I SA/Sz 1192/15

WyrokWSA w Szczecinie2016-01-21

Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Patrycja Joanna Suwaj, Elżbieta Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okoliczność, że spółka będąca kontrahentem podatnika w postępowaniu podatkowym, od której nabył paliwo, była "spółką przepołowioną" (prowadzącą zarówno legalną, jak i nielegalną działalność), stanowi nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód uzasadniający wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Okoliczność, że spółka będąca kontrahentem podatnika była "spółką przepołowioną", nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, uzasadniającego wznowienie postępowania podatkowego. Sąd administracyjny jest związany jedynie prawomocnymi wyrokami skazującymi w postępowaniu karnym, a nie wyrokami uniewinniającymi. Ponadto, postępowanie karne i podatkowe mają odmienne cele i specyfikę, a odpowiedzialność podatkowa jest odrębna od odpowiedzialności karnej.
Stan faktyczny
Podatnik ubiegał się o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją, twierdząc, że ujawniono nową okoliczność faktyczną w sprawie karnej – że jego kontrahent, spółka T. sp. z o.o., od której nabył paliwo, była "spółką przepołowioną" (prowadzącą legalną i nielegalną działalność). Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wskazana okoliczność nie spełnia przesłanek wznowienia postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podatnik złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za maj 2005 r., po wznowieniu postępowania oddala skargę. 1. W. C. (zwany dalej: "Podatnikiem", "Skarżącym") prowadząc działalność w zakresie sprzedaży detalicznej paliw, prowadzenia placówek gastronomicznych pozostałych oraz sprzedaży detalicznej artykułów nieżywnościowych w korekcie deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za maj 2005 r., złożonej w dniu 28 września 2005 r., wykazał m.in. kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł. W wyniku przeprowadzenia kontroli oraz postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za maj 2005 r., stwierdzono, że Podatnik ujął w rejestrze zakupów za ten miesiąc faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego, wystawione przez T. sp. z o.o. z siedzibą w S. (szczegółowo opisane przez organ w decyzji) i w deklaracji VAT-7 za ten miesiąc obniżył podatek należny o podatek naliczony w nich zawarty. 2. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] włączył do akt postępowania podatkowego prowadzonego wobec Podatnika materiały dowodowe przesłane przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. (w tym protokoły przesłuchań podejrzanych) pochodzące m.in. z Prokuratury Rejonowej w L. Na podstawie zebranego w postępowaniu podatkowym materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że T. sp. z o.o. w kwietniu i maju 2005 r. kupiła olej napędowy wyłącznie od U. sp. z o.o. z siedzibą w Ś., uczestniczącej w procederze zmierzającym do wprowadzenia do obrotu paliwa pochodzącego z nielegalnego źródła. Spółka ta dokonywała fikcyjnych zakupów oleju napędowego w takich ilościach, by wartość fikcyjnego zakupu była równa wartości fikcyjnej sprzedaży. Do zarządu spółki należało podpisywanie "pustych faktur" (wcześniej już wypisanych i podbitych firmową pieczątką), odbieranie pieniędzy od określonych osób, a także przekazywanie ich osobom wskazanym przez organizatorów tego procederu. Z zeznań jednego z członków zarządu U. spółki z o.o. wynikało, że obrót paliwem dokumentowany fakturami, które podpisywał był fikcyjny, nie było również żadnego transportu paliwa. Organ I instancji ustalił również, że członkom zarządu U. sp. z o.o. oraz organizatorom całego procederu postawiony został zarzut popełnienia czynu zabronionego z art. 258 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), tj. udział w zorganizowanej grupie przestępczej. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał, że T. sp. z o.o. sprzedawała paliwo, którego nie była właścicielem. Paliwo to pochodziło z nielegalnego źródła. Ponadto kontrolujący ustalili, że Podatnik w maju 2005 r. nabywał olej napędowy od dwóch kontrahentów, tj. S. sp. z o.o. oraz T. sp. z o.o. Do każdej faktury wystawionej przez firmę S. dołączono potwierdzenie wysyłki paliwa z rafinerii S. oraz świadectwa badania jakości tego paliwa. Natomiast do faktur pochodzących od T. sp. z o.o. nie załączono żadnych dokumentów. Podatnik tłumaczył, że dokumentów tych aktualnie nie posiada, ale na pewno były one w momencie dostawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] , odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez pełnomocnika strony, tj.: z zeznań kierowców przywożących paliwo w maju 2005 r. z firmy T. do stacji paliw Podatnika mieszczących się w P. 2 oraz w L., dopuszczenia dowodu z wyciągów bankowych T. sp. z o.o. za maj 2005 r. w zakresie transakcji ze stroną postępowania. Podatnik zgłosił ww. wnioski dowodowe w celu dowiedzenia, że nabycie paliwa od firmy T. rzeczywiście nastąpiło. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny ww. Naczelnik uznał, że Podatnik nabył sporne paliwo w złej wierze, a więc nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z 4 faktur VAT, wystawionych na jego rzecz przez T. sp. z o.o. W rezultacie decyzją z dnia [..] r., znak [...] określił Podatnikowi zobowiązanie podatkowe za maj 2005 r. w wysokości [...] zł. 3. Nie zgadzając się z ustaleniami zawartymi w ww. decyzji, Podatnik złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie zaskarżył postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r., znak: [....] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodów wnioskowanych oraz z dnia 9 listopada 2010 r., znak [...] , o włączeniu do materiału dowodowego m.in. protokołów z wyjaśnień podejrzanych złożonych w sprawie karnej. 4. Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpatrzeniu odwołania oraz po analizie akt sprawy, decyzją z dnia [...] r., znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, nie znajdując podstaw do jej uchylenia. 5. Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Organu i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 438/11 oddalił skargę. 6. Od powyższego wyroku strona złożyła skargę kasacyjną, której Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił i wyrokiem z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1911/11 oddalił skargę. 7. W dniu 24 kwietnia 2015 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w S. wpłynęło pismo Podatnika z dnia 20 kwietnia 2015 r. o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 241 § 1 i art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613), zwanej dalej: "o.p." w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r., znak: [...] oraz uchylenie tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 9 grudnia 2010 r. - w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wniosku Podatnik wskazał, że w toku sprawy karnej skarbowej ujawniona została istotna dla sprawy podatkowej, nowa okoliczność faktyczna (nowy dowód) istniejąca w dniu wydania obu ww. decyzji, lecz nieznana organowi podatkowemu, stanowiąca przesłankę zawartą w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Tą nową okolicznością jest ustalenie, że T. sp. z o.o., od której Podatnik kupował paliwo i rozliczył w deklaracji VAT-7 za maj 2005 r. podatek od towarów i usług zawarty w 4 fakturach wystawionych przez ww. spółkę, była "spółką przepołowioną", czyli taką, która miała w zakresie swojej działalności także legalne kontrakty handlowe. Tymczasem organ podatkowy zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i karnym wykazał, iż T. sp. z o.o. w maju 2005 r. zajmowała się tylko fikcyjną sprzedażą paliwa. Podatnik nadmienił również, że nowa okoliczność ujawniona została w następstwie włączenia na wniosek Prokuratora do akt sprawy karnej o sygn. akt IV K 43/12 aktu oskarżenia sporządzonego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w L., który skierowany został do Sądu Okręgowego w L. przeciwko osobom powiązanym z T. sp. z o.o. (sygn. akt Prokuratury Okręgowej w L.: [...] , sygn. akt Sądu Okręgowego w L.: [...]). Dodał, że z aktu oskarżenia wynikało, iż ww. spółka dokonując obrotu paliwami, czyniła to prowadząc zarówno działalność legalną, jak i nielegalną. Podatnik uznał, że powyżej wskazana okoliczność - z uwagi na zarzucanie mu braku należytej staranności w relacjach handlowych z tą spółką - miała niezwykłą doniosłość dla rzetelnego i zgodnego z prawem rozstrzygnięcia postępowania podatkowego, zakończonego ostateczną decyzją. Tym bardziej, że ta przesłanka nie była w ogóle brana pod uwagę przy wydawaniu decyzji podatkowej. Do wniosku podatnik dołączył także kserokopie trzech wybranych kart wyroku i jego uzasadnienia Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV K 43/12. Ponadto Podatnik zażądał włączenia w poczet materiału dowodowego ww. aktu oskarżenia Prokuratora Okręgowego z L. oraz całego uzasadnienia ww. wyroku sądu pierwszej instancji. 8. Dyrektor Izby Skarbowej w S. mając na względzie przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r., znak: [...] . Jednocześnie w związku z żądaniem podatnika zawartym we wniosku, organ ten zwrócił się do Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. z prośbą o przesłanie żądanych przez stronę dokumentów, tj. aktu oskarżenia Prokuratury Okręgowej z L. oraz całego uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV K 43/12, które następnie na mocy postanowienia z dnia 8 czerwca 2015 r. zostały włączone w poczet materiału dowodowego w postępowaniu wznowieniowym. 9. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 20 kwietnia 2015 r. ww. organ decyzją z dnia [....] r., znak: [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [..] r., znak: [...] , stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym sensie, że wraz z innymi okolicznościami lub dowodami powinny stać się podstawą wydania decyzji odmiennej niż ta, której uchylenia żąda podatnik. Organ odniósł się przy tym do załączonych przez Podatnika do wniosku z dnia 20 kwietnia 2015 r. oraz włączonych w poczet postępowania wznowieniowego dokumentów. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że stosownie do art. 240 § 1 pkt 5 o.p. zawarte we wnioskowanych przez Podatnika dokumentach, tj. akcie oskarżenia i uzasadnieniu wyroku, stwierdzenie, że T. sp. z o.o. jest "spółką przepołowioną", czyli taką, która miała w zakresie swojej działalności także legalne kontakty handlowe, nie jest nową okolicznością, która skutkowałaby uchyleniem ostatecznej decyzji. W ocenie organu wyrok sądu karnego, który zapadł w postępowaniu prowadzonym m.in. przeciwko Podatnikowi jako wspólnikowi spółki jawnej, nie stanowi nowej okoliczności w sprawie, o której mowa w ww. art. 240 § 1 pkt 5 o.p. i nie podważa prawidłowości decyzji wydanej przez organ odwoławczy, tym bardziej, że decyzja w omawianej kwestii, a więc co do niedochowania przez Podatnika należytej staranności przy dokonaniu zakwestionowanych transakcji, podlegała weryfikacji przez sąd administracyjny pierwszej i drugiej instancji. 10. W odwołaniu z dnia 1 lipca 2015 r. Podatnik zaskarżył ww. decyzję w całości, wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzających ją decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę: 1) art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 o.p., polegającą na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy związanych z ustaleniem (w dokumentach sporządzonych przez organy władzy publicznej) - przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. (w akcie oskarżenia) oraz przez Sąd Rejonowy S.-P. i Z. w S. (w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r.), a następnie przez Sąd Okręgowy w S., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. - faktu, że w maju 2005 r. spółka T., od której paliwo kupował Podatnik, w zakresie swojej działalności, miała także legalne kontakty handlowe, co oznacza, że nie można wykluczyć, iż paliwo, które w maju 2005 r. kupował w spółce T. miało legalne pochodzenie (dowód przeciwny obciąża organ podatkowy), a w konsekwencji wszelkie rozważania na temat "należytej staranności" Podatnika zawarte w decyzjach podatkowych oraz wyrokach sądowych WSA i NSA, nie miały żadnego znaczenia w odniesieniu do Podatnika. Przy czym w takiej sytuacji nie ma znaczenia to, że wyrok Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. z dnia 26 sierpnia 2014 r. odnosił się do spółki jawnej, albowiem chodzi tu o działalność spółki T. - w tym okresie (maj 2005 r.), art. 210 § 4 w zw. z art. 235 o.p. polegającą na niepodaniu przyczyn, dla których organ podatkowy odmówił uznania, że - w związku z ustalonym faktem, iż T. sp. z o.o. w maju 2005 r. prowadziła także legalny handel paliwem - Podatnik w maju 2005 r. kupił w spółce T. paliwo pochodzące z legalnego źródła, 2) art. 240 § 1 pkt 5 o.p. polegającą na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy ujawniony - przez organy władzy publicznej - fakt prowadzenia w maju 2005 r. przez spółkę T. także legalnej działalności, polegającej na sprzedaży paliw, uzasadniał jego zastosowanie wobec Podatnika, który w maju 2005 r. kupował paliwo w ww. Spółce, a w konsekwencji uchylenie dotychczasowych decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. 11. Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpatrzeniu odwołania i zapoznaniu się z całością materiału zgromadzonego w sprawie, decyzją z dnia [...] r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, na wstępie wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego. Po przytoczeniu i omówieniu treści art. 240 § 1 o.p. zawierającego przesłanki wznowienia postępowania, Organ odwoławczy odniósł się do zarzutu strony, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się do kwestii nowej okoliczności wskazanej we wniosku o wznowienie postępowania i wskazał, że jest on bezpodstawny. Organ odwoławczy wskazał, że na stronie 24 zaskarżonej decyzji wyraźnie podano, że zawarte we wnioskowanych przez Podatnika dokumentach, tj. akcie oskarżenia i uzasadnieniu wyroku, stwierdzenie, że T. sp. z o.o. jest "spółką przepołowioną", czyli taką, która miała w zakresie swojej działalności także legalne kontakty handlowe, nie jest nową okolicznością, która skutkowałaby uchyleniem ostatecznej decyzji. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem i argumentacją organu I instancji w pozostały zakresie, tj. uwag dotyczących zachowania należytej staranności w doborze kontrahentów oraz uwag dotyczących odrębności postępowania podatkowego od karnego. Wobec powyższego uznał, że zarzut naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 o.p. nie zasługuje na uwzględnienie. 12. W. C. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i w skardze wniesionej do Sądu, zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę: 1) art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 i 3, art. 121 § 1, art. 122 w związku z art. 235 o.p. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, wyrażającą się m.in. w przyjęciu, że okoliczność podniesiona przez skarżącego, wnoszącego o wznowienie postępowania, była znana organowi podatkowemu i badana w postępowaniu podatkowym zakończonym ostateczną decyzją, w którym to wykazano m.in., że spółka T. uczestniczyła w procederze obrotu fikcyjnymi fakturami i nielegalnym paliwem, co spowodowało, że wskazana okoliczność, nie spełnia wymogów z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., podczas gdy strona wskazała na okoliczność, która związana była z legalną działalnością "przepołowionej" spółki T., co nakazywało przyjęcie, że strona mogła kupić paliwo pochodzące z legalnego źródła i uzasadniało zastosowanie art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tym bardziej, że okoliczność ta wskazana została w uzasadnieniu prawomocnego wyroku uniewinniającego (dokumencie urzędowym sporządzonym w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organ władzy publicznej - art. 194 § 1 o.p.), 2) art. 240 § 1 pkt 5 o.p. polegającą na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy wyszły na jaw nowe, istotne okoliczności faktyczne, wykazane dowodowo - w toku przewodu sądowego - w sprawie karnej, prowadzonej m.in. przeciwko Podatnikowi, uzasadniające zastosowanie powołanego przepisu. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, z jednoczesnym zastosowaniem art. 145a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 13. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. 14. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest zasada trwałości decyzji podatkowych, wyrażona w art. 128 o.p. W myśl tej regulacji prawnej decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. Wyjątkiem od zasady trwałości decyzji są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (zob. B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 611; wyrok NSA z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45). Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego, a w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest szerszy niż organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania, bowiem odwołanie daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem. Natomiast, w postępowaniu wznowionym organ je prowadzący, może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja wznowienia postępowania nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Powyższe stanowisko jest podzielane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 26 maja 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1063/97, LEX nr 38704). 15. Stosownie do postanowień art. 241 § 1 o.p. postępowanie może zostać wznowione na wniosek strony. Podstawą uchylenia w całości lub w części decyzji dotychczasowej jest stwierdzenie, przez organ podatkowy m.in. istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Komentowany przepis pozwala zatem na wznowienie postępowania tylko wtedy, gdy ujawnione w danej sprawie okoliczności faktyczne lub dowody spełniają łącznie następujące cechy: są nowe, istniały w dniu wydania decyzji, nie były znane organowi, który wydał decyzję oraz mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Pierwszą z wymienionych przesłanek warunkujących wznowienie postępowania jest to, że za okoliczności lub dowody w danej sprawie wskazane jako "nowe", uznać można takie, które istniały w dniu orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający, dowodami tymi nie dysponował. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny, które to spowodowały (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2012 r., I FSK 687/11). Pod pojęciem nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Ponadto, dowody (okoliczności) te nie mogły być znane organowi. Z kolei za "istotne" dowody lub okoliczności faktyczne, w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyjmuje się takie dowody i okoliczności faktyczne, których ocena miałaby znaczenie w sprawie i nie tylko prowadziłaby do wznowienia postępowania administracyjnego, ale także mogłaby wpłynąć na zmianę treści zaskarżonej decyzji. Zatem istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść orzeczenia (wyrok NSA z 25 czerwca 1985 r., I SA 198/85, ONSA 1985/1/35). 16. W rozpoznawanej sprawie Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 20 stycznia 2015 r. jako przyczynę wszczęcia tego trybu nadzwyczajnego wskazał, że w toku sprawy karnej skarbowej ujawniona została istotna dla sprawy podatkowej, nowa okoliczność faktyczna (nowy dowód) istniejąca w dniu wydania obu ww. decyzji, lecz nieznana organowi podatkowemu, stanowiąca przesłankę zawartą w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Tą nową okolicznością jest ustalenie, że T. sp. z o.o., od której Skarżący kupował paliwo, a następnie rozliczył w deklaracji VAT-7 za maj 2005 r. podatek od towarów i usług zawarty w 4 fakturach wystawionych przez ww. spółkę, była "spółką przepołowioną", czyli taką, która miała w zakresie swojej działalności także legalne kontrakty handlowe. Nowa okoliczność ujawniona została w następstwie włączenia na wniosek prokuratora do akt sprawy karnej o sygn. akt IV K 43/12, aktu oskarżenia sporządzonego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w L., który wniesiony został do Sądu Okręgowego w L. przeciwko osobom powiązanym z T. sp. z o.o. (sygn. akt Prokuratury Okręgowej w L.: VI Ds.[...] , sygn. akt Sądu Okręgowego w L.: III K 81/12). Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez organ podatkowy w zaskarżonej decyzji. Jak słusznie podniósł organ, dowody na które powołał się Skarżący niesposób uznać za istotne w znaczeniu nadanym im przez ustawodawcę w art. 240 § 1 pkt 5, tj. takie które mają wpływ na zmianę decyzji ostatecznej z dnia 14 marca 2011 r., znak: [...] . Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, wskazać należy, że w ocenie Sądu organ odwoławczy prowadząc postępowanie wznowieniowe nie naruszył zasad wyrażonych w art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 o.p. W wyżej wymienionych przepisach unormowano obowiązek organów podatkowych do działania zgodnie z przepisami prawa poprzez wszechstronne i zupełne zgromadzenie materiału dowodowego oraz takiej jego oceny, która pozwoli w sposób najbardziej zgodny z rzeczywistością ustalić stan faktyczny oraz prawny sprawy. Organ podatkowy na podstawie całego zgromadzonego materiału ocenia czy dana okoliczność została udowodniona. Przyjęte w Ordynacji podatkowej reguły postępowania podatkowego gwarantują dopuszczenie wszelkich dowodów, które służą rzetelnemu ustaleniu stanu faktycznego, przy czynnym udziale podatnika. Organy podejmując swoje czynności powinny działać w sposób budzący zaufanie. W ocenie sądu organ podatkowy sprostał stawianym mu wymaganiom w zakresie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zarówno ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organ podatkowy jak i ich ocena pod względem zgodności z prawem podatkowym zostały przeprowadzone prawidłowo, w sposób niebudzący wątpliwości. Organ podjął konieczne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, m.in czyniąc zadość żądaniu Skarżącego, zwrócił się do Sądu Rejonowego S. – P. i Z. w S. z prośbą o przesłanie żądanych przez stronę dokumentów, tj. aktu oskarżenia Prokuratora Okręgowego z L. (VI Ds.[...]) oraz całego uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV K 43/12, a następnie włączył ww. dokumenty w poczet materiału dowodowego. Według Sądu organ zgromadził pełny materiał dowodowy, który pozwolił mu na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Po przeprowadzeniu dowodu, organ dał temu wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji, przedstawił swoje stanowisko, wyjaśnił którym dowodom dał wiarę oraz wskazał przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Ponadto, w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Według Sądu prowadzenie przez organ postępowania zgodnie z obowiązującymi - powyżej opisanymi – standardami, należy uznać za postępowanie prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów. Reasumując, zarzut naruszenia przepisów postępowania podatkowego należy uznać za nieuzasadniony. Na uwzględnienie nie zasługuje również drugi podniesiony zarzut, dotyczący naruszenia przepisu materialnego, tj. art. 240 o.p. W ocenie Sądu Organ w wyniku poprawnego przeprowadzenia postępowania, słusznie wskazał, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny jest związany tylko ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wydanego w postępowaniu karnym. Skoro w przepisie tym wymieniono tylko wyroki skazujące, to nie są wiążące dla sądu wyroki uniewinniające i umarzające postępowanie. Zatem sąd administracyjny związany jest treścią sentencji wyroku skazującego co do faktu popełnienia przez daną osobę określonego czynu stanowiącego przestępstwo, co do znamion tego przestępstwa i okoliczności jego popełnienia. W sposób uprawniony organ przyjął, że związanie, o którym mowa w art. 11 p.p.s.a. dotyczy także organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, organów kontroli skarbowej przy wydawaniu przez nie decyzji. W przeciwnym wypadku, tj. gdyby organy nie uwzględniły treści wyroku skazującego, to sąd musiałby uznać za błędne te ustalenia, które byłyby odmienne od treści wyroku karnego skazującego. Wobec tego, uznać należy, że organ nie jest związany wyrokiem uniewinniającym wydanym w postępowaniu karnym, na który powołał się Skarżący. Zasadnie również organ zwrócił uwagę na odmienną specyfikę postępowania podatkowego, w tym również prowadzonego w trybie wznowieniowym, od postępowania karnego. Postępowania te bowiem są prowadzone niezależnie od siebie i wynik jednego nie przesądza o wyniku drugiego. W praktyce zdarza się, że w dwóch postępowaniach zostaną poczynione odmienne ustalenia. Jak słusznie zauważył organ postępowanie karne w zasadniczej mierze nastawione jest na udowodnienie czy zarzucony czyn został w rzeczywistości popełniony. Zadaniem sądu karnego jest udowodnienie winy w przypadku skazania. Z tego względu postępowanie zmierza do ustalenia czy oskarżony popełnił przestępstwo i czy chciał je popełnić. Natomiast celem postępowania kontrolnego oraz postępowania podatkowego jest zbadanie rzetelności deklarowanych przez podatnika podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków. Przy czym w zakresie podatku od towarów i usług konieczne jest m.in. ustalenie czy podatnik mógł przewidzieć, że bierze udział w oszustwie podatkowym (wynika to z obowiązku uwzględnienia tych orzeczeń TSUE, które mówią o konieczności badania tzw. dobrej wiary lub dochowania należytej staranności przy zawieraniu kontaktów z kontrahentem w sytuacji zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez tegoż kontrahenta) ma wpływ na podejmowane przez organ podatkowy rozstrzygnięcia w sytuacji gdy zostanie stwierdzone, że faktury nie dokumentują opisanych w nich transakcji. Według ugruntowanego w tym zakresie orzecznictwa uwzględnienie specyfiki tych różnych postępowań może tłumaczyć rozbieżności zaistniałe na gruncie prawa karnego i podatkowego. Ponadto należy się zgodzić z organem co do tego, że odpowiedzialność z tytułu powstałego obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług jest odrębną od odpowiedzialności karnej. Nie każde naruszenie prawa podatkowego wiąże się automatycznie z odpowiedzialnością karną. Również "uwolnienie" od odpowiedzialności karnej nie prowadzi do jednoczesnego zwolnienia z obowiązku podatkowego. Słusznie zauważył organ odwoławczy, że ważne iż przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają nakazu podporządkowania się ustaleniom wyroków w sprawach karnych, właśnie ze względu na fakt, że cel obu postępowań nie jest tożsamy. Zatem wyrok postępowania karnego, nawet uniewinniający oskarżonego, nie przesądza o braku konieczności uiszczenia niezapłaconego podatku lub nienależnie otrzymanego zwrotu podatku. W związku z powyższym nie można podzielić poglądu zaprezentowanego przez Skarżącego co do tego, że organ podatkowy na podstawie przepisu art. 194 § 1 o.p., winien odnieść się do ustaleń poczynionych w prawomocnym wyroku karnym uniewinniającym poprzez zastosowanie lub przeprowadzenie dowodu, o którym mowa w art. 194 § 3 o.p. Uzasadniając swoje stanowisko, które podziela również Sąd w składzie orzekającym, słusznie Organ odwoławczy wskazał na aspekty dotyczące należytej staranności i tzw. dobrej wiary podatnika, powołując się na przy tym na bogate orzecznictwo sądów administracyjnych i TSUE. Trafne było również spostrzeżenie, że zakres prowadzonego przez organy podatkowe postępowania podatkowego obejmuje również sprawdzenie dochowania przez podatnika należytej staranności w zakresie zawieranych przez niego transakcji (co miało również miejsce w zwyczajnym postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącego, a co znalazło odzwierciedlenie w decyzji ostatecznej). Nie bez znaczenia pozostaje, że decyzja ta była weryfikowana przez sąd I i II instancji w związku ze złożonymi przez podatnika skargami (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie i Naczelny Sąd Administracyjny). Takim zakresem nie jest objęte postępowanie karne. Wobec powyższego okoliczność podnoszona przez stronę tj. stwierdzenia, że spółka T. była "spółką przepołowioną" nie spełnia wymogów art. 240 § 1 pkt 5 o.p. uznania jej za istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji nieznany organowi, który ją wydał. Podkreślić należy, że podniesione przez Skarżącego owe nowe okoliczności, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem po rozpatrzeniu ich wraz z innymi okolicznościami lub dowodami nie mogły stać się podstawą wydania decyzji odmiennej niż ta, której uchylenia żąda podatnik. Z uwagi na powyższe uznać należy, że organ prowadził postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło