SA/Rz 546/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędzia WSA Krystyna Józefczyk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Bernadetta Krztoń po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 Nr [...] w przedmiocie wznowienia wypłaty świadczeń przedemerytalnych uchyla zaskarżoną decyzję SA/Rz 546/03 U Z A S A D N I E N I E Starosta Powiatu [...] decyzją [...]z dnia [...] stycznia 2003 roku orzekł o wznowieniu S. B. wypłaty świadczenia przedemerytalnego z dniem 1 lutego 2003 roku. Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 roku o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno Gospodarczych (Dz. U. z 2001 r. nr 154 poz. 1793) oraz art. 37n ust. 2, art. 37o ust. 1, art. 6 pkt 6 lit. b, art. 6c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 roku nr 6 poz. 56 ze zm.), oraz art. 104 k.p.a. Akta sprawy oraz uzasadnienie decyzji wskazują, że Starosta Powiatu [...], decyzją [...] z dnia [...] października 2000 roku, przyznał S. B. prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem 3 października 2000 roku, po ustaleniu, że legitymuje się on okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym co najmniej 35 lat. W związku z podjęciem przez niego z dniem 5 października 2000 roku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu, w A. sp. z o. o. w upadłości, Starosta Powiatu decyzją znak: [...] z dnia [...].10.2000 roku orzekł o zawieszeniu od dnia 5.10.2000 roku prawa do pobieraniu świadczenia przedemerytalnego. Zgodnie bowiem z przepisem 37n ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w tym czasie, w przypadku podjęcia przez osobę uprawnioną zatrudnienia, prawo do pobierania świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu, z zastrzeżeniem ust. 3, zgodnie z którym nie powodowało zawieszenia prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego podjęcie zatrudnienia po okresie 3 miesięcy od dnia nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jeżeli dochód z tego źródła nie przekraczał miesięcznie połowy najniższego wynagrodzenia. Z uwagi na uzyskanie przez skarżącego dochodu przekraczającego połowę najniższego wynagrodzenia, świadczenie uległo zawieszeniu. W związku z ustaniem z dniem 31 grudnia 2002 roku zatrudnienia w A. w M., S. B. złożył w dniu 2 stycznia 2003 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy wniosek o wznowienie wypłaty świadczenia przedemerytalnego. Przedłożył jednocześnie świadectwa pracy stwierdzające zatrudnienie w okresie od 5 października 2000 roku do 31 grudnia 2002 roku. Skarżący przedłożył też zaświadczenie pracodawcy wystawione w dniu 9 stycznia 2003 roku o wypłacie w tym dniu wynagrodzenia za pracę za grudzień 2002 roku, w wysokości 1.579,14 zł brutto. Ta okoliczność spowodowała, że organ wznowił wypłatę świadczenia przedemerytalnego z dniem 1 lutego 2003 r. Nie godząc się z tą decyzją S. B. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o wznowieniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 stycznia 2003 roku. Zarzucił, że orzekając o wznowieniu świadczenia przedemerytalnego z dniem 1 lutego 2003 roku, organ powołał się na przepis 37n ust. 2 pkt 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2002 roku zgodnie z art. 12 ustawy z 17 grudnia 2001 roku. W myśl tego przepisu, dopiero od 1 kwietnia 2002 roku prawo do świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu w przypadku, gdy łączna kwota przychodów uzyskanych w danym miesiącu z tytułu zatrudnienia jest wyższa od kwoty 200% zasiłku przedemerytalnego. Poprzednio obowiązujący przepis art. 37n ust. 2 ustawy nie zawierał uregulowania o przychodzie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, zatem na podstawie tego przepisu musiałoby nastąpić od dnia 1 stycznia 2003 roku, bowiem wynagrodzenie wypłacone w styczniu 2003 roku było wynagrodzeniem z tytułu świadczenia pracy w grudniu 2002 roku, a zatrudnienie ustało z dniem 31 grudnia 2002 roku. Odwołujący zarzucił, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z 17.12.2001 osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zarejestrowały się i spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, zachowują prawo do niego na dotychczasowych zasadach, a więc również na zasadach dotyczących zawieszenia tego prawa. Fakt otrzymania wynagrodzenia w miesiącu następnym po ustaniu zatrudnienia nie powinien być podstawą do opóźnienia wznowienia wypłaty świadczenia. Wojewoda [...] decyzją [...] z dnia [...] marca 2003 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że bezspornym jest, że odwołujący otrzymał w styczniu 2003 roku wynagrodzenie za grudzień 2002 roku z tytułu zatrudnienia w A. w M. Kwestię sporną stanowi uznanie przez organ I instancji, że otrzymanie wynagrodzenia za poprzedni miesiąc skutkowało zawieszeniem prawa do świadczenia przedemerytalnego w styczniu 2003 roku. Strona już bowiem nie pozostawała w tym miesiącu w zatrudnieniu, a mimo to organ uznał, ze otrzymanie za grudzień wynagrodzenia powoduje zawieszenie prawa do świadczenia w miesiącu dokonania wypłaty wynagrodzenia. Organ powołał się na przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17.12.2001 stanowiący, że osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy, zarejestrowały się i spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym, że do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37 l – 37 o ustawy wymienionej w art. 3 ustawy w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych. Organ wskazał też, że przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 zawiera odesłanie do art. 37n w brzmieniu obowiązującym od 1.04.2002 r. Art. 37n w ust. 2 stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli łączna kwota przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanych w danym miesiącu z tytułu zatrudnienia i innej pracy zarobkowej oraz otrzymywanego świadczenia przedemerytalnego byłaby wyższa od kwoty 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 (tj. zasiłku dla bezrobotnych). Zatem, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przychodami ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń /art. 12 tej ustawy/. Przychód z tytułu zatrudnienia powstaje z chwilą otrzymania lub postawienia do dyspozycji wynagrodzenia. Bez znaczenia jest natomiast to, za jaki okres to wynagrodzenie przysługuje – takie stanowisko organ wyprowadza z wyroku NSA z 3 lipca 1998 I SA/Gd 2096/96. Ponieważ odwołujący otrzymał wynagrodzenie za grudzień 2002 roku w styczniu 2003 roku, organ mając na uwadze przytoczony przepis stwierdził, że otrzymana w styczniu kwota wynagrodzenia jest przychodem uzyskanym w styczniu 2003 roku i będzie podlegała opodatkowaniu w 2003 roku, a nie 2002 roku. Od decyzji Wojewody [...] skargę do NSA złożył S. B., wnosząc o jej uchylenie, a także poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], a również o zasądzenie kosztów postępowania. Skarga zawiera następujące zarzuty: - W art. 11 ust. 2 ustawodawca przyznaje prawo zachowania świadczeń przedemerytalnych na dotychczasowych zasadach osobom, które w dniu rejestracji przed dniem wejścia w życie ustawy spełniały warunki do nabycia prawa do tych świadczeń. Wyjątek dotyczy osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego /nie świadczenia/, do których stosuje się przepisy 37l – 37o ustawy o zatrudnieniu... W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący zarejestrował się i uzyskał decyzję przyznającą świadczenie przedemerytalne przed dniem 17 grudnia 2001, a zatem powinien zachować prawo do świadczenia na dotychczasowych zasadach. - Zgodnie z przepisem art. 37n ust. 2 ustawy w brzmieniu sprzed ustawy z 17 grudnia 2001 roku, wznowienie wypłaty świadczenia przedemerytalnego powinno nastąpić od dnia 1 stycznia 2003, bowiem wynagrodzenie wypłacone w styczniu 2003 było wynagrodzeniem z tytułu świadczenia pracy w grudniu 2002, a zatrudnienie ustało 31 grudnia 2002 roku, a właśnie zatrudnienie jest przesłanką zawieszenia świadczenia przedemerytalnego w odróżnieniu od obecnej przesłanki przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanym w danym miesiącu. W świetle art. 11 ust. 2 ustawy z 17.12.2001 znowelizowany przepis art. 37n stosuje się wyłącznie do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego, nie zaś świadczenia przedemerytalnego nabytego przed dniem wejścia w życie ustawy. - Termin wypłaty wynagrodzenia nie jest uzależniony od pracownika, lecz od pracodawcy. - Skarżący wnosi o zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz. U. Nr 102, poz. 643/ zgodnie z którym każdy sąd może przedstawić TK pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli od odpowiedzi na takie pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W odpowiedzi na skargę organ ustosunkowując się do zarzutów skargi wywiódł, co następuje. Z treści art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 wynika, że osoby, które zarejestrowały się przed dniem 1.01.2002 r., nabywają oraz zachowują prawo do świadczenia przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach. Należy przez to rozumieć, że dana osoba zachowuje prawo do np. świadczenia przedemerytalnego w takiej wysokości, w jakiej otrzymywała je przed jego zawieszeniem. Natomiast kwestię zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego reguluje art. 37 n. Przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 stanowi, ze do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37l – 37o ustawy wymienionej w art. 3. Skoro znowelizowane przepisy mają zastosowanie do zasiłków przedemerytalnych, to należy je stosować również w stosunku do uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego, bowiem ta kwestia nie wymaga przepisów przejściowych. Nie można bowiem odmiennie stosować zasady zawieszania prawa do zasiłku przedemerytalnego, a odmiennie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) zwana dalej P.p.s.a. Dokonując w ramach postępowania sądowo-administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W związku z tym, usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo. Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie jest legalność decyzji Wojewody [...] w przedmiocie wznowienia wypłaty świadczenia przedemerytalnego. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i przedstawia się następująco. S. Błąd zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy w dniu 3 października 2000 r. składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Świadczenie to przyznane mu zostało decyzją z dnia [...].10.2000 r. od dnia 3 października 2000 r. Ponieważ jednak z dniem 5.10.2000 r. skarżący podjął zatrudnienie w A. sp. z o. o. w M., organ wydał decyzję o zawieszeniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego z dniem 5.10.2000 r., powołując jako jej podstawę przepis art. 37 n w związku z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. jedn. Dz. U. z 1997 nr 25 poz. 128 ze zm.) zwanej dalej ustawą. W przypadku bowiem podjęcia zatrudnienia przez osobę uprawnioną do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności, prawo do pobierania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu. W dniu 2 stycznia 2003 roku S. B. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy wniosek o wznowienie wypłaty świadczenia przedemerytalnego, dołączając świadectwo pracy na dowód, że w dniu 31 grudnia 2002 roku ustało zatrudnienie. Z zaświadczenia wydanego przez pracodawcę wynika, że wynagrodzenie za grudzień 2002 r. wypłacono mu w dniu 9 stycznia 2003 roku. W tej sytuacji organ wydał decyzję o wznowieniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 lutego 2003 roku, a nie od stycznia 2003 roku, jak chciał skarżący, swoją decyzję uzasadniając tym, że tzw. nowela grudniowa zmieniła przepis art. 37 n ustawy. Kluczowym zagadnieniem przedmiotowej sprawy jest rozstrzygnięcie, czy rozpoznając wniosek skarżącego o wznowienie wypłaty świadczenia przedemerytalnego należało zastosować przepis art. 37n w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy /3.10.2000 r./ czy w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o wznowienie wypłaty tego świadczenia /2.01.2003 r./. Zasady nabywania prawa do świadczeń przedemerytalnych regulują przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w rozdziale 3c, w art. 37k do 37o. Przepis art. 37k przyznaje prawo do tego świadczenia osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli osiągnęła określony w tym przepisie wiek oraz miała wymienione tam okresy zatrudnienia, lub okresy uprawniające do emerytury. Natomiast przepis art. 37 l ust. 1 ustawy wymaga, by warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego ubiegający się o nie, spełniał w dniu dokonywania rejestracji w urzędzie pracy. Przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uległy zmianie na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2001 roku o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi (...) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu... (Dz. U. 01.154.1793). Art. 11 ust. 2 tej tzw. noweli grudniowej stanowi, ze osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Wynika z niego jednoznacznie, że raz nabyte w dniu rejestracji prawo do świadczenia, nie może być przez zainteresowanego utracone. Omawiana norma intertemporalna nie różnicuje sytuacji osób, których uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego uległy zawieszeniu z przyczyn wymienionych przez przepisy w dacie rejestracji. Należy zatem przyjąć, że również w przypadku wniosku o wznowienie wypłaty świadczenia przedemerytalnego stosuje się przepisy z daty rejestracji w urzędzie pracy. Ustawodawca w tym przepisie wyraźnie stwierdził, że decyduje data rejestracji w urzędzie pracy stanowiąc: "nabywają i zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach". Sąd nie podziela w tej kwestii argumentacji organu, wg którego art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 2001 roku należy stosować do świadczeń przedemerytalnych. Z wykładni językowej wynika, że przepis ten dotyczy wyłącznie zasiłków przedemerytalnych, gdyby bowiem wolą ustawodawcy było objęcie tym przepisem świadczeń przedemerytalnych, wymieniłby je na początku zdania. Zdaniem Sądu, określenie "dotyczy świadczeń przedemerytalnych" nie jest jednoznaczne z określeniem "w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych", a zostało przez ustawodawcę sformułowane w ten sposób dlatego, że z datą wejścia w życie cytowanej ustawy /1.01.2002 r./ pozostały jedynie świadczenia przedemerytalne, a wymienione przepisy ich dotyczą. Tak więc, w ocenie sądu, przepis art. 11 ust. 2 tzw. noweli grudniowej wiąże regulację przejściową z datą rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Należy tu zauważyć, że nowela grudniowa w przepisie art. 12 stanowi, że ustawa wchodzi w życie w dniu 1 stycznia 2002 roku, jednak art. 3 pkt 18 nadający nowe brzmienie art. 37 n wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2002 roku. Zatem od 1 kwietnia 2002, przepis art. 37 n wprowadził zapis, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu /ust. 2/ w przypadku podjęcia zatrudnienia (...) jeżeli łączna kwota przychodów, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanych w danym miesiącu z tytułu zatrudnienia i innej pracy zarobkowej oraz utrzymywanego świadczenia przedemerytalnego byłaby wyższa od kwoty 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1. Skarżący w dniu rejestracji 5.10.2000 spełniał warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego, prawo to zostało mu przyznane decyzją Starosty i mimo późniejszych zmian przepisów, wprowadzonych kolejnymi zmianami ustawy, zachował nabyte wcześniej prawo, zgodnie z brzmieniem w/w przepisu intertemporalnego. Również zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego nastąpiło przed zmianą przepisu art. 37n ustawy. Jak wskazano wyżej, ustawodawca w przepisie art. 37 l ustanowił, że warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego ubiegający musi spełnić w dniu rejestracji w urzędzie pracy. Spełnienie zaś tych warunków w dniu rejestracji skutkuje, jak wywiedziono wyżej, zachowaniem praw na dotychczasowych zasadach. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ustali, uwzględniając uwagi Sądu, datę wznowienia prawa do świadczenia przedemerytalnego przez skarżącego. Wskazując na powyższe, Sąd uznał skargę S. B. za uzasadnioną i na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję.