II SO/Rz 5/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi [...] grzywny za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie skargi H. K. na odmowę uzupełnienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału [...] z dnia [...] stycznia 2008r. znak: [...] w przedmiocie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem - postanawia - odmówić wymierzenia grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] Inspektorat [...], działając w oparciu o ustawę z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673), ustalił H. K. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem na dalszy okres tj. do dnia 31 stycznia 2009r. W dniu 12 lutego 2008r. (data wpływu do organu - ZUS) H. K. wniósł do tut. Sądu skargę na odmowę uzupełnienia wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...] stycznia 2008r. podnosząc, że decyzja bez uzasadnienia jest dla niego niezrozumiała i uniemożliwia złożenie od niej skutecznego odwołania do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Następnie H. K. złożył w dniu 19 marca 2008r., w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, wniosek o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w związku z nieprzekazaniem przez ten organ do Sądu jego skargi wraz z odpowiedzią na nią, w przepisanym prawem terminie. Odpowiadając na wskazany wyżej wniosek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 7 kwietnia 2008r. (złożonym bezpośrednio w tut. Sądzie w dniu 8 kwietnia 2008r.) wniósł o jego odrzucenie, podnosząc, iż akta sprawy skarżącego - zarówno w dniu złożenia skargi jak i do obecnej chwili - nie znajdują się w posiadaniu ZUS Oddziału [...]. Organ podkreślił, że przedmiotowymi aktami dysponuje Sąd Okręgowy, przed którym toczą się sprawy z odwołań H. K. od decyzji ZUS Oddział [...] dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym sprawa dotycząca wspomnianej decyzji z dnia [...] stycznia 2008r. W ocenie organu, przed ustosunkowaniem się do skargi H. K. koniecznym było zapoznanie się z aktami sprawy, które jednak przekazywane były pomiędzy sądami (Sądem Okręgowym a Sądem Apelacyjnym), w związku z czym dostęp do nich był utrudniony. Nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie skargi wraz z odpowiedzią na nią w terminie, nie wynikało zatem w ocenie organu - z zaniedbania, lecz z przyczyn obiektywnych. Jednocześnie w dniu 8 kwietnia 2008r. (data wpływu) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] przekazał tut. Sądowi - złożoną w dniu 12 lutego 2008r. - skargę H. K. na odmowę uzupełnienia decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję wymierzenia organowi grzywny, której dotyczy przedmiotowa sprawa reguluje art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Obowiązki, do których odnosi się powołany art. 54 § 2 P.p.s.a. to konieczność przekazania sądowi skargi wraz odpowiedzią na nią i aktami sprawy, w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. W uchwale podjętej w dniu 7 kwietnia 2008r. (II FPS 1/08, Lex nr 360881) Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wyrażony w literaturze przedmiotu, przez niektórych autorów, pogląd, iż orzeczenie grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. może nastąpić tylko w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., a więc także w przypadku niezachowania terminu w przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy bądź odpowiedzią na skargę, a to oznacza, że grzywna ma nie tylko dyscyplinujący ale i represyjny charakter. Powyższe prowadzi do wniosku, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką do wydania orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Przepis art. 55 § 1 P.p.s.a nie obliguje jednakże sądu do wymierzenia grzywny, bowiem z uwagi na zamieszczone w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "sąd może" kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu orzekającego. Oznacza to zatem, iż przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Mając w niniejszej sprawie na uwadze, iż przyczyną niedopełnienia ciążących na ZUS obowiązków w postaci przekazania sądowi administracyjnemu skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy, były trudności związane z dostępem do akt administracyjnych, Sąd uznał, że brak jest tym samym podstaw do wymierzania organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Z zalegających w aktach sądowych kserokopii dokumentów (przesłanych przez organ a stanowiących część akt administracyjnych) nie wynika w sposób jednoznaczny, że w okresie od dnia 12 lutego do dnia 13 marca 2008r. (czas na przekazanie skargi, odpowiedzi na nią oraz akt administracyjnych) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] nie miał dostępu do przedmiotowych akt. Dokumenty te jednak jednoznacznie wskazują na to, iż H. K. zainicjował tak przed Sądem Okręgowym Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jak i przed Sądem Apelacyjnym kilka postępowań związanych z prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy. Biorąc przy tym pod uwagę daty orzeczeń (18.12.2007r., 27.02.2008r., 25.03.2008r., 23.04.2008r.), jakie zapadały w tych sprawach należy stwierdzić, iż niewątpliwie organ mógł mieć rzeczywistą trudność z dostępem do akt, które powinny stanowić podstawę przy udzielaniu przez niego odpowiedzi na skargę. Należy jednocześnie podkreślić, iż wypełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. polega nie tylko na przesłaniu do sądu skargi wraz z odpowiedzią na nią, ale również przekazaniu akt administracyjnych sprawy, której dotyczy skarga. W związku zatem ze wskazanym wyżej faktem toczenia się przed sądami powszechnymi postępowań wszczętych przez H. K., trzeba stwierdzić, że nawet gdyby organ mógł zapoznać się z aktami sprawy w celu udzielenia odpowiedzi nas skargę wyżej wymienionego, to nie mógłby tych akt przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. W tym miejscu należy wskazać, iż w razie sporządzenia przez organ kserokopii potrzebnych dokumentów i przekazania ich Sądowi, mogłaby powstać wątpliwość co do ich prawdziwości. Sąd orzeka bowiem na podstawie oryginału akt. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma również okoliczność, iż sprawa objęta skargą H. K. nie należy do właściwości sądu administracyjnego, czego konsekwencją było odrzucenie skargi wyżej wymienionego (postanowieniem wydanym w dniu 24 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Rz 241/08). Mając przytoczone wyżej przyczyny na uwadze orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 55 § 1 P.p.s.a.