I SA/Sz 1093/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, wydał w dniu [...] r. postanowienie o obciążeniu wierzyciela - Z Oddział w S, dalej zwanym "ZUS", kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec D Ś w kwocie [...] zł. Postanowienie stało się ostateczne Pismem z dnia [...]. ZUS złożył do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł naliczonych w ww. postępowaniu egzekucyjnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydal w dniu [...] r. postanowienie na podstawie art. 64e § 1, § 2 pkt 1 i 2, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwaną dalej " ustawą", w której odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł, którymi został obciążony wierzyciel w związku z postępowaniem egzekucyjnym przeprowadzonym wobec D S na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. ZUS złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wskazał, że w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu publicznego, uzasadniająca umorzenie tych kosztów przez organ egzekucyjny. ZUS powołał się na swoje obowiązki i źródło pochodzenia przychodów. Wskazał, że nie dochodzi wierzytelności własnych, lecz należności FUS, argumentując to realizacją zadań służących interesowi państwa i dobru publicznemu przy niekorzystnych zjawiskach społecznych. Zdaniem ZUS, dokonanie sprzedaży samochodu należącego do dłużnika, z której kwota nawet nie wystarczyła na pokrycie kosztów egzekucyjnych w znacznej części, nastąpiła bez oceny zasadności wszczęcia egzekucji z danego środka, co spowodowało powstanie wysokich kosztów. Fakt powstania kosztów obciążających wierzyciela, w razie niemożności wyegzekwowania od zobowiązanego, nie zwalnia organu egzekucyjnego z dokonania takiej analizy w celu racjonalności podejmowanych działań. Okoliczność, że organ egzekucyjny informował ZUS o możliwości wystąpienia o prowadzenie egzekucji z nieruchomości dłużnika, była dla sprawy bezzasadna, gdyż wiązałoby się to z dodatkowymi kosztami bez realnej możliwości zaspokojenia wierzyciela, bowiem nieruchomość ta zabezpieczona jest hipoteką na rzecz Banku [...]w wysokości [...]zł. Zdaniem ZUS, działania organu egzekucyjnego nie uzasadniły obciążenia tak wysokimi kosztami wierzyciela, zaś w interesie publicznym było to gospodarczo nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej wydał, w dniu [...]r. postanowienie, w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy podał, że zagadnienie kosztów egzekucyjnych zostało uregulowane w art. 64-55 ustawy. Koszty te pokrywane są przez wierzyciela, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego na podstawie art. 64c § 4 ustawy. Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W § 2 tego przepisu sformułowano zamknięty katalog przesłanek umożliwiający organowi egzekucyjnemu umorzenie tych kosztów: 1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Na podstawie art. 64e § 3 ustawy, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Organ odwoławczy podał, że rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia przedmiotowych kosztów ma charakter fakultatywny. W świetle doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięci pozytywnego dla wnioskodawcy. Zdaniem organu odwoławczego, za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemówiła przesłanka nieuzasadnionego gospodarczo obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Według organu odwoławczego, w interesie gospodarczo uzasadnionym jest, aby wierzyciel z którego inicjatywy powstały przedmiotowe koszty, poniósł te wydatki. Przekazując tytułu wykonawcze organowi egzekucyjnemu, wierzyciel nie może przewidzieć przebiegu, efektywności i sposobu zakończenia postępowania egzekucyjnego. ZUS, przekazując tytuły wykonawcze organowi egzekucyjnemu, winien się liczyć z możliwością powstania kosztów oraz faktem, że w przypadku ich nie ściągnięcia od dłużnika obciążą wierzyciela. Zdaniem organu odwoławczego, argumentacja ZUS dotycząca realizacji przez niego zadań służących interesowi państwa i dobru publicznemu przy niekorzystnych zjawiskach (duża liczba dłużników, nieskuteczne egzekucje, pogarszająca się sytuacja demograficzna Polski, wzrost liczy emerytów, wyjazdy młodych ludzi do pracy za granicę), mających znaczenie na wpływ środków do ZUS, nie zwalania wierzyciela z zapłaty powstałych kosztów w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, ze ZUS nie kwestionował postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...]r. o obciążeniu go przedmiotowymi kosztami i tym samym nie kwestionował zasadności obciążenia go tymi kosztami przez organ egzekucyjny. W ocenie organu odwoławczego nie zaistniała również przesłanka umorzenia kosztów ze względu na ważny interes publiczny. Pojęcie to należy ocenić z uwzględnieniem wartości (zasad) takich jak sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa, zasadność obciążenia budżetu państwa kosztami udzielonego zwolnienia, wpływu obciążenia kosztami egzekucyjnymi na wykonywanie ustawowych zadań przez wierzyciela- indywidualnie w każdym przypadku. Organ odwoławczy przy ocenie tej przesłanki uwzględnił nie tylko interes wierzyciela, ale także charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez niego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzenia egzekucji, nawet gdy wierzycielem są państwowe osoby prawne. Organ odwoławczy podał, że ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z ZUS obowiązek ponoszenia przedmiotowych kosztów. Okoliczności faktyczne na które powołał się ZUS dotyczyły głównie charakteru wykonywanych przez niego zadań oraz źródła przychodów. Zdaniem organu odwoławczego, do uznania, ze poniesienie przez ZUS przedmiotowych kosztów jest gospodarczo nieuzasadnione lub przemawia za tym interes publiczny, nie wystarczy samo powoływanie się na status wierzyciela wynikający z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Okoliczności sprawy zostały ocenione przez organ odwoławczy w kontekście obowiązków wierzyciela i organów egzekucyjnych oraz zasad rozliczania tych kosztów wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ na poparcie swoich twierdzeń przywołał wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 319/08. Odnośnie zarzutu związanego ze sprzedażą samochodu, organ odwoławczy podał, że kwestia ta nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy postępowania zakończonego postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, którego ZUS nie zaskarżył. Zarzuty co do zasadności i prawidłowości egzekucji powinny być zgłoszone w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż na tym etapie postępowania w sprawie o umorzenie przedmiotowych kosztów są one bezzasadne. ZUS złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jego uchylenie. ZUS wskazał, że organ naruszył art. 64e § 2 i 3 ustawy, gdyż obciążenie wierzyciela przedmiotowymi kosztami było nieuzasadnione gospodarczo. ZUS przywołał argumenty jak w złożonym zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Ponadto, zdaniem ZUS, stan finansów publicznych ulega pogorszeniu nie tylko w wyniku nie ponoszenia obowiązków opłacania składek przez podmiotu do tego zobowiązane, ale również na skutek ich obciążania kosztami bezskutecznej egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Wskazać należy, że zagadnienie kosztów egzekucyjnych zostało uregulowane w art. 64-55 ustawy. Koszty te pokrywane są przez wierzyciela, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego na podstawie art. 64c § 4 ustawy. Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W § 2 tego przepisu określono przesłanki umorzenie tych kosztów: 1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Na podstawie art. 64e § 3 ustawy, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Wskazać należy, że art. 64e ustawy, skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego i oznacza, że organy egzekucyjne są zobowiązane przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w ww. przepisie. Organ egzekucyjny, korzystając z uznania administracyjnego, może mimo istnienia przesłanek odmówić uwzględnienia wniosku. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw by uznać, że organy egzekucyjne nie dokonały ustaleń w zakresie istnienia lub nie, przesłanek na które powoływał się ZUS. Według Sądu, organ odwoławczy uzasadnił swoje stanowisko, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i wyjaśnił, że jego zdaniem, w sprawie nie wystąpiła przesłanka, wymieniona w art. 64e § 3 ustawy, tj. gospodarczo nieuzasadnione obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia przedmiotowych kosztów, jak i przesłanka z art. 64e § 2 pkt 2 ustawy, tj. interes publiczny. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy odniósł się do okoliczności na które powoływał się ZUS i wskazał, że wystąpienie ww. przesłanek nie może być jedynie oceniane z punktu zadań, które ciążą na ZUS ustawowo. Organ egzekucyjny przytoczył argumenty na poparcie swojego stanowiska. Okoliczność, iż organ egzekucyjny ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób odmienny niż skarżący nie jest naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Odnośnie zarzutu obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, wskazać należy, że kwestia ta jest rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r., które nie jest przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Mając na uwadze, powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.), skargę oddalił.