I SA/Sz 107/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i T. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego, podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżący A. i T. L., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujący częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach oraz dodatkowych dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2009 r. wynika następujący stan faktyczny. A. i T. L. prowadzą pięcioosobowe gospodarstwo domowe wraz z trójka uczących się, pozostających na ich utrzymaniu dzieci. Żadne z dzieci nie uzyskuje dochodów ze stypendium (zaświadczenia szkoły średniej i gimnazjum z dnia 11.05.2009 r. - k. 33 i 34). Pełnoletni syn skarżących – M.L. przerwał studia wyższe (odpis decyzji prodziekana uczelni wyższej z dnia 15.04.2009 r. - k. 35), według oświadczenia wnioskodawców nie podjął żadnej pracy, poprawia maturę, aby w tym roku dostać się na wybrany kierunek studiów. Skarżący utrzymują się z dochodów z umowy o pracę T.L. w wysokości [...] brutto (zaświadczenie o zarobkach pracodawcy skarżącego z dnia 13.05.2009 r. - k. 67) oraz z dochodów A.L. z działalności gospodarczej, wynoszących według oświadczenia [...] brutto miesięcznie. Z prowadzonej dokumentacji księgowej firmy wynika, że A.L. w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. uzyskała przychody w kwocie [...], wykazała koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] i stratę w kwocie [...] (k. 36). Przedstawiono także sporządzoną przez biuro rachunkowe strukturę kosztów prowadzonej działalności, z której wynika, że od początku 2009 r. do końca kwietnia 2009 r. skarżąca dokonała zakupów na kwotę [...], poniosła wydatki w wysokości [...] (k. 37). W oświadczeniu majątkowym skarżący wykazali, że posiadają dom w budowie od 1994 r. o pow. 160 m kw.; innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) nie wykazali. Ponadto skarżący posiadają dwa rachunki bankowe w Banku [...] (wykaz rachunków k. 39). Z przedłożonych wyciągów z tych rachunków wynika, że zarówno na koncie A.L. (wyciągi z 31.01.2009 r. i z 28.02.2009 r.) jak i T.L. (wyciągi z 31.01.2009 r., 28.02.2009 r. i 31.03.2009 r.) saldo końcowe wynosiło [...] zł (k. 40- 44). W zeznaniu rocznym za 2007 r. PIT-36 skarżący T.L. zadeklarował przychody ze stosunku pracy i innych źródeł w łącznej kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], łączne dochody w kwocie [...] (PIT -36 k. 45-47), a także z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł (PIT/B k. 48). W zeznaniu rocznym za 2008 r. T.L. zadeklarował przychód ze stosunku pracy w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochody w kwocie [...] (k. 50-52). Odnośnie powyższych rozliczeń podatkowych wyjaśniono, że T.L. zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 25.10.2008 r., przedkładając odpis decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...]. o wykreśleniu z tym dniem z rejestru przedsiębiorców. (k. 66). A.L. w PIT 36 i PIT/B za 2007r. zadeklarowała przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w kwocie [...], a w PIT-36 i PIT/B za 2008 r. przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w kwocie [...] (k. 56-65). Wnioskodawcy przedłożyli wykaz wydatków na konieczne utrzymanie, z którego wynika, że na wyżywienie oraz środki czystości wydają średnio [...] (k. 72), a także rachunki za energię elektryczną, wywóz śmieci, telefon, internet i telewizję, na które w marcu wydali kwotę [...], a w kwietniu [...] (k. 68). W swoim wniosku skarżący ponadto podali, że ich miesięczne dochody są obciążone spłatą rat kredytu w wysokości 1300 zł, na udokumentowanie czego nadesłali zawiadomienia banku [...] z 23.03.2009 r. o wysokości raty, a także dowody wpłaty rat w styczniu 2009 r., lutym 2009 r. i kwietniu 2009 r. (k. 69, 70). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek skarżących A. T. L. nie może zostać uwzględniony, nie wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., warunkującej uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że w gospodarstwie domowym skarżących znajduje się pięć osób. Wnioskodawcy z dochodów jakie otrzymuje T.L. z umowy o pracę a A.L. z prowadzonej działalności gospodarczej utrzymują siebie i trójkę dzieci. Z wykazanych dochodów w łącznej kwocie [...] brutto skarżący ponoszą miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie w tym na wyżywienie i środki czystości w kwocie [...], a z przedłożonych rachunków - na opłaty ok. [...]. Ponadto skarżący wykazali, że spłacają kredyt w miesięcznych ratach po [...]. Nie posiadają oszczędności, a ich majątek to dom w budowie od 1994 r. o pow. 160 m kw. Okoliczności powyższe nie mogą uzasadniać uwzględnienia wniosku z następujących względów. Po pierwsze, należy zauważyć, że po potrąceniu wydatków na konieczne utrzymanie rodziny w kwocie ok. [...], z dochodu wynoszącego kwotę ok. [...]netto, skarżącym pozostaje kwota ok. [...]. Skoro skarżący dodatkowo spłacają raty kredytu w wysokości [...] (a nie wynika aby skarżący mieli zadłużenie z tego tytułu), to oznacza, że wszystkie wykazane wydatki przekraczają wykazane dochody. Powyższe rodzi wątpliwości co do wiarygodności przedstawionych danych dotyczących dochodów rodziny i środków pieniężnych, którymi skarżący faktycznie dysponują. Ponadto należy wskazać, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą - "I" Z PIT-36 za 2007 r. i 2008 r. wynika, że z działalności tej w dwóch kolejnych latach skarżąca uzyskała przychody w kwotach [...] i [...], a po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów – dochody w kwotach [...] i [...]– nie stanowi to o złej kondycji firmy. Natomiast z przedstawionych dokumentów księgowych wynika, że od początku 2009 r. do końca kwietnia 2009 r. poniosła z tego tytułu stratę, a na strukturę kosztów tej działalności (które w rozliczeniu księgowym spowodowały taki wynik finansowy) składają się poniesione od początku roku "wydatki na zakup" w kwocie [...] i "wydatki" w kwocie [...]. W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, jednak strata podatkowa nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. Koszty działalności i straty to normalne okoliczności związane z każdą działalnością gospodarczą, stanowią jej ryzyko, a obciążanie tym ryzykiem Skarbu Państwa jest niedopuszczalne. Do takiej sytuacji by doszło gdyby wniosek stron został uwzględniony ze względu na niezadowalające wyniki finansowe i zyski z działalności. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazali, ze znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, ich dochody są obciążone spłatą kredytu, jednak nie wykazali żadnych nadzwyczajnych okoliczności pozwalających na potraktowanie ich sytuacji jako wyjątkowej. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wywiązują się ze swoich zobowiązań, nie wykazują istnienia żadnych zaległości, nie wynika też ze sprawy aby stan zdrowia, czy sytuacja osobista ograniczała ich zdolności zarobkowania. Wobec obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przez każdego obywatela wszczynającego sprawę przed sądem i zasadę wyjątkowego stosowania instytucji prawa pomocy, nie można pozwolić na preferencyjne traktowanie innych zobowiązań (np. nakładów ponoszonych na działalność gospodarczą, czy spłatę zobowiązań kredytowych) przyznając im pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego (por. post NSA I OZ 83/06). Wobec tego, że oboje skarżący pracują, uzyskują stałe dochody należało uznać, że ich sytuacja nie kwalifikuje się do skorzystania z prawa pomocy w tym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.