I SA/Sz 1147/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B H o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca B H (ur.[...]r.), reprezentowana przez doradcę podatkowego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...]zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wyjaśniła, że jej stan majątkowy uniemożliwia ponoszenie relatywnie wysokich kosztów postępowania. Konieczność zapłaty kwoty przekraczającej [...] zł grozi utratą płynności finansowej, co mogłoby mieć negatywne skutki dla prowadzonej działalności gospodarczej i w efekcie doprowadzić do utraty głównego źródła dochodu. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z [...][...] (ur. [...] r.). Skarżąca wskazała na urzędowym formularzu z dnia 21 października 2015 r., że źródłem utrzymania rodziny jest tylko jej emerytura w wysokości brutto [...] zł. W odniesieniu do syna oświadczyła, że jest on osobą bezrobotną, bez źródeł utrzymania - brak dochodów. Z kolei odnośnie do stanu majątkowego wskazała w dniu 21 października br. na dom przy ul. M w S (obciążony hipoteką) oraz remontowane mieszkanie przy ul. J; na urzędowym formularzu z dnia 9 listopada 2015 r. nie podała żadnych danych odnośnie stanu majątkowego. Uznając ww. oświadczenia oraz dane wynikające z ww. dokumentów za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych Skarżącej, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2015 r. zobowiązano Ją do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku albo zaświadczenie właściwego organu podatkowego o nieskładaniu zeznania podatkowego; zeznanie podatkowe [...] Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku albo zaświadczenie właściwego organu podatkowego o nieskładaniu zeznania podatkowego; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącej za okres od 10 września 2015 r. do 10 listopada 2015 r.; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych syna Skarżącej za okres od 10 września 2015 r. do 10 listopada 2015 r.; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez Skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem siebie i syna z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenia powiatowego urzędu pracy, czy syn Skarżącej posiada status osoby bezrobotnej z prawem/ bez prawa do zasiłku; dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym Skarżącej, tj. do podania powierzchni i szacunkowej wartości mieszkania Skarżącej położonego w S, przy ul. J oraz oświadczenia, czy stanowi ono dla skarżącej i jej rodziny dodatkowe źródło przychodu, np. na podstawie umowy najmu, dzierżawy i jaka jest ewentualna wysokość miesięcznego dochodu z tego tytułu; z kolei w związku ze złożonym w dniu 21 października 2015 r. w sprawie oświadczeniem Skarżącej o prowadzeniu działalności gospodarczej, referendarz sądowy zobowiązał również do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość przychodu i dochodu z tej działalności z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub dokumentów potwierdzających jej likwidację. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła kopie następujących dokumentów: - potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości – ul. M (k. 54-71); - zeznania podatkowego skarżącej PIT-36 za 2014 rok z zdeklarowanym przychodem z trzech źródeł w łącznej wysokości [...] zł, tj. ze stosunku pracy, itp.; z emerytury oraz z tytułu: "najem lub dzierżawa"; dochód wyniósł łącznie [...] zł; - zeznania podatkowego [...] Skarżącej za 2014 r. z zadeklarowanym dochodem ze stosunku pracy w wysokości [...] zł; - decyzji Prezydenta Miasta S z dnia 25 listopada 2015 r. o uznaniu P H - [...] Skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 25 listopada 2015 r.; - harmonogram spłat kredytu – wydruk bankowy z 11 czerwca 2013 r.; - harmonogram spłat kredytu – wydruk z rachunku bankowego skarżącej z 25 listopada 2015 r. – wysokość raty [...] CHF; - wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej za okres od 3 października do 2 listopada 2015 r. (rachunek osobisty) z odnotowanym, min. wpływem emerytury w wysokości [...] zł netto oraz spłatą raty kredytu w wysokości [...] zł; - niepodpisany wydruk "utrzymanie mies.BH". Skarżąca, wbrew wezwaniu, nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych [...] P, nie złożyła dodatkowego oświadczenia co do powierzchni i szacunkowej wartości mieszkania położonego w S, przy ul. J oraz oświadczenia czy stanowi ono dla skarżącej i jej rodziny dodatkowe źródło przychodu np. na podstawie umowy najmu, dzierżawy i jaka jest ewentualna wysokość miesięcznego dochodu z tego tytułu. Nie nadesłała dokumentów potwierdzających wysokość przychodu i dochodu z ewentualnie prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub dokumentów potwierdzających jej likwidację. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skierowane do niej wezwanie wykonała wybiórczo i nie wyjaśniła jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa oraz czy, i jakie, są jej możliwości płatnicze w sprawie. Należy stwierdzić, że skarżąca nie wyjaśniła, czy posiada oprócz emerytury w wysokości netto [...] zł (wyciąg bankowy k. 83) dodatkowe źródła dochodu (utrzymania) i jaka jest jego ewentualna wysokość. Należy zwrócić uwagę, że skoro skarżąca w zeznaniu podatkowym za 2014 r. zadeklarowała przychody z trzech źródeł (należności ze stosunku pracy; emerytura; najem lub dzierżawa), w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła w dniu 21 października 2015 r., że głównym źródłem dochodu jest prowadzona działalność gospodarcza, to wymagało wyjaśnienia, czy Skarżąca taką działalność gospodarczą prowadzi i jaka jest wysokość bieżących przychodów i dochodów z tego tytułu, a także to, w jaki sposób skarżąca rozporządza aktualnie swoim majątkiem i jakie ewentualnie dochody z tego tytułu otrzymuje. Skarżąca takich danych, wbrew wezwaniu, nie podała i nie wyjaśniła przyczyny niewykonania kierowanego do niej wezwania. Dodać na marginesie należy, że z administracyjnych akt sprawy wynika jedynie, że Skarżąca nabyła w dniu 2 września 2005 r. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. A nr [...]) prawo wieczystego użytkowania działki o powierzchni [...] m2 przy ul. M w S wraz z własnością budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy [...] m2 (powierzchnia użytkowa [...]m2, w tym garaż o powierzchni użytkowej [...]m2) za cenę brutto [...] zł. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dlatego skarżąca została wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, w tym dotyczących źródeł jej utrzymania, stanu majątkowego oraz sytuacji finansowej jej [...], prowadzącego ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Zdaniem referendarza sądowego nie można uznać, że złożony do akt sprawy niepodpisany wydruk (k.84) "utrzymanie mies. BH" przedstawiające "Wyliczenie średnie utrzymania mies. Wg faktur oraz wpł." oraz "wpływy w okresie 01-10.2015", "strona 1 z 9", może stanowić dokument potwierdzający sytuację finansową skarżącej. Przedstawione dokumenty w sprawie nie pozwalają na ocenę, czy skarżąca ma możliwości płatnicze, aby bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i syna, partycypować w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego, w tym w zakresie wpisu od skargi wynoszącego w sprawie [...] zł. Ich analiza prowadzi jedynie do wniosku, że skarżąca otrzymała w październiku br. tytułem emerytury z ZUS kwotę [...]zł, natomiast w związku ze spłatą kredytu obciążono jej rachunek bankowy w październiku br. kwotą [...] zł. Z kolei miesięczne wydatki związane tylko z utrzymaniem domu przy ul. M w S stanowią średnio miesięcznie kwotę rzędu [...] zł (opłaty za energię, wodę i wywóz ścieków oraz gaz). Skarżąca posiadała na dzień 10 września 2015 r. zadłużenie z tytułu opłat za energię w wysokości [...] zł oraz z tytułu opłat za wodę i wywóz ścieków w wysokości [...] zł (stan na dzień 5 października 2015 r.). Wskazane powyższej dane nie wyjaśniają jednak przedstawionych wyżej wątpliwości co do źródeł utrzymania skarżącej i jej rodziny. Na marginesie dodać też trzeba, że w związku z tym, że [...] Skarżącej jest osobą bezrobotną dopiero od 25 listopada 2015 r., nieprzedłożenie wymaganych rachunków bankowych [...] uniemożliwia dokonanie oceny czy i jakie zajęcia zarobkowe podejmował on w bieżącym roku, jakie ewentualnie dochody otrzymał oraz czy mógł zgromadzić oszczędności. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.