SA/Rz 196/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Protokolant: ref.staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego skargę oddala SA/Rz 196/02 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia [...].01.2002 r., Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].11.2001 r., Nr [...] w sprawie odmowy przyznania J. G. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn.zm./. W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że odwołujący się J. G. zarejestrował się jako osoba bezrobotna w dniu 14.12.1999 r. i na mocy decyzji z dnia [...].12.1999 r. nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 22.12.1999 r. Z dniem 10.05.2000 r. utracił status bezrobotnego oraz prawo do zasiłku z powodu podjęcia pozarolniczej działalności gospodarczej. W dniu 18.12.2000 r. ponownie został zarejestrowany jako osoba bezrobotna i na podstawie art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przyznano mu prawo do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. Zasiłek pobierał do dnia 17.05.2001 r., ponieważ z dniem 18.05.2001 r. został wyrejestrowany z ewidencji bezrobotnych ze względu na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Po raz trzeci uzyskał status osoby bezrobotnej w dniu 24.08.2001 r. i przyznano mu zasiłek od dnia 25.08.2001 r. Ustawowy okres pobierania zasiłku upłynął z dniem 8.11.2001 r. W dniu 20.11.2001 r. złożył w PUP wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z art. 37j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury tj. 35 lat dla mężczyzn lub 30 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Na podstawie przedłożonych przez J. G. dokumentów wynika, że posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat, 2 miesiące i 29 dni, w tym 12 lat i 6 dni wykonywania prac uznanych za pracę w szczególnych warunkach, czyli nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Odwołujący zarzucił, że do okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach organ powinien doliczyć okresy wykonywania pracy w czasie prowadzenia przezeń działalności gospodarczej. Organ odwoławczy nie uwzględnił tego zarzutu i wyjaśnił, że warunkiem uznania danej pracy za pracę wykonywaną w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze jest uznanie jej taką w przepisach emerytalnych. Z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn.zm./ wynika, że przepisy tego rozporządzenia stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione w § 4 – 15 rozporządzenia oraz wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Natomiast z § 1 ust. 2 rozporządzenia wynika, iż chodzi o pracowników zatrudnionych w zakładach pracy podlegających i nadzorowanych przez ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze, jak również zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych: 1/ które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub w spółki, 2/ które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego, 3/ dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przyjęli wojewodowie lub inne organy państwowe /§ 1 ust. 3 rozporządzenia/. Wskazane przepisy nie dotyczą zatem osób, które prowadziły działalność gospodarczą. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /wpłynęła do Sądu w dniu 1.02.2002 r./ skarżący J. G. zarzucił, iż zaskrżona decyzja jest niezgodna z prawem, jest też dlań krzywdząca. Wyjaśnił, że przez okres ponad 12 lat pracował w S. – Rejonowym Zakładzie w H. jako kierowca. Następnie prowadził działalność gospodarczą na własny rachunek i w ramach tej działalności świadczył usługi transportowe, również jako kierowca, własnym środkiem transportowym na rzecz zakładu pracy, w którym wcześniej pracował jako kierowca. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.07.2001 r., sygn. akt SA/Rz 297/01 i z dnia 2.02.1998 r., II SA/Wr 315/97 /Prawo Pracy 1998/7/40/ stwierdzające, że brak jest podstaw prawnych do uznania pracy wykonywanej przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Organy ustaliły, iż skarżący posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat, 2 miesiące i 29 dni, w tym 12 lat i 6 dni wykonywania prac uznanych za pracę w szczególnych warunkach, lub w szczególnym charakterze. W związku z tym przyjęły, iż skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, bowiem nie posiada 35 letniego okresu uprawniającego do zasiłku, nie wykazał też co najmniej 15 letniego okresu wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach, lub w szczególnym charakterze /art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn.zm./, nazwanej dalej skrótem u.z.b. Skarżący nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem i zarzucił, że do okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, organy powinny doliczyć okres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej na własny rachunek, ponieważ w okresie tej działalności wykonywał osobiście prace o szczególnym charakterze /kierowca samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t, który stanowił jego własność. Organy nie uwzględniły tego zarzutu, bowiem przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn.zm./ nie mają zastosowania do osób prowadzących działalność gospodarczą /§ 1 rozporządzenia/. Skarżący działalność gospodarczą na własny rachunek prowadził w okresach: a/ 1.08.1987 – 5.12.1999 r., b/ 11.05.2000 – 15.12.2000 r., c/ 18.05.2001 – 19.08.2001 r. /zestawienie w aktach administracyjnych/. Odpowiedzi na zasygnalizowany problem prawny należy poszukiwać przede wszystkim w przepisach emerytalnych. Art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn.zm./ stanowi, że w zakresie rodzaju prac i stanowisk wykonywanych w warunkach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości należy stosować przepisy dotychczasowe. Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć przepisy ustawy z dnia 14.12.1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm./. Art. 55 w/w ustawy upoważnił Radę Ministrów do wydania rozporządzenia określającego rodzaju prac lub stanowisk pracy, na podstawie których osobom wymienionym w art. 11 ust. 3 oraz w art. 53 ust. 2 i 3 przysługuje: 1/ prawo do emerytury w określonym wieku, niższym niż to wynika z art. 26 ust. 1 pkt 1, 2/ wzrost emerytury lub renty, o którym mowa w art. 54 ust. 1 pkt 2. Na podstawie wymienionego przepisu zostało wydane powołane już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. Art. 53 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14.12.1982 r. wyraźnie akcentuje, że przepisy o wykonywaniu zatrudnienia w warunkach szczególnych dotyczą wyłącznie pracowników. Chodzi tu o pracowników określonych w art. 2 kodeksu pracy. Wedle tego przepisu pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Osoba prowadząca działalność gospodarczą na własny rachunek nie jest pracownikiem, zatem gdyby nawet w ramach tej działalności osobiście wykonywała prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to brak jest podstaw prawnych do zaliczenia takiej pracy do okresu wykonywania prac w warunkach szczególnych, o jakim mowa w art. 37j ust. 1 pkt 2 u.z.b. Takiej podstawy prawnej nie ma również w ustawie z dnia 18.12.1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin. Zaprezentowane stanowisko jest zbieżne z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyroki z dnia 2.02.1998 r., II SA/Wr 315/97 i z dnia 24.11.1998 r., II SA/Wr 888/97. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm./, Sąd skargę oddalił.