SA/Rz 2345/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del/ Maria Zarębska-Kobak Sędzia WSA Krystyna Józefczyk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spraw/ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2001 Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. G. kwotę 10 zł /dziesięć/ tytułem zwrotu kosztów sądowych SA/Rz 2345/01 U z a s a d n i e n i e W dniu 10 października 2001 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wpłynęła skarga M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 roku utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 pozwalającą M. i P. D. na rozbudowę istniejącego budynku usługowego o obiekt budowlany branży handlowej wraz z garażem i stosownym zagospodarowaniem terenu na działkach ewidencyjnych nr 1000/4 i 1000/6 w R. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 2 maja 2001 roku skierowanym do Starosty Powiatowego, M. i P. D. zwrócili się o wydanie pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku dla usług, o funkcję usługową branży handlu artykułami spożywczymi wraz z garażem, na działkach nr ew. 1000/4, 1000,6 położonych w R. Do wniosku załączyli dokumentację techniczną, w tym : decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...] września 1999 r. nr [...] wydaną na dwa lata przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] , który na podstawie art. 104 k.p.a., art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 1,art. 39, art. 40 ust. 1 i 3, art. 41 ust. 1, art. 42, art. 46 ust. 2 i 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ustalił warunki dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na: - rozbudowie istniejącego budynku usługowego o funkcję usługową, - budowie budynku garażowego, - wykonaniu stosownej zmiany zagospodarowania terenu działki z niezbędnymi urządzeniami towarzyszącymi zabudowie usługowej /drogi, place, zieleń niska wysoka, ew. ukształtowanie terenu, ew. inne / na działkach nr 1000/4 i 1000/6, kontur na mapie zasadniczej ABCDA, dla M. i P. D. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określają, że inwestycja powstanie na terenie przeznaczonym na budownictwo mieszkaniowe, usługi podstawowe i niezbędną infrastrukturę techniczną. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku Starosta zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla M. i P. D. dla zadania inwestycyjnego p.n.: "rozbudowa istniejącego budynku usługowego o obiekt budowlany branży handlowej /artykułami spożywczymi/ wraz z garażem i stosownym zagospodarowaniem terenu na dz. ew. 1000/4 i 1000/6 w R. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i 36 ustawy Prawo budowlane Dz. U. 2000 Nr 98 poz.1071 . Uzasadnił swoją decyzję tym, że inwestorzy przedłożyli do wniosku projekt budowlany wraz z kompletem wymaganych dokumentów. Projektowana inwestycja nie jest sprzeczna z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego Miasta [...]. Projekt budowlany spełnia warunki ustalone w ostatecznej decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy. Inwestor przedłożył prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz odpis z księgi wieczystej, z którego wynika dla niego prawo przechodu, przejazdu i przegonu przez działkę ew. 1001 do działki, na której lokalizowana jest projektowana inwestycja. Właściciel działki ew. 1001 – M. G. wniósł wprawdzie zastrzeżenia dotyczące przejazdu jego drogą, jednak nie przedłożył dokumentu prawnego zaprzeczającego wykonywanie służebności przez inwestorów. Od decyzji, w dniu 12 lipca 2001 roku odwołał się M. G. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że zaskarżona decyzja niezgodna jest ze stanem faktycznym i prawnym i narusza jego własność. Nie reguluje ona przejazdu do działki nr 1000/6, na której ma być wybudowany obiekt usługowy. Do tej działki nigdy nie było dostępu od strony jego działki nr 1001. Przejazd, przychód i przegon do działki 1000/6 od lat prowadzi bezpośrednio od ulicy M. przez działkę 1000/5. Zarzucił nadto, że z chwilą zrealizowania inwestycji, inwestorzy będą udostępniali drogę osobom trzecim, na co on nie wyraża zgody, bowiem będzie to niszczyło jego działkę i zakłócało jego spokój. Do odwołania M. G. załączył fragment mapy zasadniczej, gdzie zaznaczył aktualny przejazd do działki nr 1006 przez działkę 1005. Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2001 roku [...] postanowił utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. /podstawę prawną decyzji stanowi przepis 138 § 1 pkt 1 k.p.a./ W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z § 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez działkę budowlaną rozumie się wydzieloną część terenu przeznaczoną pod zabudowę i zagospodarowanie terenu. Zatem, w rozpatrywanej sprawie działka budowlana składa się z dwóch działek ewidencyjnych – 1000/4 i 1000/6. Projekt budowlany objęty pozwoleniem na budowę został opracowany dla w/w działki budowlanej przez uprawnione osoby, jest kompletny i posiada wymagane uzgodnienia. Przedmiot postępowania znajduje się na działce, której właścicielem jest inwestor. Usytuowanie rozbudowy nie narusza przepisów w/w rozporządzenia. Na usytuowanie obiektu na odległość 1,50 m od granicy wyrazili zgodę właściciele działki nr 1000/5 – D. i K. Ś. M. D., jako współwłaścicielka działek 1000/4 i 1000/6 ma zapewniony dojazd do nich przez działkę M. G., z tytułu obciążenia jego działki nr 1001 służebnością na rzecz działki 1000/4. Odnosząc się do zarzutu braku dojazdu do działki nr 1000/6 – Organ II instancji stwierdził, że przepis § 14 w/w Rozporządzenia nakłada zapewnienie dojazdu do działki budowlanej, a nie ewidencyjnej. W sprawie – zarówno do działki, jak i do budynku dojazd zapewniony jest przez działkę ewidencyjną nr 1000/4. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. G. Zarzuty skargi dotyczą dojazdu do działek inwestorów. Działki 1000/6 i 1000/5 powstały w 1970 roku z działki 999 i dostęp do nich był bezpośrednio z ulicy, a zatem dojazd do dz. ew. 1000/6 powinien nadal prowadzić przez działkę ew. 1000/5 Dodał też, że przyjeżdżające do obiektów inwestorów samochody będą niszczyć jego drogę do domu i zakłócać spokój. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzut skargi wyjaśnił, że inwestorzy, jako współwłaściciele działek 1000/4 i 1000/6 posiadają zapewniony dojazd do w/w działek z działki skarżącego. Wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę, inwestor złożył odpis z k.w. poświadczający jego uprawnienia do przechodu, przejazdu i przegonu przez działkę M. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/. Dokonując w ramach postępowania sądowo – administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie pozostaje legalność decyzji Wojewody z dnia [...] września 2001 roku utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku udzielającej M. i P. D. pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku usługowego branży handlowej wraz z garażem, usytuowanego na działkach 1000/4 i 1000/6 w R. Bezspornym w sprawie jest fakt uzyskania przez inwestorów – M. i P. D. w dniu [...] września 1999 roku od Burmistrza Miasta i Gminy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na rozbudowie istniejącego budynku usługowego o funkcję usługową polegającą na handlu artykułami spożywczymi. Terenem dla zamierzenia inwestycyjnego są działki ew. nr 1000/6 i 1000/4 w R. Dojazd do działek od strony drogi wojewódzkiej ustalono po działce ew. nr 1001. Wnioskiem z dnia 2 maja 2001 roku skierowanym do Starosty Powiatowego inwestorzy zwrócili się o wydanie pozwolenia na w/w rozbudowę. Do wniosku załączyli decyzję Burmistrza, projekt budowlany i pozostałe wymagane dokumenty. W związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego M. G., właściciel działki ew. 1001, której część stanowi droga dojazdowa – pismem z dnia 21 maja 2001 roku powiadomił Starostę , że nie wyraża zgody na wykorzystanie jego drogi dla celów zamierzenia inwestycyjnego. Z załączonego do akt sprawy odpisu z księgi wieczystej nr Kw [...] wynika, że działka P. D. nr 1000/4 powstała w wyniku podziału działki pgr 1775/3 , na rzecz której ustanowione jest prawo przechodu, przejazdu i przegonu przez działkę 1774/5 , stanowiącą część działki ew. 1001, której właścicielem jest M. G. Dla ścisłości należy tu podkreślić, że w dacie składania wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, właścicielem działki nr 1000/4 był P. D., a działki 1000/6 – M. i P. D. na zasadach wspólności ustawowej. Aktem notarialnym sporządzonym w dniu 28 sierpnia 2001 roku, a więc po wydaniu decyzji przez organ I instancji - P. D. darował żonie – M. D. ½ część w działce 1000/4. Od tej daty, inwestorzy są współwłaścicielami działek 1000/4 i 1000/6 po ½ części. Z materiału dowodowego wynika,że organ I instancji stanął na stanowisku, że skoro inwestorzy mają ustanowioną służebność przejazdu i przechodu do działki nr 1000/4 przez działkę skarżącego, to służebność ta rozszerza się na sąsiednią działkę nr 1000/6 z tego tytułu, że są oni współwłaścicielami obu działek. Pogląd ten podzielił organ II instancji powołując się na Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które stanowi, że przez działkę budowlaną rozumie się wydzieloną część terenu przeznaczoną pod zabudowę, na której znajdują się już budynki, lub dla której wydano decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie działka budowlana składa się z dwóch działek ewidencyjnych o numerach 1000/4 i 1000/6, zatem dostęp do działki nr 1000/4 wynikający z ustanowienia służebności gruntowej przez działkę 1001 dotyczy działki 1000/6 przylegającej do działki 1000/4. Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Sposób wykonywania prawa własności, a również ograniczenia tego prawa w szczególnych przypadkach, regulują przepisy prawa cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 140 kodeksu cywilnego, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Tak więc własność stanowi podstawową formę korzystania z rzeczy i zapewnia właścicielowi pełnię władzy nad rzeczą. Odstępstwo od tej zasady stanowią ograniczone prawa rzeczowe, do których należą służebności. Służebność gruntowa stanowi formę prawną ograniczenia sfery właściciela jednej nieruchomości w celu korzystania z innej nieruchomości. Tak więc wzajemna relacja zachodzi pomiędzy dwiema nieruchomościami – władnącą i służebną. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem prawo własności M. G. do jego działki ew. 1001 zostało ograniczone poprzez ustanowienie na niej służebności na rzecz działki o nr ewidencyjnym 1000/4. Postanowienie o ustanowieniu służebności gruntowej poprzedzone jest postępowaniem sądowym, w którym przeprowadza się dowód z oględzin obu nieruchomości – izolowanej i tej, przez którą nabyć przeprowadzony dojazd, a ich celem jest sprawdzenie potrzeby ustanowienia służebności, w sposób najmniej uciążliwy dla nieruchomości służebnych., zgodnie z przepisem art. 288 k.c. który stanowi ,że służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej. W takim postępowaniu, sąd orzeka również o wynagrodzeniu za ustanowienie prawa rzeczowego ograniczonego. W przedmiotowej sprawie nieruchomością, na rzecz której została ustanowiona służebność gruntowa jest działka ewidencyjna nr 1000/4. To ograniczone prawo rzeczowe zostało następnie wpisane do obu ksiąg wieczystych – nieruchomości władnącej i obciążonej służebnością i dotyczy wyłącznie tych nieruchomości. W tej sytuacji rozszerzanie prawa przejazdu na działkę 1000/6 jest zbyt dowolne. Zarzutem skargi jest między innymi to, że działka inwestorów o nr ew. 1000/6 i sąsiadująca z nią działka 1000/5 powstały z podziału działki nr ew. 999, przylegającej do drogi publicznej. Przepis art. 145 k.c. stanowi, że jeżeli izolowanie danej nieruchomości następuje na skutek dokonanego podziału nieruchomości, przeprowadzenie drogi koniecznej winno nastąpić, o ile jest to możliwe, przez grunty, które stanowiły przedmiot tego podziału. Nadto należy dodać, że - istniejący budynek w całości posadowiony jest na działce nr 1000/4. Jego powierzchnia zabudowy wynosi 50,48 m2, powierzchnia użytkowa 38,56 m2, kubatura 141,34 m3, z przeznaczeniem na biuro i pomieszczenie socjalne z szatnią, - nowa część ma być w całości posadowiona na działce 1000/6 i jedynie ma być połączona wiatą z budynkiem istniejącym na działce 1000/4. Powierzchnia zabudowy części rozbudowywanej wynosić ma 188,80 m2, jej powierzchnia użytkowa 164,90 m2, a kubatura 711,80 m3, z przeznaczeniem na salę sprzedaży, pomieszczenie gospodarcze, garaż i wiatę, - łącznie, po zrealizowaniu inwestycji, powierzchnia zabudowy ma wynosić 239,30 m2, powierzchnia użytkowa 203,50 m2, a kubatura 853,10 m3. Z porównania wielkości wynika, że po zrealizowaniu inwestycja będzie 6–krotnie większa od obecnie istniejącego budynku. Niewątpliwie inna też będzie intensywność korzystania z drogi dojazdowej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.10.2001 /LEX nr 52634 / wyraził pogląd, że właściciel nieruchomości władnącej nie może w dążeniu do rozwoju gospodarczego własnej nieruchomości zwiększyć bez żadnych konsekwencji niedogodności nieruchomości służebnej. /..../ takie oczekiwanie byłoby nieuprawnione w świetle art. 288 k.c., który wskazuje, że służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, aby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej. Inwestorzy, przed realizacją tak poważnego zamierzenia, powinni podjąć stosowne kroki w celu zapewnienia sobie dojazdu do planowanej na działce nr 1000/6 inwestycji, bowiem dostęp do działki nr 1000/4 drogą skarżącego nie oznacza dostępu do działki nr 1000/6. Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wydać decyzję w oparciu o dokumenty poświadczające dostęp do działki 1000/6 od drogi publicznej, na tej bowiem działce ma być realizowana budowa. Skoro zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, należało ją uchylić stosownie do art. 145 § 1 pkt1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1271/. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 w/w ustawy w zw. z art. 97 § 2 z dnia 30.08.2002 roku – przepisu wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 roku nr 153 poz. 1271/. Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.