskania z przeznaczeniem na wykonywanie zadań publicznych o znaczeniu lokalnym. Podstawy takiej nie ma również w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r., nr 25, poz. 150). W art. 101a) ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. postanowiono, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez to, że organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, wnieść skargę do sądu administracyjnego. Aktywność Wójta Gminy lub ewentualna jego bezczynność albo przewlekłość w pozyskiwaniu środków pomocowych na usuwanie skutków powstałych osuwisk mas ziemnych nie może być przedmiotem skargi także na tej podstawie wobec braku regulacji nakładającej obowiązek takiego działania. Sąd nie znalazł takiej podstawy w przepisach obowiązującego prawa. Zatem niniejsza skarga jest niedopuszczalna także w trybie przepisów u.s.g. Analogiczne stanowisko tut. Sąd zajął w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21.11.2011 r. sygn. akt II SAB/Rz 67/11. Wobec powyższego, skoro skarga J. P. nie podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny, na podstawie art. 58 §1 pkt 1) P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Jeżeli skarżąca uważa, że Wójt Gminy [...] powinien działać na rzecz pozyskania przedmiotowych środków - może natomiast skorzystać z instytucji skarg i wniosków, przewidzianych przepisami Działu VIII k.p.a.