SA/Rz 1367/03
WyrokWSA w Rzeszowie2006-01-31
Skład orzekający: asesor WSA Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu może zostać wydana bez zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom postępowania, w tym spadkobiercom osób zmarłych, które były stronami postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału stronom postępowania, które bez własnej winy nie brały w nim udziału. Wskazano, że organy podjęły nieskuteczne działania w celu ustalenia stron, a istnienie spadkobierców (np. wdowy po zmarłym) stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania. Ustanowienie przedstawiciela dla nieobecnych na podstawie art. 34 § 2 k.p.a. miało charakter wyjątkowy i ograniczone do jednej czynności, a nie prowadzenia całego postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na budowę nowoprojektowanej ulicy. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące m.in. niezawiadomienia wszystkich stron, niezgodności oceny oddziaływania na środowisko z przepisami oraz dezaktualizacji opinii. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności brak zapewnienia czynnego udziału stronom postępowania, w tym spadkobiercom osób zmarłych, które były stronami postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. B. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. B. i J. M. po 10 zł (dziesięć zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
SA/Rz 1367/03
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] sierpnia 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na zasadzie art. 1 ust. 2, art. 39, art. 40 ust. 1 i ust. 3, art. 46 ust. 2 i ust. 3 , art. 67 ust. 1 i ust. la ustawy z 7 sierpnia 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r. nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 po rozpatrzeniu odwołania W. B., J. M., E. S., G. N. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] maja 2003r. znak: [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na budowę nowoprojektowanej ulicy wraz z uzbrojeniem w R na odcinku od skrzyżowania z ul. Z. do skrzyżowania z ul. C. na działkach nr nr.(.......) w R. oraz na działce nr 254/5 w gminie K., wydanej dla Gminy Miasta R.
W odwołaniu W. B. i J.M. podnieśli, że nie została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny skarga w sprawie postanowienia Miejskiego Inspektora Sanitarnego uzgadniającego warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, a ocena oddziaływania na środowisko została sporządzona niezgodnie z obowiązującymi przepisami bo nie uwzględniła wpływu na produkcję ogrodniczą na działce nr 253. Organ nie powiadomił wszystkich stron o prowadzonym postępowaniu.
E. S.i G. N. w odwołaniu stwierdzili, że wcześniejsze decyzje nie zakładały budowy wiaduktu nad torami do EC, w decyzji nie zostały rozstrzygnięte sprawy związane z wjazdami, podłączeń do bieżącej wody, gazu kanalizacji do ich domów. Działki nr 249/8 ( własność G. N. oraz działka nr 249/7 własność E. S.) znajdują się w odległości 50 m od przejazdu kolejowego i 20 m od drogi.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził zgodność zamierzenia inwestycyjnego z obowiązującym miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta R. uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] czerwca 1992r. (Dz. Urz. Woj., R. nr 9, poz. 109) teren przedmiotowej drogi położony w strefie E.5, stanowi część drogi opisanej w tekście planu miejscowego pkt "6.2.4. ciąg uliczny (P.) granica miasta – B. – S.- granica miasta (Z.) jako k4 - ulica o funkcji głównej tranzytowej (Gt), która w układzie przestrzennym miasta umożliwia włączenie projektowanej dzielnicy mieszkaniowej S. w system ogólnomiejski. W znajdującym się tekście planu na str. 103 schemacie sieci komunikacyjnej ulica ta oznaczona jest symbolem K4Gt, a w tabeli K Nr la - charakterystyka podstawowego układu komunikacji drogowej, gdzie określono parametry w poz. 4 zaznaczono usytuowanie drogi również w strefie E5, w której przedmiotowy odcinek na rysunku planu występuje z oznaczeniem K.4.5.Gt2/2. Wobec jednoznaczności usytuowania i opisu przedmiotowej drogi, mimo niejednolitych oznaczeń oraz zgodności z ustaleniami planu stosownie do art. 43 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wydano decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla projektowanego zamierzenia inwestycyjnego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania W. B. J. M. organ wyjaśnił, że postanowienie Miejskiego Inspektora Sanitarnego uzgadniające warunki zabudowy i zagospodarowania terenu zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...].04.200lr. znak: [...], w związku z czym stanowiło podstawę do wydania przedmiotowej decyzji mimo zaskarżenia do NSA. Zgodność wykonanej oceny oddziaływania na środowisko z obowiązującymi przepisami sprawdzono na dzień badania, co zostało dokonane w postanowieniach Miejskiego i Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Natomiast postanowienie Wójta Gminy K. z [...].07.2002r. dotyczyło zgodności ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu działki 254/5 w gminie K., na której projektowane były roboty związane z przebudową linii energetycznej nn. i w tym przypadku stroną postępowania był właściciel wymienionej działki.
Nie zasługiwały na uwzględnienie argumenty odwołania G. N. i E. S., gdyż zaskarżona decyzja nie zakładała budowy wiaduktu nad torami do EC, a w decyzji ustalono jedynie obowiązek uzyskania zgody właściciela torów na ich przekroczenie. Projektowane zamierzenie dotyczyło budowy drogi wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym również przebudową istniejącej infrastruktury na określonych w decyzjach działkach. Zamierzenie nie obejmowało budowy nowych podłączeń do wody, gazu i kanalizacji dla sąsiedniej zabudowy, gdyż takie podłączenia mogą być zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotem odrębnych postępowań na wniosek osób zainteresowanych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący W. B. i J.M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto zarzucili, że Kolegium nie uwzględniło zmiany przepisów dotyczących ochrony środowiska w związku z dostosowaniem przepisów do wymogów Unii Europejskiej, oraz dezaktualizację opinii oddziaływania na środowisko sporządzonej w 1998r.. Ponadto stwierdzili naruszenie art. 106 k.p.a. z powodu niezawiadomienia skarżących jako stron postępowania zakończonego postanowieniem Wójta Gminy K. z [...].07.2002r. znak: [...], która dotyczyła działki nr 254/5 , a nie obejmuje, chociaż powinna działek nr 252/7, 252/8 i 253 położonych we wsi Z.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona jednakże z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Stan faktyczny sprawy uwzględniony do orzekania przedstawia się następująco: W aktach administracyjnych sprawy organu I instancji wykaz właścicieli i władających nieruchomościami (karta akt nr 53), według którego władającym nieruchomością nr 3/2 położoną w T. o pow. 0.0225 ha jest M. W., a właścicielką A. C. z P. Prezydent Miasta R. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru do Urzędu Gminy T. (karta akt. admin. I inst. nr 7), a na odwrocie została podana informacja, z której wynika, że M. W. jest osobą małoletnią opatrzona datą 04.08.1999r. Organ I instancji wystąpił z wnioskiem do wydziału Spraw Obywatelskich UM w R. o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych M. W. i A. C. z d. P. celem wyznaczenia przedstawiciela (karta akt. admin. I inst. nr 8 i nr 9). Na odwrocie tych wniosków została zawarta informacja wedle której, wyżej wymienione osoby nie figurują w ewidencji ludności, ani w kartotece byłych mieszkańców R..
Pismem z 13.08.1999r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Zastępca Dyrektora Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego w R. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w R. Wydział Rodzinny o wyznaczenie przedstawiciela ustawowego dla M. W. i A. C. z d. P. celem reprezentowania ich interesów w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Postanowieniem z dnia [...].10.1999r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. - Sąd Rodzinny zawiesił postępowanie o ustanowienie kuratora dla nieobecnych M. W. i A. C. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że przyczyną zawieszenia postępowania jest niepodanie przez wnioskodawcę - Prezydenta Miasta R.- pomimo wezwań Sądu dokładnych danych osobowych nieobecnych w tym ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu.
Równocześnie pismem z [...].08.1999r. nr [...] zastępca dyrektora wydziału K. P. wyznaczyła S. S. -pracownika Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w R. do reprezentowania interesów M. W. i A. C. w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Dodać wypada, ze Prezydent Miasta R. wystąpił też do Centralnego Biura Adresów w Warszawie o informację o adresach ww. osób, jednakże z uwagi na podanie zbyt małej ilości danych przez organ I instancji poinformowano, że takie osoby nie figurują w rejestrze.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 22 września 2005 r., uczestniczka G. N. oświadczyła, że M. W. zamieszkiwał w T., a A. C. w Z. i obydwoje nie żyją. Urząd Stanu Cywilnego w T. nadesłał do Sądu odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że M. W. zmarł 29.09.1978r., a po zmarłym pozostał żona B. W. Natomiast Urząd Stanu Cywilnego w K. pismem z 29.11.2005r. nr [...] poinformował, ze w rejestrach aktualnych oraz byłych mieszkańców miejscowości Z. gm. K. nie figuruje osoba o nazwisku A. C., a ze względu na niewystarczający zasób danych niemożliwym jest ustalenie miejsca i daty zgonu.
W art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071) zwana dalej w skrócie k.p.a., została zawarta zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Po myśli tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie, gdyż zapewnia jej wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego.
Z przepisu tego wynika również, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia kręgu stron postępowania mając na względzie definicję strony postępowania zawartą w art. 28 k.p.a. Niezapewnienie stronie udziału bez jej winy w toczącym się postępowaniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Materiał dowodowy wskazuje, że organy podjęły działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu M. W. i A. C., ale były to działania bezskuteczne i w ocenie Sądu nie mogły przynieść spodziewanych efektów, ze względu na zbyt małą ilość danych odnośnie poszukiwanych osób. Wypada dodać, że osoby te są wpisane w wykazie ewidencji gruntów dla jednej i tej samej nieruchomości z różnymi jednak przysługującymi im do tej nieruchomości tytułami.
Ze skróconego aktu zgonu M. W. ostatnio zamieszkałego T. [...], wynika, że następcą prawnym jest co najmniej wdowa po zmarłym B. W., co dowodzi istnienie przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W doktrynie przyjmuje się pogląd, iż w postępowaniu administracyjnym taką samą stroną postępowania jest pod względem procesowym np. inwestor ubiegający się o wydanie pozwolenia na budowę, co właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego (sfera ograniczeń w zagospodarowaniu terenu) zabiegający o interesy chronione przepisami Prawa budowlanego oraz regulujące zagospodarowanie przestrzenne. Interesy prawne inwestora i wymienionych podmiotów muszą być rozpatrzone w jednym postępowaniu, a w treści decyzji określone prawa nabyte oraz obowiązki wymienionych osób (patrz. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Duże Komentarze Becka 6.wyd. str.228).
Stosownie do art. 34 § 2 k.p.a. w przypadku konieczności podjęcia czynności nie cierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd.
Cytowany przepis ma charakter wyjątkowy i zakres jego stosowania ogranicza się do dokonania tylko jednej czynności (wykładnia gramatyczna), a nie prowadzenia całego postępowania tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Dodać wypada, że pismo, którym został ustanowiony przedstawiciel w trybie art. 34 § 2 k.p.a. dla M. W. i A. C. zostało podpisane przez zastępcę dyrektora wydziału, zatem istnieją uzasadnione wątpliwości co do skuteczności ustanowienia takiego przedstawiciela, bowiem w aktach administracyjnych nie znajduje się żaden dokument, z którego wynikałoby upoważnienie organu - Prezydenta Miasta R. do działania za organ w tym zakresie.
Bezspornym jest w rozpoznawanej sprawie, że zaskarżona decyzja, jak poprzedzającą ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu, skutkujące możliwością wznowienia postępowania. Natomiast przepis art. 119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § k.p.a. lub winnych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W tej sytuacji Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym.
Mając na względzie powyższe, a w szczególności konieczność ustalenia stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu Sąd orzekł jak w sentencji po myśli art. 145 § 1 pkt 1 li.b w zwz. z art. 119 pkt 1 p.p.s.a.
Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. w zwz. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.)
Powołane przepisy
art. 1 ust. 2art. 39art. 40 ust. 1art. 46 ust. 2art. 67 ust. 1art. 138 § 1 pkt 1art. 43 ustawyart. 106 k.p.art. 97 § 1art. 1 ustawyart. 134art. 145 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło