I SA/Sz 1000/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.- S." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 lutego 2018 r. o sygn. akt I SA/Sz 1000/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "M. - S." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości za okres od października do grudnia 2016 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca Spółka złożyła w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi ustalono na kwotę [...]zł. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynajmu nieruchomości. Wniosek uzasadniła brakiem jakichkolwiek środków na kontach i w kasie przedsiębiorstwa. Wskazała na zajęcia komornicze rachunków bankowych, zaległości wobec ZUS w kwocie [...]mln, które powstały wskutek wypłaty wynagrodzeń i odpraw pracownikom zwalnianym. Spółka podała, że toczy się wobec niej szereg postępowań egzekucyjnych i zablokowanie kont bankowych uniemożliwia dopływ środków pieniężnych z jakichkolwiek źródeł. Wskazała także na toczące się wobec spółki sprawy cywilne, w tym pracownicze, a także na obciążenie nieruchomości hipotekami przymusowymi na rzecz wierzycieli prywatnych i publicznych. Spółka oświadczyła, że ewidencji środków trwałych ujęła również budynki niebędące jej własnością, w związku z którymi ponosi nakłady i ciężary wynikające z ustawy o portach (przedmiot roszczenia w sprawie). Wskazała także, że pozostały majątek w postaci ruchomych środków trwałych – w tym suwnice złączone z gruntem, podlegają zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym, a także, iż inne ruchomości zostały sprzedane w toku egzekucji za ułamkową ich wartość. Spółka podniosła, że ze względu na kradzież na jej szkodę, nie ma w tej chwili możliwości sporządzenia wykazu majątku oraz jego oszacowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka, w oparciu o dane z bilansu za ostatni rok obrachunkowy, wpisała: kapitał zakładowy w kwocie [...]zł; wartość środków trwałych w kwocie [...]zł; stratę w kwocie [...]zł. Spółka podała, że posiada cztery rachunki bankowe, których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio: (-) [...] zł (EUR plus [...]); [...] zł (EUR [...]); (-) [...] zł (EUR (-) [...]); (-) [...] USD. Stan kasy na dzień [...] r. wynosił [...] zł, a zobowiązań z tytułu dostaw i usług, wg bilansu za 2016 r.: [...] zł. Pismem z 6 lutego 2018 r. (doręczonym w dniu 26 lutego 2018 r.) referendarz sądowy wezwał spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w terminie 10 dni od doręczenia wezwania, tj.: - kopii rocznych zeznań podatkowych spółki za dwa ostatnie lata podatkowe wraz z potwierdzeniem, że są to dokumenty złożone w urzędzie skarbowym; - kopii bilansu i rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r.; - wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym zajętych) za okres ostatnich sześciu miesięcy lub dokumentu potwierdzającego likwidację rachunków bankowych; - wyciągu z prowadzonej księgi handlowej obrazującej przychody, koszty uzyskania przychodów, dochody/straty spółki za okres od 30 czerwca 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz za styczeń 2018 r.; - wyciągu z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT obejmującej okres od września 2017 r. do grudnia 2017 r. lub kopii deklaracji VAT składanych za ten okres; - raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące; - dokumentów potwierdzających możliwość otrzymania dopłat od wspólników (np. wyciąg z umowy spółki), a także potwierdzających dokonanie takich dopłat i ich wysokość w okresie ostatnich sześciu miesięcy; - dokumentów potwierdzających stan zaległości spółki na dzień 6 lutego 2018 r. oraz na jakim etapie są prowadzone postępowania egzekucyjne. Referendarz sądowy stwierdził omyłkowo, że powyższe wezwanie doręczono skarżącej w dniu 24 stycznia 2018 r. i postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, z powołaniem się na art. 246 § 2 pkt 1 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), że skarżąca nie wykazała, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. W dniu 8 marca 2018 r. wpłynęło do sądu pismo skarżącej, w którym wyjaśniła, w nawiązaniu do wezwania z dnia 6 lutego 2016 r., że wobec konieczności likwidacji biura wszystkie dokumenty zostały zrzucone do piwnicy i w wyznaczonym terminie skarżąca nie jest w stanie ich skompletować. Podała nadto, że wartość przedmiot sporu w sprawie stanowi kwotę [...]zł. Odpis postanowienia referendarza sądowego wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 19 marca 2018 r. Następnie w dniu 26 marca 2018 r. skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia, w którym wskazała, powołując się na art. 259 §1 p.p.s.a., że nie wymaga on uzasadnienia. Oceniając prawidłowość wydanego przez referendarza sądowego postanowienia z dnia 28 lutego 2018 r., dostrzegając, że skierowane do skarżącej wezwanie z dnia 6 lutego 2018 r. zostało doręczone skarżącej dopiero w dniu 26 lutego 2018 r. oraz treść wyjaśnień spółki złożonych do sądu w dniu 8 marca 2016 r., zarządzeniem sędziego z dnia 12 kwietnia 2018r. zobowiązano ponownie skarżącą do nadesłania dokumentów wymaganych przez referendarza sądowego opisanym wyżej wezwaniem, wyznaczając nowy 10 – dniowy termin na jego wykonanie. Zobowiązanie sądu doręczono skarżącej w dniu 7 maja 2018 r. Skarżąca w piśmie z dnia 17 maja 2018 r. ponownie wyjaśniła, że wobec konieczności likwidacji biura, wszystkie dokumenty zostały zrzucone do piwnicy i w wyznaczonym terminie Spółka nie jest w stanie ich skompletować. Wymaganych dokumentów nie przedłożyła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 260 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje się jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Stosownie do natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy istnieje realne zagrożenie nie zrealizowania przez stronę przysługującego jej prawa do sądu. Stanowisko to potwierdzone zostało w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013, s. 855-856). Skarżąca powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony skarżącej od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym osoba, chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, LEX nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Odnosząc się do powoływania się przez spółkę na kwotę przedmiotu sporu w sprawie wynoszącą [...] zł, należy stwierdzić, że obowiązki skarżącej wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 255 p.p.s.a. i skutki zaniechania skarżącej w tym zakresie są niezależne od wysokości przedmiotu spor w sprawie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, m.in., że nie ma jakichkolwiek środków na kontach i w kasie Spółki; zwróciła uwagę na duże zobowiązania oraz prowadzone postępowania egzekucyjne. W ocenie Sądu, zasadnie referendarz sądowy działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą do nadesłania opisanych wyżej dokumentów źródłowych, w tym, m.in. bilansów, zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, raportów kasowych, dokumentów potwierdzających stan prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Skarżąca nie wykonała tego wezwania, nie złożyła również wymaganych dokumentów ani ze złożonym sprzeciwem ani w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 12 kwietnia 2018 r. Zatem stwierdzić należało, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających opisaną we wniosku sytuację finansową i majątkową i dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wskazać, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę zaskarżonego postanowienia. Zatem, mając wszystko powyższe na uwadze należało utrzymać w mocy opisane wyżej postanowienie referendarza sądowego. Oceny tej nie zmienia okoliczność wydania przez referendarza sądowego postanowienia już w dniu 28 lutego 2018 r. ani wskazanie omyłkowo jako podstawy prawnej przepisu art. 246 §2 pkt 1 p.p.s.a., gdyż nie miało to wpływu na dokonane rozstrzygnięcie w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 §1 - §3 p.p.s.a. w związku z art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.