SA/Rz 1781/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd. B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego S. M. kwotę 495 zł (czterysta dziewięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a oraz § 10 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].08.2003 r. Nr. [...] o braku podstaw do stwierdzenia u w/w choroby zawodowej z poz. 10 wykazu chorób zawodowych - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że w dniu 4.06.2002 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał wniosek z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o podejrzeniu choroby zawodowej-wyprysku skóry rąk u S. M. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że S. M. pracował w następujących zakładach: od 1961-1971 jako frezer Wydziału Mechanicznego w Zakładach "M." w P., w latach 1966-1968 odbył zasadniczą służbę wojskową, w latach 1971-1974 pracował we własnym gospodarstwie rolnym, w latach1974-1987 jako ślusarz w Zakładach "S."S.A. w P., w roku 1988 (przez 4 miesiące) pracował we własnym gospodarstwie rolnym, w latach 1988-1996 jako ślusarz w Przedsiębiorstwie P. w P., w latach 1996-1997 jako ślusarz w Zakładach "B." w S., natomiast od 1997r. do chwili obecnej przebywa na rencie. Z danych zebranych przez Państwowego Inspektora Sanitarnego wynika, iż w/w przepracował łącznie 36 lat, w tym około 31 lat na stanowiskach frezera i ślusarza. Pracując jako frezer narażony był na bezpośredni kontakt z substancjami i czynnikami chemicznymi tj. chłodziwa i emulsje na bazie oleju wrzecionowego, łój techniczny oraz smary techniczne. W późniejszym okresie na stanowisku ślusarza miał również kontakt ze smarami technicznymi, związkami parafinowymi, rozpuszczalnikami, benzynami ekstrakcyjnymi, acetonem, emulsjami i chłodziwami, olejami mineralnymi i syntetycznymi oraz innymi substancjami chemicznymi. W zakładach mięsnych dodatkowo miał kontakt z masą mięsną zawierającą w swoim składzie konserwanty. Wszystkie wymienione prace wykonywane były bez rękawic ochronnych, z wyjątkiem prac transportowych i prostych prac ślusarskich. Przez cały okres zatrudnienia był regularnie poddawany lekarskim badaniom okresowym, w trakcie których nie stwierdzono przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku. W ostatnim okresie zatrudnienia częstotliwość wykonywanych badań lekarskich była zwiększona, a zaświadczenia zawierały informacje o konieczności pozostawania pod opieką lekarską. Orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie z dnia 20.01.2003r. Nr [...] przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wskazuje na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci kontaktowego zapalenia skóry rąk z podrażnienia wywołanego działaniem tj. olejami, smarami, środkami konserwującymi i czyszczącymi urządzenia mechaniczne. Z orzeczeniem tym nie zgodził się S. M. i wystąpił z wnioskiem przeprowadzenie badania w Instytucie Medycyny Pracy. Wniosek ten został uwzględniony i ponowne przebadanie w Instytucie Medycyny Pracy wykazało o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej o czym dowodzi Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nr [...] z dnia 21.05.2003r W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano , że wszystkie testy alergologiczne przeprowadzane podczas badania zainteresowanego dały wyniki ujemne . W tym stanie faktycznym sprawy organ I instancji wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej . W odwołaniu do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odwołujący S. M. zakwestionował decyzję organu I instancji i zarzucił, że organ I instancji podał nieprawdziwą datę zmian chorobowych oraz wskazał, że od 1997 r nie ma kontaktu z alergenami i być może ta okoliczność miała wpływ na wyniki orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie. Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji. Wyjaśnił , że o stwierdzenie choroby zawodowej przesądzające znaczenie ma dowód z opinii biegłych - lekarzy z zakresu medycyny pracy , których to orzeczeń inspektor sanitarny nie może zmieniać ani interpretować w sposób odmienny . O stwierdzeniu choroby zawodowej niezbędne jest wykazanie trzech przesłanek tj. 1/ wykonywanie pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy (w tym wypadku narażenie na oleje, smary, środki konserwujące i czyszczące urządzenia mechaniczne), który mógł spowodować u niego chorobę zawodową. 2/ powstanie schorzenia, którego objawy odpowiadają objawom choroby zawodowej, w tym wypadku zawodowego wyprysku skóry rąk. 3/ wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na wymienione substancje chemiczne a występującymi objawami choroby zawodowej. W niniejszej sprawie zostało stwierdzone , że odwołujący narażony był na czynniki powodujące chorobę zawodową, jednakże lekarze -specjaliści medycyny pracy w swoich orzeczeniach po przebadaniu w/w i nie stwierdzili choroby rąk skóry tj. cech kontaktowego zapalenia skóry, oraz cech uczulenia na czynniki alergizujące pochodzenia zawodowego. Zostało wskazane ,że ze względu na zbyt późne zgłoszenie choroby zawodowej, nie sposób jednoznacznie ustalić zawodowego pochodzenia zmian skórnych u odwołującego. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej dlatego też nie uwzględnił odwołania . W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący S. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W argumentach skargi wyjaśnił, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego w szczególności § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294 z późn. zm.). Wyjaśnił, że z dokumentacji medycznej pierwsze objawy choroby zawodowej zostały stwierdzone na przełomie lat 1989 r 1990 w postaci kontaktowego zapalenia skóry rąk z podrażnieniem. Występowanie objawów choroby zawodowej następowało bezpośrednio po pracach związanych z kontaktem czynników szkodliwych takich jak olej smary, środki konserwujące i czyszczące urządzenia mechaniczne. Z tego też powodu był zwalniany od pracy przez lekarzy wielokrotnie. Po przerwach stan zdrowia poprawiał się lecz gdy ponownie wykonywał czynności zawodowe na stanowiskach narażających na czynniki szkodliwe, schorzenie skóry rąk ulegało odnowieniu. Dodatkowo podniósł , że inkubacja jego choroby trwa około l miesiąca, stąd też skoro przebywał w Instytucie Medycyny Pracy tylko przez 5 dni, to w tak krótkim okresie pobytu nie można było rzetelnie ustalić występowania objawów tej choroby. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego radca prawny R. G. podtrzymał skargę skarżącego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 495 zł . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje ; skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/ Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie w sprawie chorób zawodowych w tej sprawie podlega regulacjom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm./ , zwane dalej rozporządzeniem wobec stwierdzenia , że postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęte zostało 20 marca 2002 r tj. przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, rozpoznania i stwierdzeniu chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach Dz.U z 2002 r Nr 132 po.1115 / § 10/ tego rozporządzenia /. W/w akt prawny zawiera zarówno uregulowania o charakterze materialnym jak i przepisy procesowe. Stosownie do § 1 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do jednostek służby zdrowia wymienionych w § 7 ust. 1- 3 , które wydają w tym zakresie stosowne orzeczenie przewidziane przepisem § 8. Orzeczenie to nie jest równoznaczne z uznaniem choroby zawodowej . Kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego decyzją o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. / § 10 ust. 1 rozporządzenia / . Do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych przez uprawnioną jednostkę medyczną oraz ustalenie, że między warunkami pracy występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi dla zdrowia istnieje lub jest wysoce prawdopodobny związek przyczynowy. Ustalenie owego związku, bądź jego wykluczenie należy do kompetencji inspektora sanitarnego. Inspektor Sanitarny podejmując decyzję na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia ./ vide; wyrok NSA z dnia 9 lipca 1998 r, II SA 634/98 publ. Pr. Pracy z roku 1998,Nr 12 poz.38, wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r sygn. I SA 1520/97 publ. ONSA z 12998 r,Nr 4 poz. 150/ Niemniej jednak związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniem jednostki medycznej nie oznacza , że organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony do jego oceny skoro orzeczenie to stanowi dowód w sprawie . Zauważyć należy, że inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej obowiązują wszystkie reguły dotyczące przebiegu postępowania określone w kodeksie postępowania administracyjnego/ art. 7 , art. 77 § 1 k.p.a./ i dopiero gruntowana analiza całokształtu materiału dowodowego pozwala na ocenę czy dana okoliczność została udowodniona / art. 80 k.p.a./ Za zasadny należy uznać zarzut skargi , że orzeczenie Instytutu medycyny Pracy z dnia 21 maja 2003 r Nr [...] nie daje podstawy do wydania ostatecznej decyzji . Z orzeczenia tego wynika, że inkubacja choroby na którą cierpi skarżący trwa około 1miesiąca , skarżący natomiast w tym Instytucie przebywał przez okres 5 dni zatem orzeczenie Instytutu na którym oparł się organ w ocenie Sądu wymagało uzupełnienia poprzez dodatkowe przebadanie skarżącego w w/w Instytucie w takim terminie w jakim trwa okres inkubacji tej choroby. Nie wkraczając w merytoryczną treść orzeczenia po ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędnym jest przebadanie skarżącego ponownie w Instytucie Medycyny Pracy w okresie inkubacji choroby na którą cierpi skarżący i uzyskanie opinii lekarskiej zawierającej dokładny opis rozpoznanej choroby wraz z uzasadnieniem . Dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, iż orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego , która to opinia oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych dowodów , zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny / wyrok NSA z dnia 19.02.1999 r sygn. II SA/Wr 1452/97- ONSA Nr 2,z 2000 r poz. 63/ . Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zostały ocenione przez Sąd , jako mogące mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy skarga okazała się zasadna, Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowanie orzekł po myśli art. 200 P.p.s.a.