II SAB/Rz 72/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [....] na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi P. (dalej: "Stowarzyszenie") jest bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 28 lipca 2017 r. Stowarzyszenie złożyło wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS) o udostępnienie w formie elektronicznej następujących informacji: - skanu dokumentu stanowiącego ewidencję wyposażenia biura Dyrektora MOPS w [...]; - informacji, od kiedy Dyrektor MOPS w [...] T. B., pełni swoją funkcję; - skanów umów cywilnoprawnych, związanych z nabyciem elementów wyposażenia biura dyrektora, zawartych od czasu objęcia funkcji dyrektora przez T. B. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował Stowarzyszenie, że w zapytaniu nie wskazało podstawy prawnej. W odpowiedzi z dnia 17 sierpnia 2017 r. Stowarzyszenie wyjaśniło, że dla wniosków o udzielnie informacji publicznej wskazanie podstawy prawnej nie jest wymagane. Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. Dyrektor Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej poinformował o następujących wydatkach na zakup: - fotela AKRACING ze wskazaniem ceny i źródła finansowania; - zakup Notebooka MSI 15,6 KOMP-01, z podaniem daty zakupu, wartości, i źródła finansowania; - zakup monitora BenQ Zowie XI 2720 z podaniem daty zakupu, wartości i źródeł finansowania. Do pisma dołączono skany faktur na zakup podanych pozycji. Pismem z dnia 24 sierpnia 2017 r. wyjaśniono zasadność dokonanych zakupów, a następnie pismem z tej samej daty uzupełniono wcześniej podane informacje wskazując, że funkcję Dyrektora MOPS, T. B. pełni od 1 maja 2011 r., a ewidencję sprzętu znajdującego się w biurze oraz skan faktur przesłano w załączeniu we wcześniejszym emailu, a umowy na zakupiony sprzęt nie były zawierane. W skardze na bezczynność Stowarzyszenie zarzuca naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP stanowiącego normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym; 2) art. 13 ust. 1 z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764; dalej: "u.d.i.p.") bowiem organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ. Na tych podstawach Stowarzyszenie wniosło o: 1) zobowiązanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 28 lipca 2017 r.. o udostępnienie informacji publicznej; 2) zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych; 3) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przypadku żądania udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej nie bada się interesu prawnego lub faktycznego, nie ma również wymogów, co do formy i treści jaką formę musi przyjąć wniosek, a bezczynność zachodzi nie tylko w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku strony, ale także gdy udziela wnioskodawcy informacji innej niż ta, której oczekiwał, a także przedstawia informację niebędącą pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego. Stowarzyszenie podniosło, że nie ulega wątpliwości, że MOPS jako jednostka realizująca świadczenia z zakresu pomocy społecznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Na wsparcie argumentacji przytoczyło orzeczenia sądów administracyjnych (m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 15 czerwca 2016 roku, sygn. akt II SAB/Gd 5/16; wyrok WSA w Gliwicach z 6 kwietnia 2016 roku, sygn. akt IV SAB/G1 126/15), a nadto charakter informacji, o które się zwróciło stanowi informację publiczną. Zgodnie z ark 13 ust. 1 u.d.i.p., termin do udostępnienia przedmiotowych informacji upłynął 11 sierpnia 2017 roku. Pomimo upływu tego terminu, podmiot skarżony, do którego został skierowany wniosek, nie udostępnił informacji publicznej, o którą wnioskowało Stowarzyszenie. Wniosek o stwierdzenie, że bezczynność podmiotu zobowiązanego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa Stowarzyszenie argumentuje tym, że odpowiedź podmiotu /obowiązanego (stwierdzenie, że z uwagi na brak podstawy prawnej nie jest możliwa realizacja wniosku) nie ma jakiegokolwiek oparcia w obowiązującym prawie i nie wynika z jakkolwiek rozumianych wątpliwości interpretacyjnych czy odmiennej interpretacji prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazał, że skarżącemu udzielono wszelkich niezbędnych informacji w trybie przewidzianym w u.d.i.p. Zarzut naruszenia terminu uznano za bezzasadny, gdyż w dniu 10 sierpnia 2017 r. skierowano do stowarzyszenia zapytanie o wyjaśnienie podstawy prawnej wobec wątpliwości, czy jest to wniosek skierowany w trybie u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm.), zwanej dalej u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1-2a u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność organu w udzieleniu żądanej przez Stowarzyszenie informacji publicznej. Treść pytań zawartych we wniosku Stowarzyszenia jednoznacznie potwierdza, ze jest to żądanie udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 5 u.d.i.p. Wobec stwierdzenia, że podmiot był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a wnioskowane do udzielenia przez Stowarzyszenie dane stanowią taką informację, to ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwoli na stwierdzenie czy podmiot pozostawał w bezczynności, a żądania zawarte w skardze zasługują na uwzględnienie. Stowarzyszenie w dniu 28 lipca 2017 r. złożyło wniosek do MOPS o udostępnienie informacji publicznej. Termin do udzielenia informacji publicznej minął 11 sierpnia 2017 r. Natomiast skarga do Sądu została wniesiona za pośrednictwem poczty w dniu 18 sierpnia 2017 r., a do MOPS wpłynęła w dniu 23 sierpnia 2017 r. Wniesienie skargi do Sądu za pośrednictwem organu spowodowało aktywność Dyrektora MOPS w [...] zakończoną udzieleniem informacji publicznej w zakresie żądanym przez Stowarzyszenie. Bez znaczenia dla pełnego zakresu udzielenia informacji jest okoliczność, ze nastąpiło to w dniach 23 i 24 sierpnia 2017 r. W tym zakresie bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu podmiotu do udzielenia informacji publicznej. Powyższe prowadzi do wniosku, że w dniu wniesienia skargi informacja publiczna skarżącemu Stowarzyszeniu nie była udzielona, zatem organ pozostawał w bezczynności (patrz: wyrok WSA w Łodzi z 10.08.2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 151/17 dostępny w cbosa). Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia Sądu z obowiązku rozpoznania wniesionej skargi w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 468/13, dostępne w cbosa). Ocena, czy w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje podmiot (organ) do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że w pierwszej kolejności podmiot zobowiązany (organ) ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki. Z zestawienia dat wyżej podanych wynika, że informacja publiczna została udzielona po upływie 18 dni od wyznaczonego ustawą o u.d.i.p. terminie. Mając na względzie wyżej przedstawione stanowisko sądów administracyjnych, stwierdzić należy, że bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Za niezasadne Sąd uznał natomiast stanowisko Dyrektora MOPS, bowiem wystąpienie o wskazanie podstawy prawnej w piśmie z dnia 10 sierpnia 2017 r. nie miało wpływu na liczenie terminu do udzielenie informacji publicznej. W okolicznościach sprawy bezzasadny okazał się wniosek organu o odrzucenie skargi. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a P.p.s.a. Stosownie do art. 206 P.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości albo w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W szczególności Sąd uwzględnił termin, w jakim została udzielona informacja publiczna, co nastąpiło jeszcze przed wysłaniem sprawy do Sądu. Wbrew żądaniom skargi bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a wobec udzielenia informacji publicznej, Sąd nie mógł też nałożyć na podmiot obowiązku udzielenia informacji publicznej, gdyż informacja została udzielona. Te wszystkie elementy w ocenie Sądu mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku i pozwoliły na odstąpienie od zwrotu kosztów postępowania sądowego.