II SAB/Rz 72/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – skargę oddala – P. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego (SO) w [...] w przedmiocie informacji publicznej. We wniosku z 7 maja 2024 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa SO w [...] o udzielenie informacji publicznej przez podanie przepisów prawa zezwalających sędziom na nieczytelnie parafowanie i zezwalających na niepodpisywanie czytelnie imieniem i nazwiskiem wydawanych przez nich postanowień i wyroków. Skarżący wskazał, by informację te przesłać drogą elektroniczną na adres: [....]. W odpowiedzi z 8 maja 2024 r. Prezes SO w [...] wskazał, że domaganie się informacji o obowiązującym prawie i jego wykładni nie nosi znamion informacji publicznej, dlatego w takiej sytuacji nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (dalej "u.d.i.p.") W złożonej skardze P. D. zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek i wniósł o zobowiązanie Organu do załatwienia Jego wniosku. Wskazał, że Jego intencją było uzyskanie informacji o zasadach funkcjonowania i trybie działania Sądu będącym bez wątpienia jednym z podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., konkretnie podmiotem powołanym do realizacji zadań publicznych ze środków publicznych, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Przedmiotem Jego wniosku nie było więc uzyskanie informacji o obowiązującym prawie, ale wskazanie przez organ podstawy prawnej dokonanej czynności jako jednego z motywów jej dokonania. W dalszej części Skarżący powołał liczne orzeczenia sądowe. Podniósł, że Prezes nie może zapominać, że stawianie sztucznych barier dla dostępu do informacji dotyczących zasad i pracy Sądu pogłębia poziom społecznej nieufności wobec systemu wymiaru sprawiedliwości. Nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie i zamykać ludziom drogi do informacji za to, że dbają o właściwy nadzór nad funkcjonowaniem organu. W odpowiedzi na skargę Prezes SO w [...] wskazał, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w skierowanym do Skarżącego piśmie z 8 maja 2024 r. W jego ocenie, żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, dlatego nie było podstaw prawnych do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Tym samym, zarzut Skarżącego dotyczący bezczynności w załatwieniu wniosku z 7 maja 2024 r. jest nieuprawniony i nieuzasadniony, bowiem wniosek został rozpoznany bez zbędnej zwłoki - odpowiedzi udzielono w piśmie z dnia 8 maja 2024r., a zatem tego samego dnia, w którym wniosek został zarejestrowany. Odnosząc się do powołanego przez Skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (II SAB/Ke 67/23) Prezes wskazał, że dotyczył on konkretnej czynności dokonanej przez określony organ, a zatem sfery faktów, a mianowicie na jakiej podstawie prawnej organ dokonał objętej pytaniem czynności. Natomiast wniosek Skarżącego z 7 maja 2024 r. odnosi się do teoretycznego i nieskonkretyzowanego działania sędziów. Następnie Organ zauważył, że po otrzymaniu odpowiedzi z 8 maja 2024 r. Skarżący złożył w tym samym dniu kolejny wniosek, w którym ponownie zwrócił się o taką samą informację, jak we wniosku z dnia 7 maja 2024 r., ale tym razem wprost wskazał, że chodzi o sprawę sygn. akt [...]. W piśmie z 9 maja 2024 r. znak VII W.0123.85.2024 udzielono Mu odpowiedzi poprzez wskazanie, że domaganie się informacji o obowiązującym prawie i jego wykładni nie nosi znamion informacji publicznej. Podano też, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może stanowić podstawy do otrzymania informacji we własnej sprawie, a Skarżący jest stroną postępowania w wymienionej wyżej sprawie. Wskazana okoliczność potwierdza, że rzeczywistą intencją Wnioskodawcy jest uzyskanie informacji we własnej prywatnej sprawie, a nie działanie w interesie publicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszym postępowaniu Skarżący poddał kontroli bezczynność Prezesa Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej. Bezczynność organu jako przedmiot zaskarżenia dopuszcza art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wówczas sąd nie bada jakiegoś aktu czy czynności, a ich brak w sytuacji, gdy organ zobowiązany był do ich podjęcia w określonym przez prawo terminie. Sąd dokonuje analizy biorąc pod uwagę kryterium zgodności z prawem, o czym mowa w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Jeśli uzna, że skarga jest uzasadniona, to w myśl art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Ponadto, Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Brak podstaw do uwzględnienia skargi skutkuje jej oddaleniem na podstawie art. 151 P.p.s.a. Katalog podmiotów obowiązanych do udzielenia informacji publicznej oraz przykłady tego rodzaju informacji wskazuje ustawa o dostępie do informacji publicznej. W świetle jej art. 4 ust. 1 pkt 1, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do kręgu tego niewątpliwie zaliczyć można Prezesa SO w [...], który jest organem sądu okręgowego wykonującego zadania publiczne poprzez sprawowanie wymiaru sprawiedliwości (art. 1 § 2, art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.). Jak stanowi art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Realizację tego prawa zapewnia ustawa o dostępie do informacji publicznej, która w art. 1 ust. 1 podaje, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Otwarty katalog takich informacji wskazuje art. 6 u.d.i.p. We wniosku z 7 maja 2024 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa SO w [...] o udzielenie informacji publicznej przez podanie przepisów prawa zezwalających sędziom na nieczytelnie parafowanie i zezwalających na niepodpisywanie czytelnie imieniem i nazwiskiem wydawanych przez nich postanowień i wyroków. W złożonej skardze Skarżący zauważył, że Jego celem było uzyskanie podstawy prawnej dokonanej czynności jako jednego z motywów jej dokonania. Chciał zatem uzyskać informację o zasadach funkcjonowania i trybie działania Sądu jako organu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Prezes SO w [...] uznał, że przedmiot wniosku nie mieści się w kategorii informacja publiczna, dlatego w piśmie z dnia 8 maja 2024 r. zawiadomił o tym Skarżącego. W trybie dostępu do informacji publicznej nie można się bowiem domagać informacji o obowiązującym prawie. Powołany art. 6 u.d.i.p. jako informację publiczną uznaje m. in.: informację o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, a zatem zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, w tym o przedmiocie ich działalności i kompetencjach (ust. 1 pkt 2 lit. c), zasadach funkcjonowania wymienionych podmiotów, w tym o trybie ich działania (pkt 3 lit. a). Zdaniem Skarżącego, w powyższym mieszczą się dane zawierające podstawą prawną, w oparciu na którą sędziowie nie podpisują czytelnie tj. swoim imieniem i nazwiskiem wydawanych orzeczeń: wyroków i postanowień. W ocenie Sądu, stanowisko Skarżącego jest nieuzasadnione, a rację ma Organ, który nie uznał żądania za podlegające realizacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym przedmiocie wypracowane zostało orzecznictwo sądowe, które Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, a wedle którego, pytania dotyczące treści obowiązujących przepisów prawa nie stanowią materii informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w drodze ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.01.2006 r. I OSK 928/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20.04.2023 r. IV SAB/Wr 1050/22). Jest to związane z brzmieniem art. 1 ust. 2 u.d.i.p., według którego, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W tym miejscu należy więc powołać ustawę z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461). Stanowi ona w art. 2 ust. 1, że ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe. Ponadto, w myśl art. 3 powyższego aktu, akty normatywne ogłasza się niezwłocznie. Katalog dzienników urzędowych określa zaś art. 8 tej ustawy, który wymienia jako taki np. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej czy Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". W sytuacji więc, gdy obowiązujące regulacje prawne dostępne są publicznie w oficjalnych publikatorach, to udzielenie o nich informacji jako o obowiązującym prawie nie może nastąpić w trybie ustawy o dostępnie do informacji publicznej, bowiem istnieje w tym zakresie inny tryb dostępu, który ma w takich okolicznościach pierwszeństwo w stosowaniu. Obowiązywanie więc odmiennych regulacji zwalnia adresata wniosku o informację publiczną w zakresie treści obowiązującego prawa z obowiązku udostępnienia tego rodzaju informacji. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 sierpnia 2023 r. (sygn. akt II SAB/Ke 67/23), który zapadł w Jego sprawie i w którym Sąd zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w [...] do rozpatrzenia Jego wniosku o podanie przepisów prawa, na podstawie których w trakcie trwającej służby zniszczono dokumentację dotyczącą postępowania dyscyplinarnego konkretnego policjanta. Sąd ten uznał, że intencją Skarżącego było uzyskanie informacji o zasadach i trybie działania Komendy Powiatowej Policji w [....] jako organu z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Jak jednak słusznie zauważył Prezes SO w [...] w złożonej odpowiedzi na skargę, wyrok powyższy dotyczył odmiennej sytuacji, bowiem odnosił się do konkretnej czynności dokonanej przez określony organ, natomiast wniosek Skarżącego dotyczył teoretycznego, nieskonkretyzowanego działania sędziów. Niezależnie od tego należy wskazać, że udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej podlega sama informacja stanowiąca obiektywnie istniejący fakt, nie zaś powody, dla których ma ona określoną treść, czy też przyczyny jej podjęcia czy braku podjęcia przez dany organ. W tego rodzaju sytuacji chodziłoby o odpowiedź na pytanie dotyczące stosowania prawa w konkretnej sprawie, co powinno być przedmiotem kontroli instancyjnej. W ramach dostępu do informacji publicznej nie można się więc domagać porady prawnej, wyjaśnienia i istoty przepisów prawnych, wykładni w praktyce określonych przepisów prawa (tak:" I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, komentarz do art. 6). Wskazany akt nie służy więc temu, by organ tłumaczył się w jego trybie ze swojego funkcjonowania i dokonywał w tym przedmiocie jakichś ocen. Dlatego ocena zastosowania określonych przepisów prawa w danym przypadku jako stanowiąca swego rodzaju opinię prawną nie jest informacją publiczną. Informacja publiczna odnosi się więc do pewnych danych, a nie jest środkiem do ich kwestionowania. Prawodawca postanowił, że jeżeli adresat wniosku to podmiot znajdujący się w grupie wskazanej w art. 4 u.d.i.p., który dysponuje żądaną informacją stanowiącą informację publiczną w rozumieniu tej ustawy, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona ze względu na wyłączenia określone w ustawie (art. 5 u.d.i.p.), bądź że postępowanie podlega umorzeniu, skutkuje obowiązkiem wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast jeśli przedmiot wniosku ma wprawdzie charakter informacji publicznej, ale zachodzi sytuacja, gdy inny akt normuje odrębnie dostęp do niej, to adekwatnym do takich okoliczności zachowaniem organu jest pisemna odpowiedź o niemożności udzielenia informacji publicznej jako, że podlega ona udostępnieniu w innym trybie. I takie właśnie prawidłowe działanie miało w warunkach niniejszej sprawy miejsce, bowiem Prezes SO w [....] w odpowiedzi na wniosek Skarżącego wskazał, że w zaistniałej sytuacji nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej jako, że wniosek dotyczy obowiązującego prawa. Przy czym odpowiedź miała miejsce natychmiast, bo wniosek Skarżącego był z 7 maja 2024 r., a odpowiedzi udzielono już dnia następnego tj. 8 maja 2024 r. Z przyczyn wyżej podanych Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i jako taką oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.