SA/Rz 2307/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. B. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 2307/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Nr. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2002r., Nr. [...] o odmowie wydania A. M. nakazu wykonania niezbędnych urządzeń zapobiegającym szkodom powstałym na gruncie K. B. lub nałożenia na w/w obowiązku zapłaty odszkodowania. W podstawie prawnej decyzji wskazano przepis art. 138 § 1 pkt l k.p.w., oraz art. 29 ust. l pkt l i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednol. - Dz. U. z 2001, Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 20 maja 2002 roku K. B. złożyła wniosek o uregulowanie stanu wody na gruncie w trybie art. 50 ust. 2 Prawa wodnego i domagała się wydania decyzji nakazującej A. M. wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom powstającym jej na gruncie ewentualnie lub nałożenia na w/w obowiązku zapłaty odszkodowania na jej rzecz. Wyjaśniła, że grunt A. M. położony jest powyżej jej nieruchomości i wody opadowe z jego gruntu spływają na jej grunt, czyniąc znaczne szkody w postaci dużych wgłębień, bruzd i kałuż. Niezależnie spływające wody opadowe zanieczyszczają studnię z wodą pitną i podmywają jej budynek mieszkalny w wyniku czego doszło do popękania jego ścian. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., Nr [...] odmówił uwzględnienia żądania zawartego we wniosku wobec stwierdzenia, że nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 29 ust. 3 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. Nr 115 poz. 1229 ze zm./. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła K. B. i wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła zaskarżonej decyzji "naruszenie prawa materialnego tj. art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawa wodnego". Zdaniem odwołującej zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakty podniesione we wniosku. Dodatkowo wyjaśniła, że poprzednik prawny A. M. jego ojciec R. M. został zobowiązany decyzją do wykonania wodnicy i z zobowiązania tego się wywiązał, przez okres trzech lat wody opadowe nie czyniły szkód odwołującej. Na potwierdzenie tego faktu do odwołania dołączyła decyzję wydaną w trybie art. 50 ust.2 ustawy z 24 października 1974 r prawa wodnego z dnia [...] czerwca 1986 r., znak [...]. Obecnie przez zaniedbanie lub przypadek dopuszczono do zniknięcia wodnicy usytuowanej na jego gruncie, przez co swoim działaniem doprowadzono do zmiany stanu wody na gruncie przez odprowadzenie jej w kierunku działki odwołującej. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i wyjaśnił, że nie zachodzą przesłanki z art. 29 ust. l prawa wodnego. Art. 29 ust. 3 powołanej wyżej ustawy przewiduje możliwość wydania decyzji o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, tylko wtedy jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki, tj. zmiany stanu wody na gruncie spowodowane zostały przez właściciela gruntu i zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W protokole oględzin z dnia 28 czerwca 2002 r. odnotowano, że na działce K. B. na której zlokalizowany jest budynek mieszkalny istnieje rowek od granicy działki A. M. z odpływem do najniższej części działki a następnie do rowu przydrożnego. Poza rowkiem istnieje ogrodzenie pochylone w kierunku działki K. B., pomiędzy ogrodzeniem a budynkiem mieszkalnym w kierunku drogi powiatowej istnieją liczne wyżłobienia powierzchni terenu. Od strony natomiast działki J. Z. istnieje skarpa z odkrytymi korzeniami a u jej podstawy usunięta ziemia. Sprzeczne oświadczenia stron postępowania oraz opisany stan faktyczny na gruncie wskazują, że brak jest podstaw do stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie przez A. M. Niezależnie od w/w argumentów, organ odwoławczy z urzędu sprawdził, przesłanki wyłączenia w trybie art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. organu I instancji od załatwienia sprawy i po wyjaśnieniu tej okoliczności nie stwierdził aby taka sytuacja zachodziła. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca K. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienia dokładnie stanu faktycznego sprawy. W dalszych argumentach skargi powtórzyła zarzuty jak w odwołaniu a nadto dodała, że stan wody na gruncie został uregulowany decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...] czerwca 1986 roku. Urządzenie takie zostało wykonane przez ówczesnego właściciela i w wyniku usunięcia wodnicy z przyczyn nieznanych skarżącej, ponownie wody opadowe zaczęły zalewać posesję skarżącej czyniąc szkody na jej gruncie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W replice na zarzuty złożone w skardze wyjaśnił, że przedłożona decyzja Naczelnika Gminy z dnia [...] czerwca 1986 r. adresowana jest nie do A. M. tylko R. M. zatem nie ma ona istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, nadto dotknięta jest ona wadą nieważności, gdyż została ona wydana przez osobę nie mającą upoważnienia do jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; skarga skarżącej jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/. Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja - o odmowie wydania nakazu wykonania niezbędnych urządzeń zapobiegającym szkodom wydana w oparciu o przepis art. 29 ust.1 pkt 1 i ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r Prawo wodne /Dz. U. z 2001 r. Nr 115 poz. 1229 ze zm./ zwana dalej ustawą. Przepis ten stanowi - w ust. 1, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może; 1/ zmienić stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2/ odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie, - w ust. 2 na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian na odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkoda dla gruntów sąsiednich. - w ust. 3, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzenia zapobiegającym szkodom. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 3 k.p.a. których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego organy orzekające w sprawie zobowiązane są do przestrzegania zasady dążenia do prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. obligującej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony . Art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje aby przed podjęciem decyzji w sprawie w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Celem bowiem każdego postępowania dowodowego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, aby jej załatwienie opierało się na udowodnionych faktach i aby do tych faktów zostały zastosowane właściwe normy prawne. Organ orzekający w sprawie ma prawo z mocy art. 80 k.p.a. do swobodnej oceny dowodów jednakże aby ocena ta nie została uznana za dowolną, materiał dowodowy winien być zebrany w sposób wyczerpujący, ocena musi opierać się na materiale dowodowym a poczynione ustalenia muszą znaleźć pokrycie w dowodach. Ocena dowodów winna przy tym odpowiadać wymogom wiedzy, logiki i doświadczeniu życiowemu, oraz winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi wyżej wymienione nie zostały spełnione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W sprawie będącej przedmiotem skargi organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły zasadniczej kwestii dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy tj. faktu istnienia wodnicy na gruncie R. M. Skarżąca w postępowaniu odwoławczym przedłożyła kopię decyzji z dnia [...] czerwca 1986 r. Nr [...] wydaną przez Wójta Gminy orzekająca o nakazie wykonania wodnicy na posesji położonej w M. nr [...]. W ocenie Sądu organ odwoławczy błędnie przyjął, że decyzja ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zmiana właściciela nieruchomości na której to miała być wykonana wodnica wobec treści art. 29 ust. 2 ustawy nie ma żadnego znaczenia. Natomiast co zarzutu złożonego w replice na zarzuty złożone w skardze, że powoływana decyzja dotknięta jest wadą nieważności i nie może mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy należy stwierdzić, że i ten pogląd jest błędny wobec treści art. 16 § 1 k.p.a. Właśnie ta decyzja winna być przedmiotem rozważań organu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy decyzja dnia [...] czerwca 1986 r. Nr [...] wydana przez Wójta Gminy uzyskała walor decyzji ostatecznej, gdyż w aktach sprawy jest dołączona kopia decyzji bez klauzuli stwierdzającej jej ostateczność, następnie czy ta decyzja została wykonana. W razie sporu organ winien przesłuchać strony, o ile zajdzie potrzeba należy również przesłuchać na tą okoliczność świadków z zachowaniem reguł wynikających z art. 86, art. 82 –83 k.p.a. Od ustalenia w/w istotnej okoliczności mającej wpływ na wynik sprawy uzależniony będzie dalszy tok postępowania, czy postępowanie toczyć się będzie w trybie art. 29 prawa wodnego czy też wdrożone będzie postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na fakt, ze rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części Sąd uchylił decyzje obu instancji. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa/ , Sąd uchylił decyzje obu instancji. Zwrot kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.05.1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 97 § 2 Pwsa.