I SA/Sz 1026/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "J" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a: 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2015 r. w zakresie pkt 2 w ten sposób, że zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł, 2. oddalić wniosek w pozostałej części. Skarżąca Spółka, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocyw zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. W obszernym uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na brak przychodówz prowadzonej działalności gospodarczej nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Spółka wyjaśniła, że prowadzi działalność usługową związaną z administracyjną obsługą biura. Działalność prowadzi od grudnia 2004 r., Spółka wskazała na prowadzoną wobec niej od listopada 2012 r. kontrolę skarbową i wydane - w jej ocenie - nieprawidłowe decyzje, w tym będącą przedmiotem zaskarżenia w sprawie decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego. Z uwagi na wydane decyzje i czynności windykacyjne, Spółka utraciła możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, od 2014 roku nie zatrudnia żadnych pracowników, nie realizuje kontraktów handlowych. Nie posiada środków trwałych. Funkcjonariusze ABW podczas przeszukania siedziby Spółki pozbawili ją posiadanych środków finansowych. Kwota zadłużenia wobec organów podatkowych sięga kwoty bliskiej [...] zł. Ponadto Spółka opisała swoją sytuację od 2004 r. do czasu podjęcia działań przez organy podatkowe i organy ścigania. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; nie posiada środków trwałych, za ostatni rok osiągnęła stratę w wysokości "- [...] zł". Spółka podała także, że nie posiada żadnych środków trwałych, urządzeń biurowych, nie ponosi wydatków związanych z zapłatą za media, nie posiada oszczędności, nie zleca innym podmiotom zadań i nie otrzymuje żadnych środków finansowych. Jedyne wydatki realizowane przez Spółkę to spłata rat kredytu w kwocie [...] zł (obecnie z uwagi na brak środków spłacane przez poręczyciela), opłaty dotyczące składanych i sporządzanych dokumentów (KRS, US, statystyka), pozostałe opłaty związane z funkcjonowaniem Spółki w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Wyjaśniono także, że w okresie prowadzenia działalności Spółka realizowała płatności za pomocą rachunku bankowego, obecnie, wobec ich zajęcia od połowy 2015 r. na kwotę ok. [...] zł Spółka z rachunku nie korzysta. Wskazano także, że osoba zajmującą się sprawami Spółki jest jedynie prezes zarządu, który podejmuje działania zmierzające do zakończenia wszelkich spraw związanych z postępowaniem kontrolnym i odzyskaniem dobrego imienia spółki, a także w zakresie odzyskania wierzytelności – tj. zapłacenia przez zalegające podmioty za faktury sprzedaży, zwrotu środków wydanych na zakup usług i towarów, które mogą stanowić ewentualnie jedyne źródło środków finansowych. Spółka wyjaśniła także, że uwidoczniona w bilansie za 2015 r. w pozycji budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej kwota [...] zł, to wartość wydatków remontowych poniesionych na nieruchomość stanowiącą własność osoby trzeciej, które będą wykazywane aż do czasu całkowitego umorzenia. Do wniosku dołączono: rachunek zysków i strat za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. (przychody na dzień 31.12.2015 r. - [...] zł); bilans za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. (aktywa trwałe [...] zł, aktywa obrotowe [...] zł, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne [...] zł, należności krótkoterminowe [...] zł, kapitał własny [...] zł, zobowiązania [...] zł); deklarację CIT-8 za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. (przychody [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata [...] zł); deklaracja VAT za I, II, III, IV kwartał 2015 r., za I kwartał 2016 r. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2016 r., Spółka przedłożyła następujące dokumenty: 1) kopię deklaracji VAT7k za I kwartał 2016 r. (wykazano: dostawa towarów i usług 0 zł, nabycie 0 zł, nadwyżka podatku naliczonego nad należnym [...] zł); 2) raporty kasowe Spółki za listopad 2015 r. nr 11/2015, za grudzień 2015 r. nr 12/2015, za styczeń 2016 r. nr 1/2016, za luty 2016 r. nr 2/2016, marzec 2016 r. nr 3/201; 3) stan konta w Banku [...] na dzień 09.05.2016 r. saldo końcowe w kwocie ujemnej (-)[...] zł, suma blokad [...] zł; 4) harmonogram spłat kredytu w [...] Banku zaciągniętego do 21.09.2021 r. w ratach po ok. [...] zł; 5) rachunek wyników za okres od 01.01.2016 r. do 31.03.2016 r. (wykazano: przychody w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów i strata w kwocie [...] zł); 6) zestawienie obrotów i sald za okres na dzień 31.03.2016 r. (amortyzacja środków trwałych, usługi bankowe, spłata kredytu); 7) ewidencja sprzedaży i zakupów za okres od 01.01.2016 r. do 31.03.2016 r. (sprzedaż [...] zł, zakupy [...] zł); 8) kopie pierwszych stron decyzji organu podatkowego z 04.06.2014 r. i 10.06.2014 r. o zabezpieczeniu kwot zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym i w podatku od towarów i usług na łączną kwotę [...] zł i odsetki w łącznej kwocie [...] zł, zarządzenie zabezpieczenia ZZ-1 z 02.07.2014 r., trzy zawiadomienia z 19.09.2014 r. i z 29.10.2014 r. o zajęciu rachunku bankowego; 9) kopie postanowienia referendarza sądowego WSA w Szczecinie z dnia 9.11.2015 r. I SA/Sz 1026/15 o przyznaniu skarżącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje w razie wykazania, iż nie posiada wystarczających środków na pokrycie całości kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga fakt, że w myśl powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, referendarz sądowy (sąd) nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia osobie prawnej dostępu do sądu. Ponieważ jednak w toku postępowania w niniejszej sprawie prawomocnie zwolniono Spółkę od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł, a w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy (ww. postanowienie z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1026/15), to rozpoznanie kolejnego wniosku wymaga zbadania, czy sytuacja materialna Spółki uległa zmianie (pogorszeniu) w stosunku do ustalonej w postanowieniu w części odmawiającej przyznania prawa pomocy, a więc co do pozostałych kosztów sądowych (art. 165 p.p.s.a.). Rozpatrując sytuację majątkową Skarżącej wynikającą zarówno z poprzedniego, jak i aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy i zgromadzonych dokumentów finansowych, należało mieć przede wszystkim na uwadze fakt, że Spółka w dalszym ciągu nie uzyskuje przychodów ani nie wykazuje obrotów, nie posiada majątku, wartość obciążających ją zobowiązań, podlegających egzekucji prowadzonej z rachunku bankowego (w kwocie ponad [...] zł), przewyższa posiadane aktywa, co istotnie ogranicza zdolności płatnicze wnioskodawczyni. Niemniej jednak Spółka nie likwiduje działalności (co wynika ze złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia na druku PPPr oraz odpisu KRS), a jedynie ogranicza swoje działania m.in. do spłaty zobowiązań, gdyż otrzymuje płatności za zaległe faktury (12/2015 [...] zł, 1/2016 [...] zł, 02/2016 [...] zł). Wynika z tego, że Spółka obraca środkami pieniężnymi pozwalającymi również partycypować w kosztach sądowych, którą to powinność powinna traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorca, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także podkreślić, że osoba prawna taka jak Spółka - podobnie, jak też inna jednostka organizacyjna - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej czy to w umowie czy też w statucie. Określając cele i formy działania, jej wspólnicy czy też założyciele, powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa. Chcąc realizować działalność m.in. poprzez występowanie w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych musi się ona więc liczyć także z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, zgodnie z regułą wynikającą z ww. art. 199 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego, należy wskazać także, że w przypadku spółek, Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek przez udziałowca. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Biorąc powyższe po uwagę, a także okoliczność, że Skarżąca wcześniej wpłaciła już tytułem kosztów sądowych w niniejszej sprawie kwotę [...]` zł (wpis od skargi, opłata kancelaryjna), uzasadnione będzie obciążyć ją wpisem od skargi kasacyjnej obniżonym z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, gdyż skarżąca, pomimo trudnej sytuacji finansowej, jest w stanie partycypować w kosztach sądowych w minimalnej wysokości. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.