SA/Rz 1243/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. i W. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości skargę oddala SA/Rz 1243/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2003r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. S., W. S. i T. S. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. znak: [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości nr ewid. 702/15. Starosta [...] jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 105 § 5 k.p.a. w związku z art. 216 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu wyjaśnił, że działka 702/15 (obecnie działka nr 1704/3) została zbyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z 27 lipca 1988r, Rep. A Nr [...] w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w związku z czym nie powstało roszczenie o zwrot nieruchomości. Na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości zostało ustanowione użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, dlatego też postępowanie o jej zwrot zostało umorzone. W odwołaniu S. S., W. S., T. S. wnieśli o zmianę decyzji i zarzucili nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i rozprawy zgodnie z decyzją Wojewody [...] z [...] września 2002r., nieuwzględnienie zgłoszonych uwag i wniosków z 4 października 2001r przez poprzednich współwłaścicieli działki. Zaniechanie tych czynności uniemożliwiło prawidłowe rozstrzygniecie sprawy. Wojewoda [...] nie podzielił argumentacji odwołujących się i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za okoliczność niesporną organ uznał zbycie działki nr 1704/3 o pow. 3037 m2 przez właścicieli S., W. i T. S. na rzecz Skarbu Państwa – A. w D. na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego. Umowa sprzedaży została zawarta w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.), dlatego też umów zawieranych na podstawie tej ustawy nie można porównywać z dawnymi umowami zawieranymi na podstawie art. 6 ustawy z dni 12 czerwca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974r. nr 10, poz. 74 ze zm.). W przedmiotowej zgodnie z obowiązującym wówczas prawem miał zastosowanie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Stosownie do tego przepisu do umów o nabycie własności nieruchomości niestanowiących własności państwowej organy administracji państwowej i inne jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy zawieranych na zasadach ogólnych, czyli na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Z tego też względu do typowych umów cywilnych, zawieranych po dniu wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości miały zastosowanie wszystkie zasady ukształtowane orzecznictwem sądowym w odniesieniu do szczególnej kategorii umów. Zmiana stanu prawnego polegająca na wprowadzeniu umów cywilnoprawnych przy nabywaniu nieruchomości niezbędnych na cele publiczne spowodowała, że takiej nieruchomości nie można traktować jako nieruchomości wywłaszczonej, a to skutkuje niedopuszczalnością wykorzystania drogi administracyjnej do ubiegania się o odzyskanie tytułu własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Z uwagi na przedstawione okoliczności w sprawie tej nie ma zastosowania przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do działki tej z mocy prawa decyzją byłego Wojewody T. z 1991r. zostało stwierdzone nabycie użytkowania wieczystego. Zdarzenie to miało miejsce przed datą złożenia wniosku. Prawo to aktem notarialnym w 1995r. zostało zbyte na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej B. i ujawnione w księdze wieczystej nr 30437. W tym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo, wskazał na poglądy w literaturze, że bardziej prawidłowym rozstrzygnięciem byłaby odmowa zwrotu nieruchomości, jednakże zapadłe rozstrzygnięcie nie jest dotknięte istotnym naruszeniem prawa. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że wykluczenie przesłanek z art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to znaczy sprawdzenie czy przedmiot objęty żądaniem został wywłaszczony albo przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wymienionych w art. 216 czyniło zbytecznym dalsze badanie z przesłanek z art. 137 tej ustawy. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył W. S. i W. Ł. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Starostę [...] lub o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem skarżących. Skarżący zarzucili, że ze względu na wielokrotne łamanie prawa przez organy wniosek ich winien być rozpoznany merytorycznie. Zakwestionowali prawidłowość decyzji Wojewody T. z [...] sierpnia 1991r. nr [...] jako wydanej z naruszeniem prawa gdyż prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na działce niezabudowanej. Działka nr 1704/3 (aktualnie nr 702/15) do chwili obecnej nie została zabudowana, a warunkiem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego było wybudowanie budynków i urządzeń własnymi środkami posiadacza. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło na rzecz A. SA, zaś posiadaczem nieruchomości w dacie istotnej dla ustanowienia użytkowania wieczystego były A. w D. bez osobowości prawnej do nabywania nieruchomości pod osiedle mieszkaniowe. A. SA 24.02.1993r., działając na podstawie art. 2b ust. 1 ustawy z 7 października 1992r. zmieniającą ustawę o gospodarce gruntami zrzekła się na rzecz Skarbu Państwa prawa użytkowania wieczystego działki nr 1704/3 położonej w D., ze względu na to, że tereny te nie były użytkowane przez Zakład. Skarżący uznali za nieprawdziwe twierdzenie organu, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1985r. IIIAZP 8/84 (OSNCP 1985 nr 12/ poz. 145) i z 11.04.1985r. III CZP 13/85 (OSNCP 1985, nr 12, poz. 188). Zgonie z tymi uchwałami nieruchomością zbytą na podstawie umowy z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a obecnie art. 46 ust. 1 i art. 49 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami. Brak stwierdzenia, że nieruchomość stała się zbędna na cele, dla których nastąpiło jej nabycie uniemożliwia wystąpienie na drogę postępowania sądowego. Organy błędnie zastosowały art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czym rażąco naruszono prawo. Natomiast przed zbyciem spornej działki przez rodzinę S. jej wydzielenie z całej dotychczasowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 27, poz. 192 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując na argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2003r. nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymaga zasadnicza kwestia dla oceny prawidłowości skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie czy po stronie skarżących powstało roszczenie o zwrot nieruchomości. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 105 k.p.a. w związku z art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm. –stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji), zwana dalej w skrócie u.g.n. Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że działka nr 1704/3 (obecnie 702/15) została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia 27 lipca 1988r. Rep. A Nr [...] w czasie obwiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127 ze zm.). Okoliczność zawarcia umowy kupna-sprzedaży została przyznana również przez skarżących w skardze do Sądu. Stosownie do powołanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i zostało ujawnione w księdze wieczystej. W przepisie art. 136 ust. 3 i następnych u.g.n. określono zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Ustawodawca w przepisie art. 229 u.g.n. wprowadził cezurę czasową dla zdarzeń, które nastąpiły przed wejściem w życie niniejszej ustawy dotyczących obrotu nieruchomościami, a nadto ścisłe przedmiotowe określenie tych zdarzeń, wliczając do nich ustanowienie użytkowania wieczystego, bądź sprzedaż nieruchomości. Jeżeli zdarzenia te zaistniały przed datą wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i zostały wpisane do księgi wieczystej, to skutkiem ich jest to, że z mocy ustawy roszczenie o zwrot nieruchomości nie powstaje. Działanie przepisu art. 229 nie zostało wyłączone w stosunku do przypadków wymienionych w art. 216 u.g.n.. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) na mocy art. 242 weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją Wojewody T. z [...] sierpnia 1991r. znak: [...] stwierdzono z mocy prawa nabycie z dniem 5 grudnia 1990r. przez A. –Spółka Akcyjna w D. prawa użytkowania wieczystego działki nr 1704/3. Aktem notarialnym z 7 lipca 1995r.r. Rep.A. nr [...] Firma A. zbyła prawo użytkowania wieczystego działki nr 1704/3 na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej B. w D. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki zostało ujawnione w księdze wieczystej nr 30437 w dniu 2 sierpnia 1995r. (karta akt adm. I instancji nr 6). Zestawiając datę wejścia w życie ustawy oraz datę ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego, jednoznacznie wynika, że czynność ta nastąpiło przez 1 stycznia 1998r. Dla porządku należy dodać, że wniosek W. S. o zwrot nieruchomości wpłynął do Starostwa Powiatowego [...] 26 lipca 2001r. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wykazał brak materialnoprawnych przesłanek do prowadzenia postępowania administracyjnego, co skutkuje jego umorzeniem. Wystąpienie sytuacji uregulowanej w art. 229 u.g.n. wyłącza nawet możliwość jego zgłoszenia w trybie administracyjnym (patrz. wyrok NSA z 16.11.2000r. sygn. akt I SA 1539/99 System Informacji Prawnej LEX nr 75555). Z uwagi na wyżej przedstawiony stan faktyczny i prawny Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wyżej przedstawione uwagi jednoznacznie dowodzą, że po stronie skarżących nie powstało roszczenie do zwrotu nieruchomości, nawet przy założeniu, że została wywłaszczona. W związku z tym, Sąd pominął merytoryczną oceną pozostałe zarzuty skargi, jako pozostające bez wpływu na treść kontrolowanej decyzji. Z tych też przyczyn, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.