I SA/Sz 1054/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2006 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz D. J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 7.11.2012 r. D.J. ( dalej zwany Stroną lub Skarżącym ) zwrócił się do Wójta Gminy K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wójta Gminy K. z dnia [...], określającą Stronie wysokość podatku od nieruchomości za 2006 rok. Jako podstawę wniosku wskazał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) dalej zwanej "o.p." - tj. fakt wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Decyzją z [...] Wójt Gminy K. odmówił uchylenia wyżej wymienionej własnej decyzji ostatecznej z dnia [...], ze względu na brak stwierdzenia przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p. Od powyższej decyzji strona złożyła pismem z dnia 13.02.2013 r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej zwanego też "Kolegium"). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie podatkowe. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że w sprawie nastąpił upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w związku z czym należało umorzyć postępowanie podatkowe jako bezprzedmiotowe. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 i art. 70 § 1o.p. Pismem z dnia 6.06.2013 r. ( data wpływu do Kolegium 7.06.2013 r.) Strona zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Kolegium z dnia [...] znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] z uwagi na rażące naruszenie prawa. Strona wskazała na fakt, iż Kolegium przyjęło, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało uchylić decyzje Wójta Gminy K., opierając się na błędnym uznaniu, że w sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązania, podczas gdy w sprawie zobowiązanie wygasło na skutek zapłaty. Decyzją z dnia [...] znak [...] Kolegium odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] znak [...]. W następstwie odwołania Strony powyższa decyzja z dnia [...] została z przyczyn formalnych uchylona decyzją Kolegium z dnia [...] znak [...] i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] znak [...]. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] znak [...] Kolegium utrzymało w mocy własna decyzję z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazało, że postępowanie na podstawie art. 240 o.p. nie może się toczyć wobec przedawnienia zobowiązania. Na powyższą decyzję D.J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i zaskarżając ją w całości zarzucił jej: 1. naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu że zobowiązanie podatkowe wygasło na skutek przedawnienia, a nie na skutek jego zapłaty, 2. naruszenie art. 208 § 1 o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania, 3. naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, podczas gdy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, 4. naruszenie art. 191 o.p. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, podczas gdy zaistniały nowe okoliczności faktyczne. Mając powyższe na uwadze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn nie do końca zgodnych z podniesionymi w niej zarzutami. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Spór pomiędzy Stroną a organem dotyczył kwestii czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe ze względu na upływ terminu przedawnienia, które to postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Sąd podkreśla, że decyzja Kolegium z dnia 21.03.2013 r., której stwierdzenia nieważności domagała się Strona nie zapadła w zwykłym postępowaniu podatkowym. Decyzja Kolegium z dnia [...] znak [...] została wydana w jednym z trybów nadzwyczajnych, ustanowionym w przepisach o.p., a mianowicie na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Tryb nadzwyczajny wznowienia postępowania uregulowany jest w przepisach Działu IV, Rozdziału 17 "Wznowienie postępowania" w art. 240 – 246 o.p. Wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 o.p. ( por. też wyrok NSA z dnia 27.03.2013 r. sygn. akt I FSK 519/12 ) Sposób zakończenia postępowania wznowionego określa art. 245 o.p. W przypadku niestwierdzenia zaistnienia tych wyjątkowych przesłanek, organ badający te kwestie wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, nie rozpoznając ponownie sprawy co do jej istoty ( art. 245 § 1 pkt 2 o.p.). Natomiast sam fakt przedawnienia zobowiązania nie może doprowadzić do umorzenia na podstawie art. 208 o.p. postępowania wszczętego w trybie wznowienia postępowania, albowiem przewiduje ono specyficzną regulację na wypadek, gdyby organ stwierdził zaistnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p., a wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 o.p. Uregulowanie powyższe zawarte jest w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b. Nadto w myśl art. 245 § 2 o.p. odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji. Sąd zauważa, ze postępowanie organu byłoby usprawiedliwione na gruncie stanu prawnego obowiązującego do dnia 1.09.2005 r. z którym to dniem uchylono art. 243 § 1a o.p. stanowiący, iż wznowienie postępowania jest niedopuszczalne po upływie terminów przewidzianych w art. 68 lub w art. 70 o.p. Jednakże przepis ten od wielu lat nie obowiązuje i fakt upływu ww. terminów nie uprawnia organu odwoławczego do umorzenia na podstawie art. 208 o.p. wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego. Zatem Kolegium przed wydaniem decyzji z dnia [...] winno było dokonać oceny, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania. Nie można było natomiast uznać, że przedmiotem postępowania wznowieniowego było ustalenie należności z tytułu podatku od nieruchomości, a zatem nie można było stwierdzić bezprzedmiotowości tego postępowania ze względu na upływ terminów przedawnienia zobowiązania podatkowego. (por. przywołany wcześniej wyrok NSA z dnia 27.03.2013 r. sygn. akt. I FSK 519/12, podobnie w: Ordynacja podatkowa. Komentarz Praktyczny p. red. B. Brzezińskiego, Gdańsk 2015, wyd. ODDK, s. 1061) Natomiast podnoszona w skardze kwestia, iż zobowiązanie podatkowe wygasło w niniejszej sprawie na skutek jego zapłaty a nie przedawnienia, nie mogła stanowić przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż była kwestią kontrowersyjną, rodzącą przez lata liczne rozbieżności w orzecznictwie. Tymczasem podstawą stwierdzenia nieważności decyzji mogłoby być wyłącznie rażące naruszenie prawa. Należy tu choćby zauważyć, że w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 6 października 2003 r. sygn. akt FPS 8/03, (opubl. w: Glosa 2004/7/32) stwierdzono, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1o.p. upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. Zobowiązanie, które wygasło na skutek zapłaty, nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia. Oznacza to, że po zapłacie podatku termin przedawnienia już nie biegnie, jednak organ odwoławczy może wydać jedną z decyzji określonych w art. 233 § 1 i § 2 ustawy, umożliwiając podatnikowi uzyskanie zwrotu nadpłaconego podatku. Natomiast w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. akt I FPS 1/12, (opubl. w: ONSAiWSA 2013/3/37) uznano, że w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 ord. pod., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 ord. pod.). Z kolei w uchwale pełnego składu Izby Finansowej NSA z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt II FPS 4/13, (opubl. w: ONSAiWSA 2015/1/1) skonstatowano, że w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ord. pod. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 ord. pod.). Tym samy tezy postawione w skardze w tym zakresie i przywołane na ich poparcie orzecznictwo sądów należało uznać za nieaktualne. Jednak wobec wykazanych wcześniej okoliczności, uznając skargę za zasadną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżone decyzje należało uchylić. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.