I SA/Sz 1182/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A.R. złożył w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema córkami w wieku [...] i [...] lat. Źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza – wynajem nieruchomości oraz pełnienie funkcji "członka władz spółki". Skarżący podał, że dochód z ww. działalności wynoszący [...] zł jest zajęty przez komornika, a z tytułu zajmowania stanowiska w spółkach otrzymuje [...] zł. W odniesieniu do sytuacji majątkowej wskazał na liczne nieruchomości: dom mieszkalny w S. o powierzchni [...] m2 "sprzedany w drodze licytacji komorniczej"; nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, będąca przedmiotem postępowania egzekucyjnego ("nieruchomość w trakcie oszacowania"); budynek usługowo – biurowy w S. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 i wartości [...] zł, będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego ("nieruchomość w trakcie oszacowania"). Skarżący nie wykazał posiadania oszczędności, papierów wartościowych ani wartościowych rzeczy ruchomych. Nie podał też stanu majątkowego osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedstawione wyżej oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Powyższe zobowiązanie, skierowane do skarżącego na podstawie art. 255 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., obejmowało: 1) zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2013 roku, 2) zeznanie podatkowe córki skarżącego – L. o wysokości osiągniętego dochodu w 2013 roku oraz dodatkowe oświadczenie skarżącego o aktualnych źródłach utrzymania L. R. z dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów z okresu ostatnich sześciu miesięcy, 3) wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącego (oraz córki skarżącego – L.), za okres od 15 sierpnia do 15 października b.r. 4) dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem z okresu ostatnich trzech miesięcy, 5) dokumenty potwierdzające prowadzone w stosunku do majątku skarżącego postępowania egzekucyjne, w tym zajęcie dochodu z działalności gospodarczej, 6) dokumenty potwierdzające wysokość dochodu skarżącego z tytułu pełnienia członka władz spółki za okres ostatnich sześć miesięcy, 7) dokumenty potwierdzające wysokość przychodów i dochodów skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. kopia prowadzonej ewidencji przychodów, kosztów, dochodów), 8) dodatkowego oświadczenie o sposobie korzystania przez skarżącego z posiadanego majątku (opisanego w pkt 7 formularza PPF) oraz o wysokości dochodów z tego tytułu wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, 9) decyzje właściwych organów podatkowych ustalających skarżącemu (oraz córce skarżącego L.) zobowiązanie podatkowe w podatkach lokalnych (podatek od nieruchomości, leśny, rolny) na 2014 rok. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył: - "zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013" (PIT- 36L) -bez podpisu, w którym wskazano przychód skarżącego z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania [...], stratę [...] zł, - kopię obszernej dokumentacji z okresu 2010r. - 2014r. potwierdzającej: zadłużenie skarżącego z tytułu składek ZUS, zobowiązań podatkowych (na dzień 22 maja 2014 r. w wysokości [...] zł); prowadzone postępowania egzekucyjne (dotyczące zaległego podatku od nieruchomości) w tym zajęcie rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...], Bank [...], zajęcia wierzytelności z tytułu umów najmu lokali użytkowych w nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], wraz z umowami najmu lokali; zajęcia udziałów i zysków w spółkach, postanowienie sądu z 18 lipca 2014 r. o udzieleniu przybicia nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] w wyniku przeprowadzonej w dniu 18 lipca 2014 r. licytacji nieruchomości, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości; skierowane do skarżącego upomnienie dotyczące nieuregulowanej kwoty [...] zł z tytułu podatku od nieruchomości za maj 2014 r., - decyzję Burmistrza D. ustalającą łączne zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Dodatkowo skarżący oświadczył w dniu 3 listopada 2014 r., że jego córka L. R. nie zamieszkuje w S., gdyż studiuje w H. ([...]) i tam w chwili obecnej zamieszkuje i nie jest podatnikiem zobowiązanym do opłacania podatków lokalnych i innych podatków od nieruchomości. Skarżący oświadczył też, że w załączeniu pisma z dnia 3 listopada 2014 r. przekazał do sądu "dokument potwierdzający wysokość dochodu z tytułu członka władz spółki" oraz "dokument potwierdzający wysokość dochodu z prowadzonej działalności". Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący wybiórczo wykonał wezwanie referendarza sądowego, ograniczając się w głównej mierze do przedłożenia dokumentów z okresu 2010 - 2014 rok potwierdzających prowadzone wobec majątku skarżącego postępowania egzekucyjne, w szczególności potwierdzających zajęcie rachunków bankowych, zajęcie udziałów i zysków w spółkach, zajęcie nieruchomości, zajęcie wierzytelności oraz licytację nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Wbrew wezwaniu, skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość posiadanych środków finansowych i wysokość uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej. Skarżący nie przedłożył bowiem wymaganych dokumentów księgowych zawierających ewidencję wszystkich przychodów, kosztów za wymagany w wezwaniu okres. Nie przedłożył też dokumentów potwierdzających wysokość dochodu z tytułu pełnienia funkcji członka władz spółki za okres ostatnich sześć miesięcy. Należy zwrócić uwagę skarżącego, że przedłożone "zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013" (PIT- 36L) nieopatrzone podpisem, nie może stanowić dowodu potwierdzającego wysokość zadeklarowanego dochodu (straty) w 2013 roku. Zatem skarżący nie przedstawił dokumentów przedstawiających skalę prowadzonej działalności. Skarżący wbrew wezwaniu nie wyjaśnił także w jaki sposób korzysta z posiadanego majątku, w szczególności nie podał wysokości dochodów z tego tytułu wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe. Przedstawił jedynie umowy najmu lokali znajdujących się w budynku położonym w S., przy ul. [...], gdzie wierzytelności z tytułu najmu zostały zajęte. Należy jednak zwrócić uwagę, że nieprzedłożenie, wbrew wezwaniu, decyzji Prezydenta Miasta S. ustalającej skarżącemu zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości (położonych w S.) na rok 2014 r., czy aktualnej decyzji organu podatkowego właściwego do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w odniesieniu do nieruchomości położonych w obrębie M. (do których odnosi się zaskarżona decyzja w sprawie), uniemożliwia jednoznaczne ustalenie jakie nieruchomości skarżący zadeklarował do opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jaka część z posiadanego majątku podlega egzekucji. Wskazać też należy, że skarżący nie przedłożył wymaganych informacji odnośnie do sposobu korzystania z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej [...] ha znajdującego się na terenie Gminy D.. Wprawdzie skarżący przedłożył zawiadomienie komornika sądowego z dnia 25 sierpnia 2011 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości położonej: D., K., jednak z decyzji Burmistrza D. z 20 stycznia 2014 r. ustalającej skarżącemu łączne zobowiązanie podatkowe na 2014 rok wynika, że jest on nadal podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do nieruchomości położonej w miejscowości K. (powierzchnia [...] ha). Skarżący nie przedstawił zatem dokumentów potwierdzających brak możliwości korzystania z posiadanego gospodarstwa rolnego. Skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające ponoszenie wydatków za energię elektryczną, gaz, wodę w wysokości [...] zł w lipcu b.r. i w wysokości przekraczającej [...] zł w październiku br., jednak wbrew wezwaniu nie przedłożył wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za okres od 15 sierpnia do 15 października br., co uniemożliwia dokonanie oceny czy, i ewentualnie jakimi środkami finansowymi, skarżący aktualnie dysponuje. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z poglądem orzecznictwa, czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W jego interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli wnioskodawca uchyla się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, to powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.