SA/Rz 1824/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Maria Piórkowska Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Włoch (spr.) Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant st. sekr. Małgorzata Kramarz po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi T. i J. małż. P. na decyzję Izby Skarbowej . z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. o d d a l a skargę W dniu 21 lutego 2001r. małż. T. i J. P. złożyli w Urzędzie Skarbowym zeznanie podatkowe PIT.37 o uzyskanych dochodach w 2000r. W przedmiotowym zeznaniu wykazali dochody: J. P. z tytułu emerytury- 34409,32zł -T. P. z wynagrodzenia za pracę 34560,83zł. Od dochodu przed opodatkowaniem odliczyli kwotę renty w wysokości 20000zł. Ponadto T. P. odliczyła z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne kwotę 18457,44zł. Podstawę opodatkowania ustalili w wysokości 21357zł, od której wyliczyli podatek w kwocie 7243,26zł. Od podatku odliczyli: składki na ubezpieczenie zdrowotne - J. P. w kwocie 2580,74zł i T. P. w wysokości 2144,30zł. Ponadto T. P. odliczyła wydatki na odpłatne świadczenia zdrowotne w kwocie 106,40zł oraz oboje - z tytułu wydatków poniesionych na remont i modernizację lokalu mieszkalnego kwotę 393,13zł. Należny podatek dochodowy za 2000r. po odliczeniach wyliczyli na kwotę 2018,70zł i określili nadpłatę w wysokości 4483,10zł. W dniu 12 listopada 2001r. Urząd Skarbowy przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości zadeklarowanych dochodów oraz dokonanych odliczeń. W dniu 11 marca 2002r. organ I instancji wszczął wobec małż. P. postępowanie podatkowe celem określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. Organ podatkowy ustalił, że w dniu 1 stycznia 1999r. zawarta została pomiędzy J. P. a jego córką E. O. umowa renty. Przedmiotową umowę renty zawarto na okres 36 miesięcy od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2001r. i w tym okresie świadczący rentę zobowiązał się przekazać córce kwotę 60000zł. Na dowód przekazania renty przedstawione zostały dwa pokwitowania: z 15 września 2000r. na kwotę 7500zł i 15 grudnia 2000r. na kwotę 12500zł. W umowie nie podano celu ustanowienia renty. Organ podatkowy przesłuchał obie strony umowy, które zgodnie stwierdziły, że renta została przyznana i wykorzystana na budowę domu mieszkalnego E. O. Organ I instancji uznał, że renta powinna zapewnić dla rentobiorcy- koszty utrzymania z uwagi na brak środków, lub wspomóc w ograniczonym zakresie w leczeniu lub w pielęgnacji. E. O. otrzymywała wynagrodzenie za pracę- miała więc środki na utrzymanie. Nie było więc podstaw do odliczenia przekazanych córce kwot od dochodu w oparciu o art.26 ust.1pkt1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr14, poz.176 z późn.zm.). Z tego względu decyzją z dnia [...] kwietnia2002r. [...] Urząd Skarbowy określił małż. J. i T. P. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w wysokości 5820,60zł, zaległość podatkową w kwocie 3801,90zł i odsetki w wysokości 1431,40zł na dzień wydania decyzji. Od przedmiotowej decyzji małż. J. i T. P. złożyli odwołanie, domagając się jej uchylenia w części dotyczącej odliczenia z tytułu renty. Zarzucili błędną interpretację przepisów art.903-907k.c. odnośnie rent oraz obrazę przepisów o zakazie podwójnego opodatkowania. Niesłusznie zawężono cel zawarcia umowy renty tylko do zaspokajania życiowych potrzeb osób otrzymujących rentę. Przedmiotowa umowa renty była już kontrolowana wcześniej, na okoliczność prawidłowości rozliczenia P. i E. O. i nie było zastrzeżeń do tej umowy. Zarzucili też błędne ustalenia, iż E. O. dysponowała wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów utrzymania i wydatków mieszkaniowych. Ponadto zarzucili opieszałe prowadzenie postępowania kontrolnego. Decyzją z dnia [...] lipca 2002r. znak [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II-giej instancji podniósł, że przekazane środki E. O. nie mają charakteru renty, skoro przeznaczone były na budowę domu, który to fakt przyznały obie strony i nie podlegały odliczeniu od dochodu w oparciu o art. 26 ust.1pkt 1 wyżej cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Poprzez umowę renty strony dążą do zaspokojenia interesów życiowych osoby korzystającej o charakterze alimentacyjnym. Zawarta umowa bliższa jest umowie darowizny, na co wskazuje wykładnia stosownie do art. 65 § 2 k.c. Wybór formy prawnej przekazania środków pieniężnych córce, podyktowany był korzyściami podatkowymi. Umowę renty charakteryzuje okresowość świadczeń powtarzających się cyklicznie w określonych odstępach czasu. Tymczasem odbiór pieniędzy udokumentowany został pokwitowaniami z dnia 15 września 2000r. na kwotę 7500zł i z dnia 15 grudnia 2000r. na kwotę 12500zł. Istotnym elementem umowy renty jest cel prawny przysporzenia. Celem umowy renty jest zapewnienie uprawnionemu utrzymania bądź jego wspomożenia w ograniczonym zakresie w leczeniu lub pielęgnacji. Cel ten nie został spełniony, gdyż środki pieniężne przeznaczone zostały na współfinansowanie domu córki. Wspomożenie w tym zakresie wskazuje, że była to darowizna. E. O. wykazała otrzymane środki w zeznaniu podatkowym, jednak w związku z faktem poniesienia innych wydatków mieszkaniowych w 2000r. wpłacona przez nią zaliczka na podatek została jej w rezultacie zwrócona. J. P. odliczając wydatek w wysokości 20000zł jako rentę podwyższył o tę kwotę dochody podlegające opodatkowaniu 19% podatkiem, otrzymując zwrot kwoty 3800zł jako nadpłatę. W tej sytuacji zarzut podwójnego opodatkowania przekazanych środków jest nieuzasadniony. Od przedmiotowej decyzji małż. J. i T. P. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2002r. Zarzucili naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 1 wyżej cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uzasadnieniu podnieśli, że cel renty może polegać nie tylko na zapewnieniu pełnego utrzymania, ale może ograniczać się do wspomożenia w ograniczonym zakresie. Takim wspomożeniem była pomoc w budowie budynku mieszkalnego. Brak podstaw do postawienia zarzutu pozorności umowy renty. Faktu jej wykonania nie kwestionowały organy podatkowe. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - określanej dalej jako p. s. a. Skarga jest bezzasadna. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Do rozważenia pozostawało czy otrzymana przez E. O. kwota 20000zł, w dwóch ratach tj. 15 września 2000r. w wysokości 7500zł i 15 grudnia 2000r. -12500zł od ojca J. P. była rentą w rozumieniu art. 903 k.c. zważywszy, że z zeznań stron jednoznacznie wynikało, że przeznaczona została na pokrycie wydatków związanych z budową budynku mieszkalnego córki. Zdaniem Sądu przedmiotowa umowa renty ma charakter causalny, a jej celem jest zapewnienie utrzymania bądź wspomożenie uprawnionego w ograniczonym zakresie w leczeniu lub pielęgnacji. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 X października 2002r.sygn. akt IIISA/900/01 - niepublikowane. Umowę renty charakteryzuje również okresowość świadczeń spełnianych cyklicznie w określonych odstępach czasu, co w sposób zasadniczy odróżnia ją od darowizny. Słusznie więc organy podatkowe wywiodły, że przedmiotowa kwota z uwagi na cel przysporzenia oraz brak periodyczności świadczeń - nie stanowi renty w rozumieniu art. 903 k. c., ale była w istocie darowizną. Przepisy podatkowe nie definiują pojęcia renty, dlatego przez rentę należy rozumieć umowę renty określoną w Kodeksie cywilnym. Należy mieć na względzie, że art. 26 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) uprawniający podatników do odliczenia od dochodów przed opodatkowaniem wypłaconych w roku podatkowym rent, czyni wyłom w zasadzie powszechności opodatkowania. Dlatego, aby mógł być zastosowany, świadczenie musi być istotnie nieodpłatną rentą w rozumieniu art. 903 k.c. i konieczne jest jego faktyczne spełnienie. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały warunki do zastosowania przedmiotowego odliczenia określone w art. 26 ust 1 pkt 1 wyżej cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i dlatego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu w oparciu o art. 152 p.s.a.