I SA/Sz 1023/17

Sygn. [...] I SA/Sz 1023/17 POSTANOWIENIE Dnia 12 marca 2018 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za I, II, III, i IV kwartał 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżący P. S., wraz ze skargą na wyżej opisane postanowienie, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I ustalono wpis od skargi w sprawie w kwocie [...]zł. Przedmiotowy wniosek skarżący uzupełnił, składając w dniu 14 grudnia 2017 r. urzędowy formularz PPF, w którym zaznaczył, że ubiega się o prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego, a który przedłożono wyznaczonemu referendarzowi sądowemu do merytorycznego rozpoznania w dniu 19 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że obecnie jest ciężko chory, porusza się o kuli i przy pomocy wózka inwalidzkiego. Skarżący wskazał, że otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł miesięcznie, z pracy na ˝ etatu. Posiada nieruchomość, z której prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wartość nieruchomości po opisie i oszacowaniu pokrywa jedynie 20% zadłużenia, które wynosi ok. [...] zł. Z uzasadnienia wniosku wynika także, że skarżący gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Odnośnie do majątku skarżący wskazał na nieruchomość zabytkową o powierzchni [...] kw. i wartości [...]. zł oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, w całości zajęte przez komornika sądowego. Wykazał miesięczne wydatki i zobowiązania w postaci: opłaty za energię elektryczną w kwocie [...]zł, zakupu lekarstw w kwocie [...]zł, wywozu śmieci w kwocie [...]zł, zakupu żywności w kwocie [...]zł. Do wniosku skarżący dołączył kopię karty leczenia szpitalnego w okresie 4.08.2016 r. do 12.08.2016 r. Uznając ww. oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: - kopię rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym lub zaświadczenie z urzędu skarbowego, potwierdzające, że skarżący nie składał rocznego zeznania podatkowego za 2016 r.; - zaświadczenie pracodawcy o wysokości zarobków skarżącego netto z ostatnich sześciu miesięcy lub kopii umowę o pracę, wskazujące na wysokość wynagrodzenia netto z wymienionego okresu; - dokument potwierdzający, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, poruszającą się przy pomocy kuli i na wózku inwalidzkim; - dokument potwierdzający prowadzenie egzekucji z nieruchomości oraz na jakim jest etapie; - kopię decyzji wydanej na skarżącego w sprawie podatków lokalnych (podatku od nieruchomości, rolnego, itd.) za 2017 r.; - dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy; - dodatkowe oświadczenie w zakresie sytuacji rodzinnej, wskazującego jaki jest stan cywilny skarżącego, czy pozostaje w związku małżeński, czy mieszka z żoną lub z innymi osobami (proszę podać stopień pokrewieństwa z tymi osobami), czy osoby wspólnie zamieszkujące partycypują w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości wraz z dokumentami źródłowymi, potwierdzającymi wykazane okoliczności; - jeśli skarżący pozostaje w związku małżeńskim - oświadczenie o wysokości miesięcznych dochodów i wydatków żony oraz o jej stanie majątkowym wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów i stan posiadania; - wyciągi z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ich stanem za okres sześciu miesięcy lub dokumentu potwierdzającego likwidację rachunków bankowych. W ww. wezwaniu wyznaczono 10-dniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu pod wskazany adres w dniu 9 lutego 2018 r., 10-dniowy termin upłynął bezskutecznie 19 lutego 2018 r. We wskazanym terminie ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Nie wyjaśnił również przyczyny niewykonania wezwania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych od skargi i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy starszy referendarz sądowy uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jego gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., pismem z 23 stycznia 2018 r. wezwano skarżącego do przekazania dodatkowych informacji wraz z odpowiednimi dokumentami dotyczącymi jego stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego. Ze złożonych oświadczeń oraz z dokumentów wynikało bowiem, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego miesięczne dochody wynoszą [...] zł netto, posiada majątek w postaci zabytkowego domu o pow. [...] m kw., które wraz z gruntem o powierzchni [...] ha są przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego na kwotę ponad [...] mln zł. Wykazano miesięczne stałe wydatki w kwocie [...]zł. Wskazać należy, że referendarz sądowy, nie negując powyższych danych, w tym informacji o stanie zdrowia skarżącego, niskich dochodach oraz o zadłużeniu i obciążeniu majątku, zobowiązał go do przedłożenia określonych ww. piśmie dodatkowych dokumentów źródłowych, pozwalających zweryfikować stan posiadania skarżącego, jego możliwości płatnicze oraz sytuację rodzinną, zaś skarżący wezwania tego nie wykonał w sposób rzetelny, gdyż nie nadesłał żadnych dokumentów, ani też w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania zarówno w wyznaczonym terminie jak też do dnia wydania niniejszego postanowienia. Podane przez skarżącego informacje w żadnym wypadku nie pozwalają więc na stwierdzenie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w najszerszym z możliwych zakresów. W szczególności nieprzedstawienie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, posiadanych przez skarżącego nie pozwala na określenie rzeczywistej wielkości środków finansowych (oraz ewentualnych oszczędności) pozostających do jego dyspozycji, a także na ustalenie relacji tej wielkości do wysokości kosztów koniecznego utrzymania. Z uwagi na brak kopii zeznania podatkowego (lub zaświadczenia z urzędu skarbowego), a także zaświadczenia pracodawcy, nie jest także możliwe potwierdzenie informacji o wysokości dochodów i braku możliwości poczynienia oszczędności. Powyższa okoliczność świadczy o braku współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. W tym względzie należy przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ [...], w którym podkreślono, iż "czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy" (dostępne na stronie internetowej [...]). W innym orzeczeniu (postanowienie z 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FPP [...]; lex nr 1361212) NSA wskazał, iż "zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach skarżącej, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi". Poza tym w szeregu innych orzeczeniach nadmienia się, że o ile nieprzeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14 września 2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., II FZ 540/07 niepubl.). Zatem w sytuacji, gdy skarżący nie przekazał żadnych dowodów mogących obrazować w pełni sytuację finansową, majątkową i rodzinną, należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.