SA/Rz 528/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] na rzecz skarżącego J. H. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2003 r Nr [...] wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania J. H. od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r Nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołał przepis art. 127§2 il38§l pkt l k.p.a. oraz art. 75 i 78 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 147, póz. 1230 ze zm.) i § 8 i 11 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r w sprawie wysokości szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu/ Dz.U z 1998 r Nr 15 poz. 67/. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Komendant Powiatowy PSP w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. zobowiązał aspiranta sztabowego J. H. do zwrotu części nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia l stycznia 1999 r. do dnia 28 kwietnia 2002 r. w łącznej kwocie 5.508.66 zł. Zobowiązanie to stanowi różnicę pomiędzy wypłaconym równoważnikiem za ten okres a równoważnikiem faktycznie należnym. Stwierdzone zostało, że J. H. w oświadczeniach z lat 1999 - 2002 podał nieprawdziwe dane na podstawie których przyznano równoważnik pieniężny. W odwołaniu J. H. zakwestionował decyzję zarzucając jej legalność poprzez naruszenie prawa procesowego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r w sprawie wysokości szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu/ Dz.U z 1998 r Nr 15 poz. 67. i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W argumentach odwołania zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w kwestii ustalenia ilości osób w jego rodzinie oraz oceny prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa domowego z członkami jego rodziny. Wyjaśnił, że nie jest osobą samotną , posiada rodzinę tj. żonę i troje dzieci. .Z uwagi na tzw. cyt. "meandry losu " rodzina została podzielona w ten sposób, że starsza córka K. została z żoną natomiast młodsza córka B.a do czasu osiągnięcia pełnoletności pozostawała z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.. Sam fakt jedynie zameldowanie córki B. w miejscu zamieszkania żony nie oznacza, że nie pozostawała z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i wyjaśnił że na podstawie art. 78 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U z 2002 r Nr 147 poz. 1230 ze zm/ zwana dalej ustawą , strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75, nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Równoważnik ten przyznawany jest na podstawie oświadczenia mieszkaniowego strażaka ( § 10 ust. l rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r w sprawie wysokości szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu/ Dz.U z 1998 r Nr 15 poz. 6). Materiał dowodowy sprawy w szczególności złożone oświadczenia mieszkaniowe J. H. za lata 1999 - 2002 organ ocenił , w wyniku ich weryfikacji jako niezgodne z prawdą wobec konfrontacji z oświadczeniem złożonym przez w/w w dniu [...] stycznia 2002, które to oświadczenie stanowiło podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia ponownie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za cały okres jego pobierania. Zostało ustalone, że J. H. w oświadczeniach mieszkaniowych z lat 1999 -2002 podał nieprawdziwe dane dotyczące pozostawania córki B. we wspólnym gospodarstwie domowym i uznania jej za członka rodziny. Powyższe ustalenia dały podstawę do wydania decyzji nakazującą zwrot nienależnie pobranego świadczenia. W ocenie organu odwoławczego twierdzenie odwołującego, że córka B. pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i tym samym należy ją uwzględnić przy ustalaniu wysokości równoważnika za brak lokalu, jest jedynie oświadczeniem, które nie ma żadnego wsparcia w materiale dowodowym. Okresowe natomiast wizyty córki B. i wsparcie jej finansowe ze strony odwołującego nie są tożsame z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego w konsekwencji brak było podstaw do przyznania równoważnika za brak lokalu w wysokości jak dla strażaka prowadzącego z rodziną wspólne gospodarstwo domowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący J. H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej s prawem. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację jak w odwołaniu a nadto dodał, że zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dziecko aż do pełnoletności pozostaje pod władzą rodzicielską obojgu rodziców również wówczas gdy rodzice dziecka pozostają w związku małżeńskim lecz żyją w rozłączeniu. Skarżący wyjaśnił, że nie został ani pozbawiony władzy rodzicielskiej ani ograniczony, zatem kierując się dobrem dziecka wspólnie z żoną ustalił miejsce zarówno nauki jak i zamieszkania córki B. Błędnie została zatem zinterpretowana kwestia zasadnicza zarówno zameldowania jego córki B. jak i prowadzenia razem z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Dodatkowo zarzucił, że decyzje ostateczne które nie zostały uchylone w żadnym trybie zostały zakwestionowane i zaskarżona decyzja orzeka w sprawie już osądzonej i tego rodzaju procedowanie jest niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga jest uzasadniona W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/ Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia, a tym samym kontroli Sądu jest decyzja Komendanta Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...]z dnia [...] lutego 2003 r Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r Nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Z powołanych wyżej decyzji wynika, że organy orzekające w sprawie orzekały w sprawie zwrotu nadpłaconego równoważnika pieniężnego za okres 1999 r. - 2002 r.. Nadpłata ta wynikła z różnicy pomiędzy wypłaconym równoważnikiem za w/w okres a faktycznie należnym . Argumentację swoją organy wyprowadziły z przepisów art. 75 i 78 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 147, póz. 1230 ze zm.) i § 8 i 11 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r w sprawie wysokości szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu/ Dz.U z 1998 r Nr 15 poz. 67/. W/w przepisy ustawy statuuja przesłanki uprawniające do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu , natomiast rozporządzenia regulują jego wysokość i okoliczności powodujące jego zwrot. Wymienione przepisy nie zawierają przepisów proceduralnych, zatem przyjąć należy , że w sprawach nieuregulowanych w tym zakresie postępowanie dotyczące zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu stwierdzić należy , że w aktach sprawy znajduje się decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] października 1999 r Nr [...] przyznająca skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu od 1 stycznia 1999 r w wysokości 8,46 zł , która została zmieniona decyzją Nr [...] Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] października 2002 r .Decyzja zmieniająca orzeka w sprawie zmiany tego równoważnika dopiero od dnia 29 kwietnia 2002 r tj do kwoty 4,98 zł.. Oznacza to , że za okres od dnia 1 stycznia 1999 r do 28 kwietnia 2000 roku skarżący pobierał równoważnik pieniężny na podstawie decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 1999 r Nr [...]. Walor decyzji ostatecznej ma ten skutek że decyzja taka wiąże organ który ją wydał /art 110 k.p.a./ Przypomnieć w tym miejscu należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa / art. 6 k.p.a./. Wzruszenie decyzji ostatecznej jest możliwe w ramach nadzwyczajnych środków zaskarżania do których zalicza się między innymi wznowienie postępowania administracyjnego . W niniejszej sprawie, jeżeli organ powziął wiadomości, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 1999 r Nr [...] została wydana na podstawie nieprawdziwych danych winien postanowieniem wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 1999 r Nr [...] / art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wz. z art. 149 § 1 k.p.a. / na które to postanowienie służy zażalenie./ art. 142 k.p.a./, następnie w zależności od wyników postępowania wznowieniowego wydać stosowną decyzję w ramach przepisu art. 151 k.p.a w zw. z art. 78 ust.1 ustawy i § 11 rozporządzenia. Dopiero ostateczna decyzja wznowieniowa będzie stanowiła podstawę do wydania ewentualnej decyzji w przedmiocie zwrotu nadpłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu . Organy orzekające w sprawie nie zastosowały się do w/w reguł postępowania tym samym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego , których to naruszenia mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W/w uchybienia procesowe zwalniają Sąd od merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji oraz zasadności jej zarzutów zawartych w skardze, bowiem ich ocena byłaby przedwczesna. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić w pierwszej kolejności postępowanie wznowieniowe według w/w reguł. Decyzja natomiast w przedmiocie zwrotu wypłaconego równoważnika pieniężnego uzależnione będzie od wyników postępowania wznowieniowego . W tym stanie sprawy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r P.p.s.a. uchylił z skarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.