I SA/Sz 1043/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego łącznego zobowiązania pieniężnego za raty III, IV za 2006 r., II, III, IV za 2007 r., I, II, III, IV za 2008 r., I, II, III, IV za 2009 r., I, II, III, IV za 2010 r., I, III, IV za 2011 r., I, II za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. Sąd odrzucił skargę R. K., wniesioną na wskazana w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r., uznając ja za wniesiona po terminie. W dniu 11 stycznia 2013 r., w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ponieważ dane wykazane przez skarżącego, w złożonym na wezwanie Sądu wniosku na druku PPF, okazały się niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego (skarżący z jednej strony wskazał, że otrzymuje zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej, jest w podeszłym wieku i jest osobą schorowaną, niepełnosprawną, posiada dom o powierzchni [...] ha ziemi odłogowanej, "posesję o powierzchni [..\] ², syn W. K. – obecnie przebywa w zakładzie karnym w S. S. - posiada kawalerkę o powierzchni [..] użyczone mu przez skarżącego, natomiast drugi syn D. K. nie przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym), Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia: - zaświadczenia z MOPS o korzystaniu/nie korzystaniu obecnie z pomocy społecznej, - wyjaśnienia czy korzysta z pomocy finansowej syna D. k. w jakiejkolwiek formie, jeżeli tak, to w jakiej wysokości, - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z ZUS o wysokości otrzymywanego świadczenia (raenty, emerytury) lub, że świadczenia takiego nie otrzymuje, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 22 lutego 2013 r. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów i informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Jednakże to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 - obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (vide: art. 255 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF dane były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej R. K., a tym samym uniemożliwiały określenie jego możliwości płatniczych. Skarżący został zobowiązana przez Sąd do przedłożenia m.in. wykazu i dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie (czynsz, energia, woda, gaz itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy, wskazania źródła dochodów ponoszenia tych wydatków, tj. czy otrzymuje świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej czy też otrzymuje, jak wskazał na wstępie wniosku rentę socjalną z ZUS. Ponadto Sąd zobowiązał go do oświadczenia czy korzysta z pomocy finansowej syna – D. K. Powyższe dowody były niezbędne dla dokonania rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 p.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na ocenę czy sytuacja finansowo-majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania w kwocie [...] zł) i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wskazać należy, że zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek Sąd przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak natomiast wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu doręczono w dniu 22 lutego 2013 r. wezwanie Sądu w trybie w zastępczym, określonym w przepisie art. 73 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 -72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Jednocześnie zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma, w terminie nie dłuższym niż 14 dni, od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastego dnia od momentu złożenia pisma w placówce pocztowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty wynika, że pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 8 lutego 2013 r., a drugie awizo miało miejsce w dniu 18 lutego 2013 r. Ponieważ 14 - dniowy termin liczony jest od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej i przypadał na dzień 8 lutego 2013 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy, termin 14-dniowy zgodnie z art. 73 § 3 p.p.s.a., przypadał na 22 lutego 2013 r. i dzień ten należało uznać za dzień doręczenia wezwania. Dla skarżącego 14-dniowy termin do złożenia dokumentów i informacji biegł zatem od dnia 23 lutego 2013 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 8 marca 2013 r. Wobec powyższego należało przyjąć, że skoro wezwanie zostało doręczone prawidłowo, a skarżący nie nadesłał w wymaganym terminie dokumentów i informacji, nie wykazał, że spełnił przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie, wobec niewykazania przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a.