II SAB/Rz 70/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą I. przyznaje skarżącemu W. Z. od Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł /słownie: trzy tysiące złotych/ II. zasądza od Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego W. Z. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi małoletniego W.Z. reprezentowanego przez Ł.Z. jest bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej określanego też DOW NFZ lub Dyrektor) w sprawie zwrotu kosztów leczenia za granicą. W dniu 27 czerwca 2014 roku Ł.Z. zwrócił się do DOW NFZ o zwrot kwoty 6 624 euro, jaką poniósł z tytułu leczenia małoletniego syna W.Z. w Szpitalu Dziecięcym, Klinika Akademicka Uniwersytetu w [...]. Skarżący wskazał, że W.Z. urodził się z wrodzoną wadą Polisyndaktylii obu stóp. Dyrektor OW NFZ w [...] w piśmie z dnia 18 stycznia 2017 roku wyjaśnił, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia żądania. Podał, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień leczenia W.Z. Dyrektor nie wydawał decyzji administracyjnych w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą, ponieważ nie było do tego wyraźnej podstawy prawnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Ł.Z. – przedstawiciel ustawowy W.Z. wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności odmawiając wydania decyzji administracyjnej, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego w wyznaczanym terminie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 25 000 zł. Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., II SAB/Rz 25/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd wskazał, że na dzień złożenia wniosku, jak również w okresie leczenia małoletniego kwestia refundacji kosztów leczenia i badań diagnostycznych regulowana była przepisami art. 25 i 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zaś skarżący domagał się wydania decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia. Natomiast powołane przepisy art. 25 i 26 tej ustawy uprawniały ten organ wyłącznie do decyzyjnego rozstrzygania wniosku o wyrażenie zgody lub o skierowanie na diagnostykę lub leczenie za granicą. Zdaniem Sądu, nie było podstaw do wydania decyzji o zwrocie kosztów leczenia. Uwzględniając skargę kasacyjną skarżącego, wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. II GSK 3597/17, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 5 września 2018 r., sygn. akt II SAB/Rz 55/18, po ponownym rozpoznaniu sprawy ze skargi Ł.Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego W.Z. (dalej: małoletni, skarżący) na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą w pkt : I. zobowiązał Dyrektora OW NFZ do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą małoletniego w terminie do 30 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności w pkt II. stwierdził, że bezczynność Dyrektora OW NFZ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III. przyznał skarżącemu Ł.Z. – przedstawicielowi ustawowemu małoletniego W.Z. od Dyrektora OW NFZ sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł; w pkt IV. zasądził od Dyrektora OW NFZ na rzecz skarżącego Ł.Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego W.Z. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II GSK 45/19, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. skarg kasacyjnych Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] i W.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt II SAB/Rz 55/18 w sprawie ze skargi W.Z. na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą w : pkt 1 sprostował zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w ten sposób, że w wierszu 12 wykreślił słowa "Ł.Z.-przedstawiciela ustawowego małoletniego"; w pkt 2. uchylił zaskarżony wyrok w pkt III i IV i tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; w pkt 3. Oddalił skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w pozostałym zakresie; w pkt 4. oddalił skargę kasacyjną W.Z.; w pkt 5. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu swego orzeczenia NSA przypomniał, że w rozpoznawanej sprawie zapadł wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3597/17, którym uchylono wyrok WSA w Rzeszowie z 9 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Rz 25/17 oddalający skargę małoletniego W.Z. na bezczynność Dyrektora OW NFZ w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W następstwie tego orzeczenia WSA, ponownie rozpoznając sprawę, wydał wyrok kwestionowany skargami kasacyjnymi. W kontrolowanej sprawie zaskarżony wyrok został wydany po ponownym rozpoznaniu skargi przez WSA, po uwzględnieniu przez NSA skargi kasacyjnej od wcześniejszego wyroku WSA. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżony wyrok WSA i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.), zawarł wykładnię przepisów prawa, która w tej sprawie wiązała WSA. W takiej sytuacji sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie miał całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Stwierdzono, że WSA ponownie rozpoznając sprawę zastosował się do wykładni prawa ustalonej przez Sąd kasacyjny w wyroku z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3597/17. Argumentacja Sądu I instancji jest zbieżna z wiążącą ten Sąd wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy podkreślił, że ze wskazań NSA wynika, iż wniosek strony z 26 czerwca 2014 r. o zwrot kosztów leczenia poza granicami kraju, powinien zostać rozpoznany przez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej zasadność żądania. Ponadto do chwili wyrokowania przez WSA – 5 września 2018 r. - decyzja nie została wydana. W tej sytuacji pkt I skarżonego wyroku był skutkiem wypełnienia przez Sąd I instancji obowiązku z art. 190 p.p.s.a. Strony zaś nie skarżąc tego rozstrzygnięcia, zaakceptowały stanowisko Sądu I instancji co do zakresu związania wyrokiem NSA. Dlatego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podnoszony przez Dyrektora POW NFZ okazał się błędny. Nieuzasadniony okazał się zarzut wyrażony w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej organu – naruszenia art. 149 § 1a-1b p.p.s.a. Sąd w pkt I wyroku zobowiązał organ do wydania decyzji i nie zostało to rozstrzygnięcie podważone w skardze kasacyjnej. Nie odnosi się natomiast art. 149 § 1b p.p.s.a. do bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, które to rozstrzygnięcie WSA podważał organ za pomocą omawianego zarzutu. Także zarzutu naruszenia przez WSA art. 149 § 1a p.p.s.a. nakazującego sądowi, aby jednocześnie stwierdził, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wskutek wydania rozstrzygnięcia w pkt II wyroku – stwierdzenia, że bezczynność Dyrektora miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd kasacyjny nie uznał za zasadny. NSA w wyroku o sygn. II GSK 3597/17, zaznaczył, iż chodziło o ustalenie, czy organ pozostawał w bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku z 26 czerwca 2014 r. Decyzja została wydana przez organ 8 października 2018 r., czyli po prawie 10 miesiącach od wyroku NSA z 9 stycznia 2018r. i ponad miesiącu od kwestionowanego orzeczenia WSA (z 5 września 2018r.). Sąd I instancji wyczerpująco przedstawił przyczyny, które jego zdaniem, bezczynność organu nakazywały zakwalifikować jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stanowisko organu jest wyłącznie polemiką z argumentacją WSA. Sąd kasacyjny uznał także jako pozbawione uzasadnionych podstaw zarzuty naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. w zakresie zasądzenia od organu sumy pieniężnej na rzecz strony i jej wysokości, zgłoszony przez Dyrektora (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej) oraz przez małoletniego reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego. W ocenie NSA Sąd I instancji prawidłowo przedstawił okoliczności i ich ocenę, skutkujące przyznaniem właśnie wnioskodawcy kwoty i to w wysokości 3.000zł (pkt III skarżonego wyroku). Organ w skardze kasacyjnej skutkami tak długiej bezczynności próbował obciążyć małoletniego, jego przedstawicieli ustawowych, którzy podejmowali różne działania prawne w celu odzyskania od NFZ kwoty 6.624 euro poniesionej z tytułu leczenia małoletniego w klinice zagranicznej, podczas gdy organ nie znajdował podstaw do wydania decyzji. Dopiero zaś po uruchomieniu skargi na jego bezczynność uczynił to, gdy wiążąco został zobowiązany do załatwienia wniosku w takiej formie. Za zasadne NSA uznał natomiast zarzuty Dyrektora OW NFZ ujęte w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej podnoszące błędne oznaczenie z sentencji wyroku (w tym szczególnie w pkt III i IV wyroku, w których rozstrzygano kwestie finansowe wobec wnioskodawcy) skarżącego: poprzez Ł.Z. – przedstawiciel ustawowy małoletniego W.Z. zamiast W.Z. Zdaniem składu orzekającego NSA, prawidłowo Dyrektor podniósł, że nie były to usterki w skarżonym wyroku, które podpadałyby pod nieścisłości, oczywiste omyłki podlegające sprostowaniu w trybie art. 156 § 1 p.p.s.a. (Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.). W tym zakresie zmiany, które powinny być dokonane w pkt III i IV kwestionowanego wyroku, prowadziłyby do zmiany treści rozstrzygnięcia (określenia osoby uprawnionej). Małoletni W.Z. posiada zdolność sądową, w rozumieniu art. 25 § 1 p.p.s.a. i to on jest stroną postępowania. Jednakże nie posiada zdolności procesowej (art. 26 § 1 p.p.s.a.) i dlatego czynności w postępowaniu sądowym mógł podejmować przez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 27 p.p.s.a.). Nie oznaczało to, że ojciec małoletniego zyskał przymiot strony. Sąd I instancji bowiem niejednoznacznie w zaskarżonym wyroku w pkt III i IV określił osobę skarżącą, gdyż jako skarżącego wskazywał Ł.Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego W.Z., jednocześnie w uzasadnieniu akceptując stanowisko NSA i wcześniejsze WSA, co do określenia strony. W omawianym zakresie, tj. w pkt III i IV stwierdzone uchybienie uczyniło wyrok WSA niezgodny z prawem i wykonanie tych rozstrzygnięć prowadziłoby do niezgodności osoby uprawnionej do tych należności z osobą, której je przyznano. Z powodu tych uchybień należało na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylić zaskarżony wyrok w pkt III i IV i przekazać w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, co uczynił Sąd kasacyjny w pkt 2 wyroku. W ramach ponownego rozpoznania skargi, Sąd I instancji zobowiązany będzie uwzględnić dokonane w toku kontroli kasacyjnej ustalenia w zakresie określenia strony skarżącej bezczynność organu. Jednocześnie, Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu sprostował zauważoną niedokładność w wierszu 12 komparycji wyroku sądu pierwszej instancji poprzez wykreślenie słów "Ł.Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego (pkt 1 wyroku NSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). W sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który w kasacyjnym wyroku z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 45/19, w pkt 2 uchylił wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 września 2018 r., o sygn. II SAB/Rz 55/18, w zakresie pkt III i IV, i przekazał Sądowi pierwszej instancji w tych granicach sprawę ze skargi W.Z. do ponownego rozpatrzenia. Powtórzyć należy, iż w opisanym powyżej wyroku WSA w pkt III przyznał skarżącemu Ł.Z. – przedstawicielowi ustawowemu małoletniego W.Z. od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł, w pkt IV. zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego Ł.Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego W.Z. kwotę 597 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. NSA w wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych od w.w wyroku WSA stwierdził, że oznaczenie stron skarżącej nie zostało przez Sąd pierwszej instancji w przytoczonych punktach wyroku dokonane prawidłowo, bowiem skarżącą stroną jest w niniejszym postępowaniu małoletni W.Z., który z powodu braku zdolności procesowej występował poprzez swego przedstawiciela ustawowego Ł.Z. Zatem to nie Ł.Z. był skarżącym lecz jego syn W.Z. Należy przyznać, iż Ojciec małoletniego z racji nie posiadania przymiotu strony nie mógł być adresatem rozstrzygnięć sądowych w zakresie przyznania skarżącemu określonej sumy pieniężnej oraz kosztów postępowania sądowego. Powołana przyczyna była jedyną z której powodu NSA uchylił pkt III i IV wyroku WSA. Jednocześnie, Sąd odwoławczy nie zakwestionował ustalonej przez Sąd pierwszej instancji kwoty sumy pieniężnej – 3000 zł - jak również kwoty kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł. Zatem powody, dla których określono te należności od Organu na rzecz strony skarżącej pozostają bez zmian i nie powinny być przez WSA w żaden sposób modyfikowane. W myśl art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 2, oraz art. 200 P.p.s.a.