SA/Rz 1681/03
WyrokWSA w Rzeszowie2005-04-27
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Anna Lechowska, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła dotychczasowe miejsce pobytu bez wymeldowania się, ale nie przebywa w nim co najmniej przez sześć miesięcy, a nowe miejsce pobytu jest znane?Ratio decidendi
Sąd uznał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z prawem art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dla wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczające jest wykazanie, że osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Sąd podkreślił, że pojęcie 'opuszczenia' miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu i zamieszkanie w innym miejscu z zamiarem przebywania tam i stworzenia centrum życiowego, co powinno być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami, a nie tylko oświadczeniami strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg P. S. i R. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o wymeldowaniu skarżących z miejsca pobytu stałego. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów dotyczących wymeldowania, w szczególności błędną interpretację art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organy administracji uznały, że skarżący opuścili swoje stałe miejsce pobytu, koncentrując swoje życie zawodowe i osobiste w innym mieście, co uzasadniało ich wymeldowanie.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi jako nieuzasadnione.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skarg P. S. i R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego skargi oddala
SA/Rz 1681/03
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] października 2003r. Nr [...] Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu odwołań P. S. i R. S. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] o wymeldowaniu ich z miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym usytuowanym w budynku sanatoryjnym "A." NZOZ "[...]" w P., ul. Z. -utrzymał w mocy w mocy zaskarżoną nimi decyzję.
Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt.1 Kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960)
Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że wniosek o wymeldowanie R. i P. S. złożył Prezes "A." Spółka z o.o. NZOZ "[...]" w P., powołując się na fakt, iż budynek sanatoryjny, w którym są zameldowani na pobyt stały jest własnością Spółki a R. S. i P. S. nie zamieszkują w nim.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003r. opisaną wyżej orzekł o wymeldowaniu ich z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym usytuowanym we wspomnianym budynku sanatoryjnym.
Odwołania od tej decyzji do Wojewody [...] złożyli R. S. i P. S.
Obaj odwołujący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 15 ust. 2 wspomnianej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a także art. 107 §3 kpa.
W ocenie odwołujących organ niezgodnie z literalnym brzmieniem interpretuje przepis art. 15 ust 2, przyjmując, iż po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z prawem przepisu art. 9 ust. 2 ustawy wymeldowanie następuje w dwu sytuacjach: gdy osoba zameldowana na pobyt stały opuściła dotychczasowe miejsce pobytu bez wymeldowania, jak również gdy opuściła to miejsce bez wymeldowania i nie przebywa w nim co najmniej od sześciu miesięcy a nowe miejsce jego pobytu nie jest znane. Zdaniem skarżących interpretacja tak jest nieuzasadniona , bowiem wprawdzie art. 15 ust. 2 odsyła do art. 9 ust. 2 ustawy, który na skutek wyroku Trybunału utracił moc , jednak ustawodawca nie zmienił przepisu art. 15 ust 2, który ustanawiając w pierwszym stanie faktycznym dwie przesłanki wymeldowania , jako jedną z nich przyjmuje utratę uprawnień przewidzianych w art. 9 ust. 2. Uchylenia regulacji prawnej, do której odsyła blankietowo sformułowany przepis, w żadnym przypadku nie oznacza uchylenia tej części regulacji blankietowej, która zawierała odesłanie. Uchylenie art.9 ust.2 ustawy spowodowało natomiast, iż w art.15 ust.1 in principio wystąpiła luka prawna, co zdarza się zawsze wówczas, gdy dochodzi do uchylenia lub opóźnienia w wydaniu regulacji prawnej wypełniającej przepis blankietowy. Klasycznym przypadkiem takiej sytuacji jest brak (lub uchylenie) stosownych przepisów wykonawczych, do których odsyła ustawa. Niedopuszczalne byłoby wówczas uznanie, iż za podstawę rozstrzygnięcia mogą zostać przyjęte tylko te fragmenty kumulatywnej regulacji prawnej, które nie zawierają odesłania blankietowego.
Przyjęta przez Wójta Gminy wykładnia art.15 ust.2 in principio prowadzi także do prakseologicznej sprzeczności w jej obrębie , co narusza powszechnie przyjęte zasady racjonalnej interpretacji. Art.15 ust.2 in fine, jako drugi przypadek uprawniający do wymeldowania danej osoby przewiduje spełnienie trzech przesłanek: opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, nieprzebywanie w tym miejscu co najmniej przez okres sześciu miesięcy oraz niemożność ustalenia nowego miejsca pobytu. Gdyby tak jak chce Wójt Gminy, wystarczającym było ustalenie opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, to cała treść normatywna art.15 ust.2 in fine oraz zawarte w nim dodatkowe warunki tracą sens.
Niedopuszczalna jest taka interpretacja przepisu, która nie tylko odbiega od jego literalnego brzmienia a ponadto doprowadza do utraty przez określoną regulację prawną znaczenia normatywnego. Wójt Gminy w sposób sprzeczny z treścią art.15 ust.2 zastosował tylko jedną z kumulatywnie określonych przesłanek wymienionych w treści tego przepisu in principio.
Odwołujący, których miejsce pobytu jest znane przesłanek wymeldowania ustanowionych art. 15 ust. 2 ustawy zatem nie spełniają.
Zarzucili oni także, iż organ I instancji nie podał przyczyn dla których odmówił wiarygodności zeznaniom świadków B. S., E. J., Z. J. i B. M.
Podnieśli , iż fakt wykonywania przez nich pracy w K. nie może świadczyć o zamiarze trwałego opuszczenia miejsca w, którym są zameldowany, jako że wykonywanie pracy poza miejscem stałego pobytu stanowi podstawę zameldowania na pobyt stały przekraczający 2 miesiące ( art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy)
Organ pominął także , iż w lokalu , w którym są zameldowani znajdują się takie sprzęty , jak lodówka i pralka oraz kuchenka zakupione przez nich oraz okoliczność, iż wykonali oni na swój koszt remont mieszkania. Odwołujący R. S. podniósł, że warunki pracy pozwalają i mu na częste przebywanie w P., zwłaszcza podczas przygotowywania się do koncertów. Obaj odwołujący zarzucili też niewiarygodność zeznań W. K. w zakresie faktów dotyczących ich pobytów w P., stwierdzając, że założenie montoringu po terminie pierwszej rozprawy dowodzi owej niewiarygodności, jeśli chodzi o dane dotyczące ich pobytów przed założeniem monitoringu.
Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołań i decyzją z dnia [...] października 2003r. opisaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną nimi decyzję.
W jej motywach stwierdził, że analiza zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego wskazuje, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
Organ drugiej instancji rozpatrując odwołanie ustalał, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy w brzmieniu ustalonym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. ( Dz. U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716 ) obowiązujący od dnia 19.06.2002 r. do wydania decyzji o wymeldowaniu odwołujących. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Sprawa wymeldowania P. S. i R. S. rozpatrywana była przy zastosowaniu pierwszego z wymienionych stanów faktycznych, to jest przy przyjęciu za podstawę wymeldowania osoby opuszczenia przez tę osobę dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania się.
Z ustalonego przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, że spółka z o. o. "A." z siedzibą w U. jest właścicielem budynku sanatoryjnego NZOZ "[...]" w P. przy ul. Z. W mieszczącym się w tym budynku lokalu zamieszkuje B. S. Razem z nią są tam zameldowani jej synowie P. S. i R. S., którzy od kilku lat nie mieszkają z nią. Z zeznań P. S. wynika, że mieszka on w K. razem z żoną w jej mieszkaniu lokatorskim w bloku. Pracuje w firmie budowlanej w K., z którą w 1997 roku zawarł aktualną do dzisiaj umowę o pracę na czas nieokreślony. Od marca 2003 r. dojeżdża także do L., gdzie jest jego dodatkowe miejsce pracy w tej samej firmie. Praca polega na sprawowaniu nadzoru nad procesem technologicznym produkcji betonu. Natomiast z zeznań R. S. wynika, że od 7 lat, to jest od momentu, kiedy usamodzielnił się finansowo nie przebywa w P. na stałe. Pracuje jako muzyk w K. Posiada zawartą i aktualną umowę o pracę na czas nieokreślony w charakterze organisty z parafią w K. Z zeznaniami tymi korespondują zeznania prezesa spółki z o.o. A." W. K. Wynika z nich, że pobyty P. S. i R. S. w P. mają charakter odwiedzin matki lub związane są ze świętami. Świadek W. K. ma wiarygodne informacje na temat pobytu osób w budynku sanatoryjnym przy ul. Z. w P., bowiem z racji swojej pracy prawie codziennie przebywa w tym budynku, nawet w godzinach popołudniowych i wieczornych. Również zeznania matki odwołujących się – B. S. mieszkającej w lokalu objętym wnioskiem o wymeldowanie wskazują, że pobyty P. S. i R. S. w P. mają charakter odwiedzin. Oceny tej nie zmienia również fakt, że, przeprowadzone oględziny przedmiotowego mieszkania wykazały, że jest ono miejscem przechowywania rzeczy obu odwołujących . Wyżej opisane dowody są zdaniem organu wystarczające do orzekania w sprawie. Zeznania, pozostałych świadków mają mniejsze znaczenie, ponieważ nie mogą oni posiadać bardziej precyzyjnych wiadomości, niż same strony oraz B. S. Zeznania E. J., Z. J., B. M., H. O., I. S., W. P., K. P. nie wykluczają faktu, że pobyty P. S. i R. S. w P. mają charakter odwiedzin. Na uwagę zasługuje również okoliczność, że odwołania P. S. i R. S. zostały nadane na poczcie w K., co wynika z kserokopii potwierdzeń ich nadania. Zatem słuszne jest twierdzenie, że P. S. i R. S. opuścili w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych swoje poprzednie miejsce pobytu stałego, to jest lokal mieszkalny usytuowany w budynku sanatoryjnym "A." "[...]" w P. przy ul. Z.
W orzecznictwie NSA podkreśla się dobrowolny i trwały charakter opuszczenia w rozumieniu art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy, które warunkuje legalność podjęcia decyzji o wymeldowaniu osoby.
Deklarowany przez P. S. i R. S. zamiar stałego pobytu w P. ma charakter subiektywny i nie znajduje oparcia w obiektywnej rzeczywistości. Oceniając zamiar opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych brać należy pod uwagę nie tylko wolę wewnętrzną strony, ale dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Pewne jest, że nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Istotne znaczenie ma tutaj, czy okoliczności istniejące w sprawie w istocie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należy kwestia koncentracji interesów życiowych w danym miejscu ( przebywanie w sensie fizycznym, praca ) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu na stałe. Powoływanie się przez odwołujących się s na czasowy charakter ich pobytu w K. oraz niewłaściwe zastosowanie przez organ pierwszej instancji art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy jest chybione. Miejsce pobytu stałego odwołujących się jest tam gdzie skoncentrowane jest ich życie zawodowe i gdzie spędzają większość swojego czasu. Zarówno P. S. jak i R. S. posiadają umowy o pracę na czas nieokreślony z podmiotami mającymi siedzibę w K. Tam też spędzają większość czasu a ich pobyty w P. mają charakter odwiedzin.
Skargi na tę decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli P. S. i R. S. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji z uwagi na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ drugiej instancji nie ustosunkował się w ogóle do zarzutu naruszenia przez Wójta Gminy treści art.15 ust.2 ustawy polegającego na przyjęciu, iż jedyną i wystarczającą przesłanką do wymeldowania na gruncie tego przepisu jest opuszczenie przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu. Zarzut ów był podstawowym zarzutem odwołania., w którym podnieśli, iż nie doszło do uchylenia w treści art.15 ust.2 in principio warunku utraty uprawnień przez osobę opuszczającą dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zarzuty te nie zostały wszakże przez organ drugiej instancji w ogóle rozpoznane.
Skarżący zarzuty te ponowili
Dodali tez iż pojęcie "opuszczenia" miejsca pobytu stałego istotnie zawiera w sobie zarówno elementy subiektywne jak i obiektywne. Przyjęte wszakże przez organ kryteria oceny przesłanki "opuszczenia", sprzeczne są z takim rozumieniem treści art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W szczególności nie stanowi takiego kryterium sam fakt wykonywania pracy poza miejscem stałego pobytu i zamieszkiwanie w miejscu wykonywanej pracy. Zakłada to zresztą treść art.8 ust.1 pkt 1 ustawy przewidując, iż wykonywanie pracy poza tym miejscem jest przesłanką zameldowania na pobyt czasowy. Wojewoda stwierdził, iż ich pobyty w P. mają charakter "odwiedzin", przy czym jak należy wnosić z treści uzasadnienia taki charakter owych pobytów został przyjęty przez organ orzekający z uwagi na fakt, iż "większość czasu" spędzają w K. i posiadają "umowę na czas nieokreślony z podmiotami mającymi siedzibę w K.". W ocenie skarżących obie te okoliczności nie mogą być wystarczające do uznania, iż doszło do "opuszczenia" miejsca stałego pobytu, bowiem sama ustawa zakłada, iż w przypadku wykonywania pracy i zamieszkaniem poza miejscem stałego pobytu dochodzi do zameldowania na pobyt czasowy. Z istoty rzeczy w takim przypadku większość czasu spędza się wówczas w miejscu wykonywanej pracy i nie stanowi to dla ustawodawcy przeszkody dla zameldowania na pobyt stały w innym miejscu.
Ustalając przesłankę "opuszczenia" miejsca pobytu stałego organ administracyjny nie może poprzestać na dowolnej i arbitralnej ocenie, w myśl której ich pobyty w P. mają charakter wyłącznie "odwiedzin".
Arbitralność ustaleń organu administracyjnego drugiej instancji stanowiąca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego ujawnia się także w specyficznej ocenie zebranych w trakcie tego postępowania dowodów. Oceniając charakter ich pobytów w P. Wojewoda odwołał się wyłącznie do "wiarygodnych informacji" świadka W. K.
Należy przy tym podkreślić, iż kubatura oraz bryła budynku sanatoryjnego "A." "[...]", a także usytuowanie biura świadka W. K. czynią niemożliwym wiarygodne określenie, czy są w mieszkaniu przy ul. Z. w P., tym bardziej, że wyżej wymieniony lokal jest mieszkaniem niezależnym o samodzielnym wejściu z tyłu budynku. W tej sytuacji jedynym sposobem na stwierdzenie ich pobytu w mieszkaniu jest wejście do niego albo stała inwigilacja przez okna mieszkania.
Skarżący zarzucają także niekompetentne i niesumienne działanie organu administracyjnego drugiej instancji przejawiające się między innymi w:
zniszczeniu istotnej części dokumentów dotyczących odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2003 roku, po złożeniu ich za pośrednictwem Wójta Gminy, co może sugerować, że organ drugiej instancji nie miał do dyspozycji wszystkich dokumentów, braku jakichkolwiek oznak przeprowadzenia przez organ drugiej instancji uzupełniającego postępowania dowodowego ( pismo z dnia 11.09.2003 r.), wymienieniu w decyzji osób nieuczestniczących w postępowaniu administracyjnym, nadawaniu wysokiej rangi nieistotnym faktom (nadanie odwołania na poczcie w K.) niestwierdzeniu powiązań między organem pierwszej instancji a "A." Sp. z o.o. w U. NZOZ "[...]" ul. Z. w P., które ich zdaniem, miały istotny wpływ na wynik decyzji Wójta Gminy, niesprawdzeniu, czy w dniu 21.05.2003 roku W. K. był upoważniony do reprezentowania firmy "A." Sp. z o.o.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, iż cel ewidencji ludności, która służy zbieraniu informacji o faktach, w tym także odnośnie pobytu osób wyklucza wiązanie zameldowania z prawem do lokalu. Zameldowanie ma bowiem charakter rejestracyjny i deklaratoryjny.
Stwierdzenie przez Trybunał niezgodnyosci z Konstytucją zapisu art. 9ust. 2 ustawy wyłącza jego stosowanie w dacie wydawania decyzji w sprawie, co czyni interpretację art. 15 ust. 2 przyjętą w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji prawidłową.
Powoływanie się na art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy dla wykazania, iż stałe wykonywanie pracy w K. nie oznacza opuszczania lokalu jest chybione, bowiem ten przepis ma zastosowanie przy zameldowaniu a o charakterze pobytu skarżących świadczy szereg okoliczności wskazanych w decyzji, przy czym stała praca w K. jest tylko jedną z nich. Odnosząc się do zarzutów dotyczących oceny zeznań świadka K. organ zaznaczył, że dla ustalenia stanu faktycznego nie miały one znaczenia przesądzającego, bowiem wystarczyły w tej kwestii dowody z przesłuchania stron. Na nich to przede wszystkim opiera się zaskarżona decyzja. Reasumując, organ podniósł, że w istniejącym w sprawie stanie faktycznym dalsze utrzymywanie zameldowania skarżących służyłoby utrzymywaniu fikcji meldunkowej, co pozostawałoby w sprzeczności z celem ewidencji ludności w zakresie pobytu stałego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1).
Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ). Oznacza to, że Sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja administracyjna odpowiada przepisom prawa. Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) , zwanej dalej P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1).
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobligowany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że choć jest ona dotknięta naruszeniem przepisów postępowania, jednak naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy
Decyzja ta orzeka o wymeldowaniu skarżących z miejsca pobytu stałego.
Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960, ze zm.), zwanej dalej ustawą. Po myśli art. 4 pkt 2 ustawy obejmuje on między innymi wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego .
Ustawa służy państwowym celom ewidencyjnym, i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji, jako że posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności w zakresie, w jakim dotyczy rejestracji danych co do miejsca pobytu (adresie) służy także interesowi obywateli (poszukiwanie np. spadkobierców) oraz ochronie praw osób trzecich (poszukiwanie dłużników). Okoliczność, że obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku prawnego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki uzasadnia wniosek, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie może służyć fikcji meldunkowej, tj. odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby.
Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności dla uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. W tym też celu ustawodawca w art. 15 ust. 2 ustawy dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania.
W dacie podjęcia zaskarżonej decyzji przesłanki warunkujące jej wydanie określał wspomniany przepis stanowiący, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Z uwagi na utratę mocy przepisu art. 9 ust. 2 ustawy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. Nr 78, poz. 716 ), stwierdzającym jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i nie dokonanie zmiany przepisu art. 15 ust. 2 w tej części, w której odwoływał się on do tego przepisu - za uzasadniony Sąd uznał pogląd zaskarżonej decyzji, że od 19 czerwca 2002 r. dla wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczające było wykazanie, iż nastąpiło opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Odmienny pogląd pozostawałby w sprzeczności z zasadą racjonalności ustawodawcy, który - jeśli jego wolą byłoby wiązanie dopuszczalności wymeldowania w tym trybie także z utratą uprawnień do przebywania w lokalu – winien był dokonać zmiany przepisu art. 15 ust. 2 ustawy wprowadzając miast odesłania do nieobowiązującej normy wymóg utraty uprawnień do przebywania w lokalu.
Ustawa nie definiuje pojęcia opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. W orzecznictwie na tle przepisu art. 15 ust. 2 prezentowany jest pogląd, że pojęcie to winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu dotychczas zajmowanego i zamieszkanie w innym miejscu pobytu , z zamiarem przebywania tamże i stworzenia w nim centrum życiowego ( ośrodka interesów osobistych i majątkowych ). Opuszczenie to, co do zasady winno być następstwem zamiaru osoby opuszczającej dotychczasowe miejsce pobytu. Pojęcie zamiaru nie może być jednak utożsamiane wyłącznie z wolą wewnętrzną. Przy jego ocenie należy brać pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru organ podejmujący w sprawie decyzję nie może zatem poprzestawać na oświadczeniach osoby, która nie przebywa miejscu, gdzie jest zameldowana lecz powinien ustalić okoliczności sprawy i dokonać ich oceny, biorąc pod uwagę przyczynę nie przebywania w miejscu zameldowania, czasokres nie przebywania i wyjaśnić, czy nowe miejsce pobytu stanowi centrum jej interesów życiowych.
W ocenie Sądu organ przeprowadził niezbędne postępowanie dowodowe i dokonał prawidłowych ustaleń a jego ocena , iż dowodzą one opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez skarżących nie może być uznana za dowolną.
Ustalenia organu znajdują oparcie przede wszystkim w wyjaśnieniach skarżących, z których wynika, że wyjechali oni przed laty z P., w którym byli zameldowania na pobyt stały , najpierw w celu uzyskania wykształcenia a następnie podjęli pracę w K. i kontynuowali ją w tym mieście w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący P. S. założył rodzinę i zamieszkał wraz żoną w mieszkaniu należącym do niej. Jego żona jest także zatrudniona w K. Skarżący R. S. rodzinę założył wprawdzie już po wydaniu decyzji, jednakże od co najmniej 7 lat przed jej wydaniem, po ukończeniu studiów mieszkał w K., gdzie był zatrudniony na czas nieokreślony. W miejscowości tej koncentrowało się jego także życie osobiste.
Ani organ, ani Sąd nie negują, iż pobyt skarżących poza miejscem dotychczasowego zameldowania mógł być wymuszony brakiem w nim odpowiedniej do ich wykształcenia pracy, jednak fakt ten nie podważa zasadności oceny , iż opuścili oni P. a wieloletnie zamieszkiwanie , praca i założenie rodziny w nowym miejscu pobytu, wskazują , iż tam właśnie znajduje się ich centrum życiowe.
Nie pozostaje z tą oceną w sprzeczności okoliczność, że w mieszkaniu zajmowanym przez matkę skarżących, w którym byli dotychczas zameldowani znajdują się należące do nich urządzenia i sprzęty, w tym także sprzęt sportowy, jak również, że przyczyniają się oni do utrzymania substancji mieszkaniowej pokrywając koszty remontu, jako że z doświadczenia życiowego wiadomo , iż w domach rodzinnych przetrzymywane są sprzęty należące do dorosłych już dzieci a świadczenie pomocy rodzicom w utrzymaniu domu, w którym kiedyś zamieszkiwały może być formą realizacji spoczywającego na dzieciach obowiązku przyczyniania się do utrzymania rodziców.
Skargi zatem także w takim zakresie, w jakim polemizują z oceną dowodów przeprowadzonych przez organ nie mogą być uznane za uzasadnione. Art. 80 kpa ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym. Ocena ta może być podważona przez Sąd tylko wówczas, gdyby była dowolna a więc sprzeczna z wiedzą , logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Z przyczyn wywiedzionych wyżej zarzutu dowolności nie można postawić ocenie dokonanej w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza , iż zarzut zniszczenia dokumentów nie został przez skarżących bliżej sprecyzowany. Z wyjaśnień skarżącego P. S. złożonych na rozprawie sądowej i akt administracyjnych wynika, że zniszczono omyłkowo koperty, w których przesłano odwołanie. Koperty te stanowiły dowód wniesienia odwołania w terminie. Ta okoliczność została jednak przez organ wykazana w inny sposób, stąd zniszczenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.
Organ II instancji nie musi wbrew poglądowi skarg prowadzić postępowania uzupełniającego , jako że art. 136 kpa uprawnia go do uzupełnienia dowodów z urzędu lub na wniosek , jednak nie jest to tożsame z obowiązkiem przeprowadzenia takiego postępowania.
W. K. , jako prezes Spółki z o.o "A." był uprawniony do występowania w jej imieniu, co wynika z zapisów w stosownym odpisie z Krajowego Rejestru Przedsiębiorstw.
Kwestia oceny dowodów należy - co Sąd zaznaczył- do obowiązków organu. Dowodem w postępowaniu administracyjnym wobec zasady otwartego systemu dowodów ustanowionej art. 75 §1 kpa może być także zwrotne poświadczenie odbioru korespondencji z organu.
Zarzut istnienia bliżej niesprecyzowanych powiązań między organem I instancji a wnioskodawcą nie został wykazany
Zasadny jest natomiast zarzut wymienienia wśród świadków osoby , która nie występuje w sprawie ( K. P.). To jednak uchybienie ( art. 7,77 §1 i 107 §3 kpa), będące zapewne skutkiem omyłki nie ma wpływu na wynik sprawy, który jest następstwem ustaleń poczynionych przede wszystkim na podstawie wyjaśnień złożonych przez skarżących.
Nie będąc związany zarzutami skargi Sąd stwierdza natomiast, że organ połączył do wspólnego prowadzenia dwie różne sprawy a mianowicie sprawę wymeldowania P. S. ze sprawą wymeldowania R. S.
Instytucja procesowego połączenia spraw w postępowaniu administracyjnym normowana jest art. 62 kpa. Przepis ów przewiduje, że w sprawach , w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w której właściwy jest ten sam organ administracji publicznej można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej, niż jednej strony.
Instytucja ta wzbudza co do swego charakteru ( współuczestnictwo formalne, czy materialne ) wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie.
Sąd opowiada się za stanowiskiem prezentowanym przez J. Borkowskiego, iż przepis ów reguluje kwestię współuczestnictwa formalnego w postępowaniu administracyjnym i dotyczy połączenia kilku odrębnych spraw, ( które łączy tylko tożsamość zewnętrzna ) do wspólnego prowadzenia, z konsekwencją w postaci wydania tylu odrębnych decyzji, ile spraw połączono ( patrz: Kodeks postępowania administracyjnego- Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck , W-wa ,1996 r. str. 319 – 331 ).
Przyjęcie jak zdaje się czynić organ poglądu odmiennego (za Z. Janowiczem - Komentarz – Wyd. Naukowe PWN W-wa 1995 r. str.171-172 ) w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż sprawy tak połączone zakończone są jedną decyzją. To zaś, np. w przypadku potrzeby przeprowadzenia od nowa lub uzupełnienia postępowania pierwszoinstancyjnego w stosunku do jednej ze stron w warunkach określonych w art. 138 § 2 kpa skutkowałoby, wobec brzmienia tego przepisu, koniecznością uchylenia całej decyzji, mimo jej niewadliwości odnośnie pozostałych stron.
Wybór jednego z poglądów o charakterze współuczestnictwa regulowanego art. 62 kpa, nawet w sytuacji, gdy w ocenie Sądu wydaje się ono być wątpliwe wobec braku identyczności spraw, co do stanu faktycznego ( okoliczności opuszczenia lokalu) nie stanowi jednak takiej wady postępowania , która mogłaby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w tym znaczeniu, że nawet gdyby spraw nie połączono lub połączono i wydano dwie decyzje ich rozstrzygnięcie nie byłoby odmienne.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a oddalił skargi, jako nieuzasadnione.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło