SA/Rz 1623/03

WyrokWSA w Rzeszowie2005-02-01

Skład orzekający: Bożena Wieczorska, Maria Piórkowska, Jacek Surmacz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy faktury dokumentujące usługi, które nie zostały faktycznie wykonane, mogą stanowić podstawę do zaliczenia ich wartości do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych?
Ratio decidendi
Faktury dokumentujące usługi, które nie zostały faktycznie wykonane, nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia ich wartości do kosztów uzyskania przychodów. Kluczowe jest rzeczywiste poniesienie wydatku i wykonanie usługi, a nie tylko posiadanie dokumentu księgowego. W przypadku gdy kontrahent przyznaje się do wystawienia fikcyjnych faktur, a zapłata nie jest udokumentowana, nie można uznać wydatków za poniesione w celu uzyskania przychodu.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. "A" zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która zakwestionowała zaliczenie przez spółkę do kosztów uzyskania przychodów kwoty 26 320 zł wynikającej z trzech faktur. Organy podatkowe uznały faktury za fikcyjne, ponieważ kontrahent (S.G.) przyznał się do ich wystawienia niezgodnie z prawdą, a zapłata nie została udokumentowana w sposób wiarygodny. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kwestionując ocenę dowodów i brak prawomocnego wyroku skazującego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2003r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000r. - skargę oddala - SA/Rz 1623/03 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] października 2003r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno Modernizacyjnego "E." spółka z o.o. , utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] marca 2003r. znak [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. w kwocie 107.699zł. W uzasadnieniu organ, wskazał, że przeprowadzona u podatnika kontrola wykazała nieprawidłowości, w tym między innymi nieprawidłowe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kwoty 26 320 zł wynikających z faktur nr 91, nr 92 i nr 93, z dnia 28 listopada 2000r. wystawionych przez S.G. prowadzącego Zakład Instalacji [...] w C.. Analizując ustalony w sprawie stan faktyczny organ podniósł, że do uzyskania przychodu zaliczeniu podlegają wydatki faktycznie poniesione czyli takie, które wynikają z rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, mających odzwierciedlenie w prawidłowych i rzetelnych dowodach źródłowych i ewidencji rachunkowej, którą podatnicy stosownie do zapisu art. 9 ust. 1 ustawy obowiązani są prowadzić zgodnie z odrębnymi przepisami. Oznacza to tyle, że w pierwszym rzędzie liczy się rzeczywistość gospodarcza a nie same jej przejawy uwidocznione w dokumentach. Wystawienie faktury niedokumentującej rzeczywistej sprzedaży usług nie powoduje po stronie sprzedawcy przychodu, jednocześnie nie stanowi podstawy zaliczenia wynikającej tej faktury do kosztów uzyskania przychodu u odbiorcy. Nie można więc za dowody w niniejszej sprawie uznać faktur, dokumentujących wykonanie robót skoro wykonania ich nie potwierdza sam wystawca, stwierdzając, że są "fakturami fikcyjnymi" oraz nie posiada ich kopii. Jak wynika z akt sprawy wykonania usług nie potwierdza S.G. zarówno przesłuchiwany w charakterze: strony w dniu 21.08.2002r. przez Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., jak i podejrzanego - przez Prokuraturę Rejonową w B., przyznając się do popełnienia zarzucanego mu czynu poświadczenia nieprawdy w wystawionych przez siebie fakturach nr 91, 92 i 93 z dnia 28.11.2000r. (akt oskarżenia Prokuratury Rejonowej w B. z dnia 31.12.2002r. sygn.akt 2 DS. 970/02 w aktach sprawy). Również zapłata faktur nie ma potwierdzenia w dowodach. Zapłaty faktur nie regulowano za pośrednictwem rachunków bankowych (w formie przelewu), nie wystawiono dowodu wypłaty gotówki z kasy, wskazującego osoby wypłacające i otrzymujące gotówkę z kasy. Nie jest wystarczającym dowodem oświadczenie przesłuchanego w dniu 25.09.2002r. Prezesa Zarządu Spółki " E. " wskazujące, że faktury za usługi budowlane "zostały w całości zapłacone gotówką", bowiem nie potrafi wskazać w jakich okolicznościach dokonano wypłaty ani wskazać osób, które wypłacały należne kwoty. Nadto oświadczył, że Spółka nie dysponuje (poza spornymi fakturami) dokumentacją dotyczącą zlecenia robót oraz ich odbioru. Trudno zatem uznać zeznania Prezesa Spółki " E. " w zakresie wykonania robót za wiarygodne, skoro żaden z dowodów, nie potwierdza przedstawionych przez Niego okoliczności, a sam kontrahent w tym przedmiocie składa odmienne wyjaśnienia (co jest o tyle istotne, że są to wyjaśnienia prowadzące do odpowiedzialności karnej). Z uwagi, że poza spornymi fakturami Spółka nie posiada żadnych innych dowodów, potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków na rzecz S.G. z tytułu realizowanych robót, które dawałyby podstawę zaliczenia spornych kwot do kosztów uzyskania przychodu, w oparciu o przepis art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, uznać należy ocenę organu I instancji w tym zakresie za prawidłową. Zebrany materiał dowodowy w Spółce w tym przedmiocie, w tym zebrany w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej, który nie przyczynił się do ujawnienia nowych okoliczności w sprawie, nie daje możliwości innej oceny stanu faktycznego niż przedstawiony w ustaleniach organu I instancji oraz Prokuratury Rejonowej w B.. Uznać więc należy, że organ I instancji dokonał poprawnie oceny całokształtu okoliczności dotyczących spornych wydatków, zasadnie stwierdzając, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a tym samym nie mogą być uznane za dowody poniesienia przez Spółkę wydatków w nich opisanych. Zarzut skarżącej, że cyt: "odwołujący nie miał możliwości zweryfikowania okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu decyzji, a mianowicie faktu nieposiadania w ewidencji prowadzonej przez S.G. kopii przedmiotowych faktur VAT i nieujęcia ich w ewidencji przychodów" nie ma uzasadnienia. Jak wynika z materiału dowodowego okoliczność ta znana była Spółce 24.09.2002 r. bowiem w tym dniu zapoznano Prezesa Zarządu Spółki " E. " z ustaleniami zawartymi w wyniku kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej co znajduje potwierdzenie w protokole przesłuchanego w charakterze strony w dniu 25.09.2002r. Prezesa Zarządu Spółki " E. ". Oceniając natomiast rozstrzygnięcie decyzji w części nie objętej odwołaniem, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wprowadził stosowne korekty przychodów i kosztów ich uzyskania dotyczące roku 2000, za wyjątkiem korekty zmniejszającej koszty uzyskania przychodu o kwotę 174.841,15zł wprowadzonej już w m-cu listopadzie. Na decyzję tę Przedsiębiorstwo Produkcyjno Modernizacyjne " E. " spółka z o.o. złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części określającej wysokość zobowiązania podatkowego w oparciu o ustalenia kontrolne dotyczące zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o wydatki w kwocie 26 320 zł. Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ocenę zgromadzonych dowodów polegająca na odmowie wiarygodności i mocy dowodowej w szczególności zeznań prezesa Zarządu, a obecnie prokurenta - P.K., zgodnie z którymi S.G. wykonał dla skarżącej spółki roboty stwierdzone fakturami VAT 91, 91 i 93 i należności wynikające z tych faktu zostały przez skarżącego uiszczone, oraz poprzez błędne ustalenie, że zapis na fakturach VAT o treści "sposób zapłaty- gotówka nie oznacza, że należności za faktury zostały przyjęte. Nadto skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 15 ust. l ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez nieuwzględnienie należności uiszczonych przez skarżącą za fakturami VAT 91, 92 i 93 w łącznej kwocie 26 320 zł jako kosztów uzyskania przychodów. W uzasadnieniu skarżąca naprowadziła, że organ, jako pewnik przyjął stanowisko Prokuratury Rejonowej w B. w zakresie popełnienia czynu karalnego pomimo, że w tej kwestii nie zapadł prawomocny wyrok sądowy. Skarżąca w dobrej wierze posłużyła się wystawionymi przez S.G. fakturami i nie miała żadnej możliwości sprawdzenia ksiąg podatkowych przez jakiegokolwiek kontrahenta, szczególnie takiego który nie był nowym kontrahentem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko dodatkowo naprowadzając, że zarówno wyjaśnienia jak i analiza dokumentów źródłowych i zapisów w ewidencji nie potwierdziła faktu zapłaty za sporne usługi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa tak formalnego jak i materialnego. Jak wynika z treści art. 15 ust. l ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych /tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 54, poz.654 ze zm./ kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. l. Orzekające organy przyjęły, że do kosztów uzyskania przychodów w 2000r. skarżąca spółka nie może zaliczyć wydatków wynikających z faktur: nr 91 za wykonanie szafy sterowniczej dla obiektu - kotłownia gazowa salonu Mercedes , nr 92 za wykonanie układu automatyki dla instalacji klimatyzacji salonu Mercedes , oraz nr 93 za wykonanie szafy sterowniczej KOB-13 dla obiektu kotłowni gazowej w szkole podstawowej w Mrowli. W ocenie organów faktury te były fikcyjne, usługi w nich określone nie były wykonane a tym samym przedmiotowe faktury nie odzwierciedlały rzeczywistości gospodarczej. Stanowisko swoje organy wyprowadziły z faktów, że kontrahent nie posiadał kopii faktur, nie wykazał ich w prowadzonej ewidencji podatkowej i nie uiścił od nich podatku. Należność za te faktury nie była regulowana za pośrednictwem rachunków bankowych, a skarżąca nie potrafiła wskazać jednoznacznie okoliczność w jakich zapłata za przedmiotowe faktury miałaby nastąpić. Szczególnym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem organów jest to, że p-ko kontrahentowi - S.G. prowadzącemu Zakład Instalacji Wodno-Kanalizacyjnej Centralnego Ogrzewania i Gazu , Prokurator Rejonowy w B. w dniu 31 grudnia 2002r. skierował do Sądu Rejonowego w B. akt oskarżenia o popełnienie czynu z art. 271 § 3 kk polegającego na poświadczeniu w fakturach nr 91, 92 i 93 nieprawdy /sygn. akt 2 Ds. 970/02/, a oskarżony w postępowaniu karnym przyznał się do popełnienia zarzucanemu mu czynu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów uzależniana jest między innymi od łącznego skumulowania dwóch okoliczności, a to; otrzymania faktury stwierdzającej nabycie towaru lub usługi oraz otrzymania towaru bądź wykonania usługi. Oznacza to, że z punktu widzenia prawa podatkowego o możliwości uznania kwoty wynikającej z dokumentacji podatkowej jako koszt uzyskania przychodu zgodnie z art. 15 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych decyduje nie tylko to, że podatnik wykaże się dokumentem, ale to; czy faktycznie usługa została wykonana przez kontrahenta. W tym stanie faktycznym i prawnym. Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że usługi opisane w fakturach nr 91, 92 i 93 nie zostały wykonane co skutkuje że należności z tych faktur nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. l ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Z przyczyn wyżej wywiedzionych Sad działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji. 08-08-14bj

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło