I SA/Sz 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Bolesław Stachura po rozpatrzeniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przywrócenie terminu do uzupełnienia solidarnego wpisu sądowego od skargi M.B.-D. i P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 r., po wznowieniu postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek. M. B.-D. i P. D. (zwani dalej także "Skarżącymi") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargi na trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., tj. skargę na: 1) decyzję nr [...], w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2010 r., po wznowieniu postępowania, 2) decyzję nr [...], w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2011 r., po wznowieniu postępowania, 3) decyzję nr [...], w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 r., po wznowieniu postępowania. Sprawy te zarejestrowano w Sądzie w ww. kolejności pod sygn. akt: I SA/Sz 101/16, I SA/Sz 102/16 i I SA/Sz 103/16. W dniu 12 stycznia 2016 r. P. D. uiścił na rachunek Sądu kwotę [...] zł tytułem: (cyt.) "wpis od trzech skarg na decyzje SKO nr [...]". Sąd uznał zatem, że kwota [...] zł została uiszczona tytułem wpisu sądowego – po [...] zł do każdej ze spraw o ww. sygnaturach. W zaistniałej sytuacji, w każdej ze spraw Przewodniczący Wydziału I Sądu wydał zarządzenia z dnia 2 lutego 2016 r. o wezwaniu do uzupełnienia solidarnego wpisu sądowego od skargi o kwotę [...] zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia złożonej skargi. Do każdego ze Skarżących wystosowano osobną przesyłkę zawierającą: pismo przewodnie z dnia 4 lutego 2016 r. opatrzone sygn. akt I SA/Sz 101-103/16; odpisy zarządzeń wydanych w sprawach I SA/Sz 101/16, I SA/Sz 102/16 i I SA/Sz 103/16, pouczenie. Przesyłki doręczono Skarżącym skutecznie: P. D. w dniu 15 lutego 2016 r., M. B.-D. - w trybie przewidzianym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") - 23 lutego 2016 r. P. D. w dniu 16 lutego 2016 r. uiścił na rachunek bankowy Sądu kwotę [...] zł, tytułem: (cyt.) "wpis sygn. akt I SA/Sz 101/16". Skarżący nie uiścili natomiast uzupełniających wpisów sądowych w sprawach I SA/Sz 102/16 i I SA/Sz 103/16. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 103/16, Sąd odrzucił skargę Skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2012 r., po wznowieniu postępowania. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia doręczono P. D. w dniu 30 marca 2016 r. W dniu 6 kwietnia 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Skarżący złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego, uiszczając jednocześnie na rachunek bankowy Sądu kwotę [...] zł tytułem: (cyt.) "wpis sygn. I SA/Sz 102/16". W uzasadnieniu wniosku Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania, skutkujący wydaniem opisanego na wstępie postanowienia z dnia 18 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi. Skarżący stwierdził, że brak uzupełnienia wpisu - który stanowił przyczynę odrzucenia skargi - nie został przez niego zawiniony. Wskazał, że w dniu 22 lutego 2016 r. odebrał korespondencję z Sądu z pismem przewodnim zatytułowanym "Doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu", a wraz z nim - zszyte łącznie dwustronicowe pouczenie oraz trzy zarządzenia o kolejnych sygnaturach różniących się jedną cyfrą. W treści pisma przewodniego znalazło się sformułowanie o doręczeniu Skarżącemu "trzech odpisów zarządzeń" Sądu, a w lewym górnym rogu pisma znajdowała się jedna sygnatura. Z powyższych elementów Skarżący wywnioskował, że jest to jedno zarządzenie, które z nieznanych mu przyczyn wysłano w trzech egzemplarzach. W związku z tym wysłał kwotę [...] zł z pierwszą sygnaturą (I SA/Sz 101/16) w dniu 16 lutego 2016. Skarżący podkreślił, że przeczytał treść pisma, ale wyżej wspomniane elementy: 1) na pierwszy rzut oka jedna sygnatura powołana w piśmie przewodnim - I SA/Sz 101-103/16, 2) tytuł pisma przewodniego i sformułowanie "odpis zarządzenia" - użyta liczba pojedyncza, 3) sformułowanie w treści o doręczeniu "trzech odpisów zarządzeń", wywołały u niego błąd, wskutek którego wpłacił jedynie [...] zł, zamiast [...] zł. Skarżący wskazał także, że (cyt.) "Zbieg niekorzystnych okoliczności sprawił, że pomimo dołożenia należytej staranności wzrok, ale w tym przypadku miałem pecha i nie zauważyłem kilku elementów, które pomogłyby mi zidentyfikować prawdziwą treść i zawartość otrzymanej korespondencji". Skarżący zaznaczył, że takiego błędu by nie popełnił, gdyby został spełniony którykolwiek z poniższych warunków: 1) wypisane trzy sygnatury jedna pod drugą (<>), 2) użycie w tytule pisma przewodniego liczby mnogiej - "odpisów zarządzeń" (<>), 3) użycie w treści pisma przewodniego sformułowania o doręczeniu "odpisów trzech zarządzeń", zamiast trzech odpisów zarządzeń ("dla mnie różnica jest zasadnicza"). Wskazał również, że w identyfikacji poszczególnych zarządzeń nie pomógł fakt spięcia ich wszystkich razem. Skoro są to trzy odrębne pisma, to nie byłoby błędem wysłanie ich z odrębnymi pismami przewodnimi. Spięcie ich w miejscu, gdzie znajdują się sygnatury również nie pomaga w zidentyfikowaniu niewielkich różnic w tym elemencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przy czym, w myśl art. 86 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Brak choćby jednej z nich uniemożliwia zaś przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący w wyznaczonym przez Sąd terminie nie uiścił uzupełniającego wpisu sądowego od skargi, o czym przesądzono w postanowieniu z dnia 18 marca 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 102/16. Wątpliwości Sądu nie budzi również to, że uchybienie wskazanemu terminowi spowodowało dla Skarżącego ujemne skutki w toku postępowania sądowego w postaci utraty prawa do merytorycznego rozpoznania jej skargi. Niekwestionowane także jest, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. Złożenie przedmiotowego wniosku nastąpiło zaś w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (30 marca 2016 r. – data doręczenia Skarżącemu ww. postanowienia z dnia 18 marca 2015 r., 6 kwietnia 2016 r. – data nadania wniosku w urzędzie pocztowym). Przystępując do merytorycznej oceny wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, kiedy uchybienie to nie było zawinione przez stronę i na niej spoczywa także obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy zauważyć, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.), a do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Zdaniem Sądu, Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ braku należytej staranności w zapoznawaniu się z kierowaną do Skarżącego korespondencją Sądu nie można kwalifikować jako brak winy. Skarżący, nie kwestionuje, że skierowana do niego przesyłka była kompletna i obok pisma przewodniego oraz pouczenia zawierała odpisy trzech zarządzeń Przewodniczącego Wydziału I, którymi w każdej ze spraw o kolejnych sygnaturach akt (tj.: I SA/Sz 101/16, I SA/Sz 102/16, I SA/Sz 103/16) wezwano go do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skarg wniesionych na decyzje podatkowe, szczegółowo opisane w każdym z zarządzeń (przez podanie daty numeru i przedmiotu decyzji). Skarżący twierdzi, że dokładnie zapoznał się tymi dokumentami i zauważył, że zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu różnią się pewnymi szczegółami, jednakże z uwagi na treść pisma przewodniego uznał, że jest to jedno zarządzenie dotyczące sprawy I SA/Sz 101/16. Takiego postępowania, w ocenie Sądu, nie można uznać za staranne dbanie o własne interesy, zwłaszcza, że z okoliczności sprawy nie wynika, aby Skarżący podjął jakiekolwiek kroki celem zweryfikowania, czy jego tok myślenia jest prawidłowy (np. poprzez zwrócenie się do Sądu telefonicznie bądź pisemnie o wyjaśnienie tej kwestii, czy też poprzez zasięgnięcie porady innej osoby mogącej wyjaśnić mu znaczenie i skutki niewykonania wszystkich znajdujących się w przesyłce wezwań). Nadmienić należy, że zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I były sformułowane zrozumiale i nie wymagały specjalistycznej wiedzy, aby je wykonać. Odnosząc się zaś do twierdzeń Skarżącego, wskazać należy, że to nie pismo przewodnie wyznaczało treść i zakres zobowiązań nałożonych przez Sąd na Skarżącego. Pismo to zresztą, stosownie do § 12 zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych, sporządzone zostało na specjalnym formularzu używanym do tego typu rutynowych czynności. Z treści pisma wyczytać także można było, że Sąd przesyła "trzy odpisy zarządzeń", co jasno wskazywało, że do Skarżącego skierowanych zostało więcej aniżeli jedno zarządzenie. Za wadę uniemożliwiającą Skarżącemu należyte wywiązanie się z nałożonych obowiązków nie sposób również uznać faktu przesłania odpisów zarządzeń jedną przesyłką - za jednym pismem przewodnim (co uczyniono z uwagi na zasadę ekonomiki i szybkości postępowania sądowego), czy też spięcia pism zszywkami (zgodnie z § 11 ww. zarządzenia nr 14, arkusze pisma wysyłanego przez sąd należy trwale połączyć), które adresat może w każdej chwili usunąć. Reasumując, przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 707/2004, dostępne w CBOSA). Przyczyn zaś takich w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia solidarnego wpisu sądowego od skargi, jako nieuzasadnionego.