I SA/Sz 113/22

WyrokWSA w Szczecinie2022-04-13

Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Joanna Wojciechowska, Ewa Wojtysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca do maja 2020 r., opierając się wyłącznie na liczbie ubezpieczonych na dzień 29 lutego 2020 r., pomijając analizę sytuacji w kolejnych miesiącach, w szczególności w marcu 2020 r., kiedy liczba ubezpieczonych spadła poniżej progu 49 osób?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), obowiązek informowania o przesłankach mogących skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.) oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ nie odniósł się do argumentacji strony skarżącej dotyczącej spadku liczby ubezpieczonych w marcu 2020 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. na podstawie ustawy COVID-19. Organ odmówił, wskazując na przekroczenie limitu 49 ubezpieczonych na dzień 29 lutego 2020 r. Spółka argumentowała, że w marcu 2020 r. liczba ubezpieczonych spadła do 48 z powodu wygaśnięcia umów. Organ utrzymał w mocy decyzję odmowną, nie odnosząc się do argumentacji Spółki. Spółka wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy COVID-19 i Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r. Zasądzono od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na rzecz strony skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na rzecz strony skarżącej S. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Wnioskiem RDZ z dnia [...] r. ". Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm., zw. dalej: "ustawą COVID-19"). Decyzją z dnia [...] r. o nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS odmówił Spółce prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za okres od kwietnia do maja 2020 r. stwierdzając, że na dzień [...] lutego 2020 r. liczba osób zgłoszonych przez płatnika do ubezpieczeń przekroczyła liczbę 49 ubezpieczonych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Spółka złożyła wniosek z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] r., nr [...]/407332/2020, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] r. wskazując w jej uzasadnieniu, że na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następnie wskazano, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2021r., poz.735 ze zm., zw. dalej: "k.p.a.") Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Dalej Organ wskazał, że analizując sprawę ustalono, iż działalność Spółki została rozpoczęta [...] stycznia 2000 r. W związku z tym, działalność prowadzona była przed dniem [...] lutego 2020 r., dlatego też liczbę ubezpieczonych liczymy na dzień [...] lutego 2020 r. Na podstawie danych zaewidencjonowanych na Spółki koncie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS stwierdził, że na dzień [...] lutego 2020 r. zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych było 50 osób. Organ wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. Następnie Organ wskazał, że po przeanalizowaniu konta Spółki, na podstawie danych zaewidencjonowanych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS stwierdził, że na dzień [...] lutego 2020 r. została przekroczona liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych, co nie pozwoliło na pozytywne rozpatrzenie wniosku Spółki z dnia [...] r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytuły składek. W związku z powyższym – jak dalej wskazano - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...] W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Zakładu z dnia [...] r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika (doradcą podatkowego) wnosząc o jej uchylenie oraz o zwrot kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzuciła jej naruszenie: 1. art. 31zq ust. 1a ustawy COVID-19 przez jego błędną wykładnie; 2. art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 przez jego niezastosowanie; 3. art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 przez jego niezastosowanie; 4. art. 7 Konstytucji przez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnika Skarżącej wskazał, że wydana decyzja zawiera szereg uchybień formalnych i prawnych a jej rozstrzygnięcie nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym. Organ wydający przedmiotową decyzję nie dokonał z należytą starannością rozpatrzenia wszystkich istotnych dowodów, a te które uwzględnił w swojej decyzji, zostały ocenione bez zachowania obowiązującej swobody oceny dowodów. Skarżąca wskazała, że twierdzenia Organu, że liczba zgłoszonych pracowników do ubezpieczeń na dzień [...] lutego 2020 r. przekroczyła liczbę 49, są absurdalne i nie zasługują na poparcie. Podkreśliła, że liczba wskazana przez Organ, została ustalona tylko i wyłącznie na dzień [...] lutego 2020 r. Skarżąca, powołując treść art. 31 zo ust.1a ustawy COVID-19, nie zgodziła się ze stanowiskiem przyjętym przez ZUS, bowiem, jak wskazała, liczba pracowników została ustalona przez Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS tylko na dzień [...] lutego 2020 r., pomijając miesiąc marzec i kwiecień. Skarżąca podkreśliła, iż w miesiącu marzec, liczba pracowników została pomniejszona z liczby 50 do liczby 48 pracowników. Zdarzenie to było skutkiem tego, że w danym miesiącu "naturalnie" wygasły umowy zlecenia, które były zawarte na czas określony, co poskutkowało tym, iż liczba zgłoszonych zmniejszyła się do 48. W ocenie Skarżącej, sytuacja ta spowodowała, że bezspornie zyskała ona uprawnienie do skorzystania ze zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za wskazany okres. Skarżąca wskazała, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wydał decyzje utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r., a Organ ponownie powołał się na przepis art 31zo ust. 1a ustawy COVID-19. Wskazała, że w decyzji tej kolejny raz powołano liczbę zgłoszonych do ubezpieczeń tylko i wyłącznie na dzień [...] lutego 2020 r., bez analizy miesiąca marzec. Skarżąca ponownie wskazała, że w miesiącu marzec, liczba zgłoszonych zmniejszyła się do liczby 48, ponieważ umowy o pracę zawarte na czas określony wygasły. Sytuacja ta, zdaniem Skarżącej, uprawniała ją do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. Pismem z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS udzielił odpowiedzi na skargę, w której wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Skarga, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, została na mocy postanowienia z dnia [...] r. przekazana według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów, informują. Strony poinformowano o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie. Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Przedmiotem skargi, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r., którą Organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., odmawiającą Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytuły składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do brzmienia art. 31 zo ust.1a ustawy COVID-19, Organ stwierdził, że Skarżąca nie ma prawa do wnioskowanego zwolnienia z uwagi na fakt, że na dzień [...] lutego 2020 r. liczba osób zgłoszonych przez płatnika do ubezpieczeń przekroczyła liczbę 49 ubezpieczonych. Zdaniem Skarżącej, twierdzenia Organu, że liczba zgłoszonych pracowników do ubezpieczeń na dzień [...] lutego 2020 r. przekroczyła liczbę 49, są absurdalne i nie zasługujące na poparcie. Liczba wskazana przez Organ, została bowiem ustalona tylko i wyłącznie na dzień [...] lutego 2020 r., pominięto natomiast miesiąc marzec i kwiecień. Skarżąca podkreśliła, że w miesiącu marcu, liczba pracowników została pomniejszona z liczby 50 do liczby 48 pracowników, z uwagi na to, że w danym miesiącu "naturalnie" wygasły umowy zlecenia, które były zawarte na czas określony. Powyższe poskutkowało tym, iż liczba zgłoszonych zmniejszyła się do 48. Skarżąca zarzuciła, że Organ wydający przedmiotową decyzję nie dokonał z należytą starannością rozpatrzenia wszystkich istotnych dowodów, a te które uwzględnił w swojej decyzji, zostały ocenione bez zachowania obowiązującej swobody oceny dowodów. Sąd w zaistniałym sporze rację przyznał Skarżącej. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID-19. W myśl art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. Nie ulega wątpliwości, że prawidłowe, rzetelne i udokumentowane ustalenie liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia w okresach wskazanych w art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19, jest podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie występujących w badanej sprawie okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Wskazać przy tym należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm.) mają zastosowanie przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Jak już wyżej wskazano, podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego przepisu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z art. 11 k.p.a., organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyroki NSA z 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, Nr 1, poz. 2 oraz z 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, Nr 19, poz. 366). Należało wskazać na te reguły postępowania, które obowiązują organ prowadzący postępowanie administracyjne w danej sprawie, ponieważ o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne. Podkreślić należy, że w toku postępowania, we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i w złożonej skardze, Skarżąca konsekwentnie wskazywała, że liczba pracowników została ustalona przez Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS tylko na dzień [...] lutego 2020 r., pomijając miesiąc marzec i kwiecień. Skarżąca podkreślała, że w miesiącu marcu, liczba pracowników została pomniejszona z liczby 50 do liczby 48 pracowników. Zdarzenie to, było skutkiem tego, że w danym miesiącu wygasły umowy zlecenia które były zawarte na czas określony, co poskutkowało tym, iż liczba zgłoszonych do ubezpieczenia, zmniejszyła się do 48. Tymczasem ZUS nie odniósł się w żaden sposób do argumentacji Skarżącej, podnoszonej już na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnieść należy, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tak jak w postępowaniu odwoławczym, organ zobowiązany jest do ponownego, wyczerpującego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a w szczególności do ustosunkowania się do zarzutów i argumentów zawartych w ww. środku zaskarżenia. Niedopełnienie przez organ tych obowiązków stanowi naruszenie art. 127 § 3 w związku z art. 15 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku złożenia takiego wniosku, organ jest obowiązany ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę, przy czym w trakcie jego rozpatrywania niedopuszczalne jest pominięcie zarzutów sformułowanych w przedmiotowym wniosku. Obowiązkiem organu II instancji jest odniesienie się do tych zarzutów - uwzględnienie ich, ze skutkiem dla treści rozstrzygnięcia lub wyjaśnienie, dlaczego ocenia się je jako niezasadne, czy też nie mają wpływu na wynik sprawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w opisanym powyżej postępowaniu Organu dostrzegł istotne naruszenie norm postępowania przewidzianych w art. 7, art. 8 § 1, art.77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, brak jest oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz omówienia rozstrzygnięcia co do meritum sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Organ powołując treść przepisu art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19, ograniczył się do lakonicznego wskazania, iż po przeanalizowaniu konta Spółki, na podstawie danych zaewidencjonowanych na dzień [...] lutego 2020 r. stwierdził, że została przekroczona liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych, co skutkowało naruszeniem powyższych obowiązków. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie konkretnie dokumenty analizowano, za jaki okres oraz jaka była ich treść. Taki stan rzeczy uniemożliwia kontrolę poprawności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wiadomo bowiem, w oparciu o jakie dowody Organ poczynił ustalenia będące podstawą kwestionowanej decyzji. Sąd zwraca uwagę, że Skarżąca konsekwentnie podnosiła kwestie nieprawidłowo ocenionej liczby pracowników. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ nie przedstawił własnego stanowiska w tym zakresie. W badanej sprawie, w ocenie Sądu, naruszono też art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Doszło także do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por.: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19). Z akt badanej sprawy nie wynika bowiem, aby przed wydaniem decyzji odmownych z dnia [...] r. oraz decyzji z dnia [...] r., Organ umożliwił Stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; nie wyjaśnił również Stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a., jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji w aktach brak. Uznać zatem należy, że naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie sprawy, stwierdzając, że naruszenia wskazanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art.135 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji z dnia [...] r. Ponownie rozpoznając sprawę Organ – będąc związanym oceną prawną sprawy i wskazaniami Sądu, stosownie do art. 153 P.p.s.a. – uwzględni ocenę prawną niniejszej sprawy i rozpozna co do istoty wniosek Skarżącej z dnia [...] r. (którego w aktach administracyjnych badanej sprawy brak, a wynika z odpowiedzi ZUS na skargę) o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r., dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno spełniać wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że nie przesądził, czy Skarżącej przysługuje prawo, czy też nie, do zwolnienia z opłacenia składek. Sąd stwierdził wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa w sposób, który mógł mieć istny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Organ ma obowiązek ponownego rzetelnego rozpoznania wniosku, ze wskazaniem pełnej podstawy faktycznej i prawnej sprawy, a także odniesienia się w jego merytorycznym rozstrzygnięciu do argumentów podnoszonych przez Skarżącą wtoku postępowania. O zwrocie kosztów postępowania sądowego przez Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na rzecz strony skarżącej w kwocie [...]zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 4 zw. z § 2 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687). Kwota ta obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (doradcy podatkowego) z tytułu zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu sądowym. Na podstawie bowiem art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., niniejsza sprawa z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS zwolniona jest z kosztów sądowych. Przywołane orzeczenia dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło