II SAB/Rz 98/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. D. i R. D. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W. D. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. od wniesionej skargi zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W złożonym następnie urzędowym formularzu PPF (obowiązującym osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowo administracyjnym) podniosła, że jest osobą samotną i utrzymuje się z emerytury w wysokości ok. 1500 zł., stąd nie stać jej na "opłaty adwokata w cenach wolnorynkowych" oraz poniesienie opłat sądowych. Jako posiadany majątek wykazała dom o pow. ok. 80 m² oraz zajętą pod budowę kopalni działkę o pow. ok. 30 arów, za którą nie otrzymała odszkodowania. Dodatkowo powołała się na podeszły wiek, zły stan zdrowia (m.in. stan po usunięciu nerki) i konieczność ponoszenia wydatków na lekarstwa. W wyniku wykonania związanego z rozbudową drogi nasypu zawilgoceniu uległ jej dom, co wiąże się z dodatkowymi kosztami na jego osuszanie. Ponieważ wstępna analiza tych informacji - przede wszystkim z uwagi na brak wykazania przez skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem – okazała się niewystarczająca do oceny zasadności wniosku, wezwano ją do: - wyjaśnienia, jakich niezbędnych potrzeb życiowych nie mogłaby zaspokoić w związku z koniecznością jednorazowego poniesienia kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł., - wskazania wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłat za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefon itp.), zakupem żywności, leczeniem oraz ewentualnie innych, stanowiących dla niej istotne obciążenie finansowe (np. na zakup opału, związanych z sygnalizowaną potrzebą osuszania budynku), - wskazania kwoty netto pobieranej emerytury, - korzystania ze wsparcia pomocy społecznej lub innych osób, - przedłożenia, za okres 3 miesięcy, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni 13 listopada 2014 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi (ostatni dzień terminu przypadał 20 listopada 2014 r.) Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Niezależnie od braku zakreślenia w rubryce nr 4 formularza PPF zakresu dochodzonego przez W. D. prawa pomocy, za wystarczające w tym względzie uznano wskazanie dokonane w jego uzasadnieniu oraz odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu (na tej podstawie rygor uznania, że skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata zawarto również w skierowanym do niej wezwaniu o udzielenie dodatkowych informacji). Dochodzone przez wnioskodawczynię zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego (adwokata) dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Wykazanie tej przesłanki obciąża więc osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne, bazujące na ocenie sytuacji materialnej (uzyskiwanych dochodach, ponoszonych wydatkach, posiadanych składnikach majątkowych i zasobach finansowych) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; odzwierciedla to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. W. D. z obowiązku tego się nie wywiązała. Wykazując uzyskiwane przez siebie dochody w żaden sposób nie odniosła się do wysokości obciążających ją wydatków, w tym przede wszystkim związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i domu oraz leczeniem. Dotyczy to także rzekomych kosztów osuszania domu, co do których trudno nawet jednoznacznie stwierdzić, czy faktycznie są ponoszone (nie zostało to w żaden sposób wykazane ani uprawdopodobnione), a zawarte w rubryce nr 11 wniosku stwierdzenie o "konieczności" takich działań jednoznacznie tej kwestii nie przesądza. W kontekście powyższego, brak udzielenia przez skarżącą odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie nie pozwala na wiarygodną ocenę jej wniosku i świadczy o niespełnieniu ustawowego kryterium warunkującego przyznanie prawa pomocy. Informacje zawarte w formularzu PPF samoistnie nie potwierdzają, że nie jest w stanie jednorazowo ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego, jak i że w związku z obowiązkiem ich poniesienia (w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł.) zagraża jej jakikolwiek uszczerbek, nie tylko w koniecznym utrzymaniu. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej na brak możliwości wykorzystania na potrzeby rozpoznania niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosku złożonego przez nią w sprawie II SAB/Rz 112/13 (ponad 15 miesięcy temu), którą to sugestię zawarła w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Każdy wniosek ma byt samodzielny, oceniany jest indywidualnie na tle okoliczności danej sprawy i sposób jego wcześniejszego załatwienia (w innej sprawie) nie przesądza automatycznie, że takie same rozstrzygnięcia będą zapadały w przyszłości w innych sprawach, wskutek składania kolejnych wniosków (wynika to m.in. ze zróżnicowania wysokości kosztów sądowych w poszczególnych sprawach, etapów postępowania na jakim są składane wnioski oraz związanej z upływem czasu możliwej zmiany sytuacji materialno – bytowej osoby wnioskującej). Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.