SA/Rz 1174/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących B. i M. B. solidarnie kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. SA/Rz 1174/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2003r., sygn. [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gmina [...] z dnia [...] maja 2001r., Nr [...] dotyczącej rozgraniczenia działek nr 1060, 1062 z działkami 1053/2, 1054 położonymi w R. gm. [...] działając na podstawie art.138 § 2 w związku z art.145 §1 pkt 4, art.147, art.149 K.p.a. - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że odmawiając uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] maja 2001r., Nr [...] dotyczącej rozgraniczenia działek nr 1060, 1062 z działkami 1053/2, 1054 położonymi w R. organ I instancji wskazał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art.145 § 1 K.p.a. Wnioskodawczyni J. M. nie przedstawiła żadnego dokumentu, który wskazywałby na to, że przysługuje jej status strony we wznowionym postępowania Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. M. twierdząc, że organ I instancji nie powinien wszczynać postępowania rozgraniczeniowego do chwili ustalenia przez sąd powszechny właściciela działek nr 1060 il062 położonych w R. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Kolegium stwierdziło, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Naruszenie to dotyczy art.7, art.9, art.10 i art.77 K.p.a. Cytując następnie wymienione przepisy wskazało, że J. M. podała, iż jest jednym ze spadkobierców M. K. - właściciela nieruchomości położonych w R. oznaczonych jako działki nr 1060 i 1062, tj. nieruchomości, których dotyczy decyzja ostateczna Wójta Gmina z dnia [...] maja 2001r., przy czym wg wnioskodawczym istnieje około 60 spadkobierców, którzy powinni wziąć udział w przedmiotowym postępowaniu. W tej sytuacji organ I instancji mając na uwadze treść przepisów art.7 i art.9 K.p.a. miał obowiązek pouczyć J. M., że chcąc wykazać swoje prawo do bycia stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego, powinna wystąpić do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K., a także i o tym, że w razie złożenia ww. wniosku do sądu powszechnego może zwrócić się do Wójta Gmina o zawieszenie - w trybie art.97 §1 pkt 4 K.p.a. -wznowionego postępowania, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nabycia spadku przez sąd. Pominięcie bowiem spadkobierców M. K. w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu spowodowało, że w trakcie tegoż postępowania nie uwzględniono kwestii ochrony ich interesów, czym rażąco naruszono przepis art.10 §1 K.p.a Kolegium stwierdziło również, że ustalając krąg podmiotów, którym przysługuje status strony przedmiotowego postępowania organ I instancji nie mógł oprzeć się na danych wynikających z ewidencji gruntów w sytuacji, gdy w ewidencji tej J. K. jest uwidoczniony jedynie jako władający ww. nieruchomością, a J. K. i J. M. stwierdzili, że są spadkobiercami po M. K. właścicielu działek nr nr 1060,1062 położonych w R. W tej sytuacji odmowa uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gmina z dnia [...] maja 2001r., Nr [...] była przedwczesna Na decyzję tą skargę wnieśli B. oraz M. B. i zarzucając jej rażące naruszenie art.138 § 2 w zw. z art.145 § 1 pkt 4, art.147 oraz art.149 Kpa sformułowali wniosek "o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji". Uzasadniając zarzuty i wnioski wskazali, że J. M. powinna wykazać się tytułem prawnym do działek objętych postępowaniem rozgraniczeniowym, czego - pomimo wezwania organu I instancji - nie uczyniła Wobec tego wnioskodawczym nie wykazała że jest stroną postępowania co prowadzi do wniosku, że nie zostały naruszone zasady ogólne sformułowane w Kpa. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i ponowiło argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z 2002r. ze zm.), podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a. ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej - z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Poza sporem pozostaje, że decyzją Wójta Gminy z dnia [...] maja 2001r., Nr [...] dokonano rozgraniczenia m.in. działek nr 1060 i 1062 z działkami nr 1053/2 i 1054 położonymi w R. Jako strony w tym postępowaniu wzięli udział między innymi J. K. (syn M. i S.) oraz M. B., których organ wskazał jako właścicieli opierając się na wypisach z rejestru gruntów; decyzja ta stała się ostateczna. Wniosek natomiast o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego pochodzi od J. M. - siostry J. K. i okoliczność ta w ocenie Kolegium skutkuje, że organ I instancji powinien przy udziale J. M., jako strony postępowania, a także innych spadkobierców (po ich ustaleniu) rozpoznać sprawę. Z tej też przyczyny zasadnym było podjęcie decyzji kasacyjnej. Prawem materialnym, w trybie którego prowadzone było postępowanie rozgraniczeniowe jest ustawa z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 1989 r. Nr 30 poz. 163 ze zm.). Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają w miarę potrzeby wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (art. 29 ust. 2). Przepis art.30 ust. 1 stwierdza natomiast, że postępowanie rozgraniczeniowe przeprowadza się z urzędu lub na wniosek strony. O ile kolejne przepisy wskazują sytuacje, w których postępowanie rozgraniczeniowe może być prowadzone z urzędu, o tyle nie zawierają żadnych unormować odnoszących się do "strony"; w szczególności nie wskazują, kto jest stroną postępowania rozgraniczeniowego. Wobec tego należy odnieść się do poglądów doktryny i orzecznictwa. W doktrynie przyjmuje się, iż uprawnionym do wystąpienia z żądaniem o wszczęcie postępowania będzie strona w rozumieniu art. 28 kpa (por. E. Mzyk: Podział i rozgraniczanie nieruchomości, ZCO Warszawa-Zielona Góra 1994 r. str. 51-52). Według art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei w postępowaniu przed sądem powszechnym, które w razie sporu co do przebiegu granic jest drugim etapem (po postępowaniu administracyjnym) postępowania rozgraniczeniowego, pojęcie strony reguluje art. 510 § 1 Kpc stanowiący, że zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania; może on wziąć udział w każdym stanie sprawy. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem. Na tle ostatnio wskazanego przepisu Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 kwietnia 1988r. sygn. III CZP 23/88 stwierdził, że zainteresowanymi w sprawie o rozgraniczenie oprócz właściciela i współwłaściciela nieruchomości są użytkownicy wieczyści, posiadacze samoistni oraz osoby, którym przysługują inne prawa rzeczowe do gruntu (OSNCP 1989/9 poz. 137). Takie stanowisko Sądu Najwyższego zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z dnia 21 września 2000r. sygn.II SA/Łd 1077/97 - OSP 2002/7-8 poz. 99). Wobec tego konkluzja jest taka, że w postępowaniu rozgraniczeniowym, zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i przed sądem powszechnym, stroną jest właściciel i współwłaściciel nieruchomości, jak również użytkownik wieczysty oraz użytkownik, któremu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe, a także posiadacz samoistny, jeżeli przemawia za tym domniemanie co do zgodności posiadania ze stanem prawnym (art.341 Kc). W konsekwencji tego aby mieć status strony postępowania rozgraniczeniowego osoba musi wykazać się jednym z tytułów, o jakich mowa wyżej, do nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym. Przenosząc powyższe rozważania na występujący w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, że J. M. byłaby stroną postępowania rozgraniczeniowego, gdyby była właścicielem, współwłaścicielem, względnie użytkownikiem wieczystym albo użytkownikiem, któremu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe, bądź też posiadaczem samoistnym, o ile przemawiałoby za tym domniemanie co do zgodności posiadania ze stanem prawnym nieruchomości, oznaczonych jako działki nr 1060 i 1062 w R. Tymczasem - pomimo żądań organu I instancji – J. M. nie wykazała żadnego prawa do działek objętych decyzją o rozgraniczeniu; nie wykazała też, aby tytuł do przedmiotowych nieruchomości posiadał jej ojciec – M. K., albo ojciec M. K. – J. K., co ewentualnie w przypadku stwierdzenia praw do spadku po wymienionych mogłoby uzasadniać przyznanie wnioskodawczym (i innym spadkobiercom) statusu stron postępowania rozgraniczeniowego. Jeśli chodzi o dokumenty odnoszące się do działek nr 1060 i 1062, to akta administracyjne - poza wypisem z rejestru gruntów wskazującym na J. K. syna M. i S., jako na właściciela nieruchomości - nie zawierają żadnych innych dokumentów pozwalających na ustalenie prawa własności tych nieruchomości. Z wypisu wynika natomiast, że dla tych działek nie została urządzona księga wieczysta. Podkreślić natomiast należy, że nie stanowi dowodu własności wypis hipoteczny (kserokopia z lwh [...]), gdyż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz. U. nr 28, poz.141), księgi dawne z dniem 1.01.1989r. utraciły moc i zostały zamknięte (§5 rozporządzenia). Zatem powoływanie się przez J. M. najprawdopodobniej na kserokopię z lwh nie może prowadzić do ustalenia przez organ stanu prawnego przedmiotowych działek. Reasumując stwierdzić należy, że decyzja kasacyjna ze wskazaniem, iż należy ustalić krąg spadkobierców M. K. (a być może i jego ojca J. K.) narusza art.138 § 2 Kpa, skoro problem spadkobierców po wymienionych, jako stronach postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji, gdy brak jest tytułu prawnego do nieruchomości wskazującego na spadkodawców, nie ma żadnego znaczenia dla zbadania przesłanki z art.145 § 1 pkt 4 Kpa w sprawie zakończonej decyzją rozgraniczeniową. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Orzeczenie zamieszczone w punkcie II wyroku uzasadnia art.152 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 § 1 ustawy.