I SA/Sz 1066/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. R. M. Spółka jawna z siedzibą w M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych p o s t a n a w i a: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej Spółce kwotę [...] zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W dniu 5 października 2012 r. doręczono skarżącej Spółce imienne upoważnienie Naczelnika Urzędu Celnego do przeprowadzenia kontroli podatkowej w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku akcyzowego należnego od oleju opałowego oraz paliw opałowych. Spółka złożyła w dniu 8 października 2012 r. sprzeciw, w którym zarzuciła naruszenie przepisów art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm., zwanej dalej: u.s.d.g.). Skarżąca podniosła, że nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy oraz że wobec Spółki jest już prowadzone postępowanie kontrolne przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej na podstawie postanowienia z dnia [...] r., którego zakończenie przewidywano na dzień 31 października 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 123 § 1, art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 84c ust.9 i ust. 16 u.s.d.g. po rozpatrzeniu sprzeciwu B. R., M. S. jawnej w M., postanowił kontynuować czynności kontrolne prowadzone na podstawie upoważnienia nr [...] z dnia 4 października 2012 r. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Celnej . Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. B. R. M. Spółka Jawna z siedzibą w M., stosownie do pouczenia zawartego w postanowieniu, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzuciła niezgodność z prawem polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że wszczęcie postępowania kontrolnego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie jest równoznaczne z prowadzeniem kontroli przez ten organ. Zdaniem Spółki, stan faktyczny sprawy dowodzi, że wszczęte postępowanie kontrolne przez Naczelnika Urzędu Celnego nastąpiło w chwili trwania czynności wykonywanych przez Urząd Kontroli Skarbowej z naruszeniem art. 82 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej na postanowienie wydane w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 p.p.s.a. rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych wyżej przepisach. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie przepisów Rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm., zwanej dalej: u.s.d.g.), dotyczących kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem postępowania w trybie procedury kontrolnej jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego w zakresie wskazanym w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli. Postępowanie kontrolne jest zatem postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego (podatkowego). Postanowienia podejmowane w postępowaniu kontrolnym nie są wydawane w postępowaniu administracyjnym, nie kształtują uprawnień i obowiązków jednostki, a jedynie w ich następstwie może nastąpić ukształtowanie uprawnień lub obowiązków. Zgodnie z art. 84c u.s.d.g. przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. (ust. 1). Organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu, rozpatruje sprzeciw oraz wydaje postanowienie o: 1) odstąpieniu od czynności kontrolnych; 2) kontynuowaniu czynności kontrolnych (ust. 9). Na postanowienie, o którym mowa w ust. 9, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia otrzymania postanowienia. Rozstrzygnięcie zażalenia następuje w drodze postanowienia, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia (ust. 10). Jednocześnie w ust. 16 tego art. ustawa wskazuje, że do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odesłanie do stosowania w zakresie nieuregulowanym w postępowaniach kontrolnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje podstaw do nadania im charakteru prawnego postępowania administracyjnego. Nie można zatem tylko z przyznania prawa zażalenia od postanowienia wyprowadzić dopuszczalności drogi przed sądem administracyjnym. Art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi expressis verbis o zaskarżalności postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym. Postanowienie o bezprzedmiotowości zastrzeżeń strony wraz ze sprzeciwem w trybie art. 84c u.s.d.g. nie kończy postępowania administracyjnego, jak i nie rozstrzyga istoty sprawy. Zaskarżone postanowienie nie podlega kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych, sprowadzające się do ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów nie stanowi też aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, gdyż nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków materialnoprawnych wynikających z przepisów prawa. Tym samym nie podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.. Postanowienia wydane w postępowaniu kontrolnym z uwagi na odrębny przedmiot od przedmiotu postępowania administracyjnego nie podlegają zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.. Możliwość objęcia kognicją sądów administracyjnych aktów wydanych na podstawie przepisów szczególnych, do których nie odnoszą się warunki określone w art. 3 § 2, przewiduje art. 3 § 3 p.p.s.a.. Wymaga to jednak, jak stanowi art. 3 § 3 p.p.s.a. regulacji w przepisie szczególnym właściwości sądów administracyjnych. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie stanowi o właściwości sądów administracyjnych do kontroli i stosowania środków wobec postanowień wydawanych w postępowaniu kontrolnym. Stanowisko to zostało już zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: postanowienie NSA z 12 września 2012 r. sygn. akt II GSK 695/12, postanowienie NSA z 17 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1030/10 Lex 741496, wyrok WSA z dnia 26 września 2012 r. IV SA/Po 560/12 Lex 1225234, postanowienie WSA z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 42/12, dostępne w bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), i Sąd w całości je podziela. Na zaskarżone postanowienie wydane na podstawie art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.