I SA/Sz 121/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-04-25
Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Marzena Kowalewska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną może obejmować zarzuty dotyczące wadliwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub błędnego oznaczenia wierzyciela, czy też takie zarzuty powinny być podnoszone w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarga na czynność egzekucyjną może dotyczyć jedynie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, w szczególności zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty dotyczące wadliwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub błędnego oznaczenia wierzyciela powinny być podnoszone w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, a nie w skardze na czynności egzekucyjne, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.Stan faktyczny
Spółka H. Sp. z o.o. wniosła skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu automatów do gier. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia oraz niespełnienie wymogów formalnych protokołu. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienie o oddaleniu skargi, wskazując, że zarzuty dotyczące wadliwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub oznaczenia wierzyciela powinny być podnoszone w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Spółka wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] o oddaleniu skargi [...] z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (zw. dalej: Spółką bądź Skarżącą) na czynności egzekucyjne dotyczące zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier: [...] dokonane protokołem zajęcia z dnia 30.05.2016 r. przez poborcę skarbowego Izby Celnej w [...] , w ramach zlecenia rekwizycyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia 29.07.2015 r. wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w [...] .
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Izby Celnej w [...] , przekazał pismami z dnia 11.05.2016r. oraz z dnia 18.05.2016r., na podstawie art. 31 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., zw. dalej: u.p.e.a.), Dyrektorowi Izby Celnej w [...] , odpisy tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia 29.07.2015r. wystawionych na Spółkę, celem dokonania czynności rekwizycyjnych tj. zajęcia, odbioru i sprzedaży ruchomości - automatów do gier.
W celu dokonania czynności egzekucyjnych zgodnie ze zleceniem rekwizycyjnym, poborca w dniu 30.05.2016 r. udał się do magazynu depozytowego Urzędu Celnego w [...] . Z czynności zajęcia automatów do gier: [...] poborca sporządził protokół zajęcia z dnia 30.05.2016 r., którego odpis został przesłany na adres siedziby Spółki i doręczony w dniu 18.07.2016 r.
W dniu 7.09.2016 r. do organu rekwizycyjnego wpłynęła skarga z dnia 28.07.2016 r., wniesiona przez pełnomocnika Spółki, na czynność egzekucyjną
w postaci zajęcia ww. automatów do gier. Uzasadniając złożoną skargę, Spółka zarzuciła naruszenie:
- przepisu art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie wskazał
w protokole zajęcia wierzyciela, wskazując Dyrektora Izby Celnej w [...] ,
w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w [...] , nie wystawił tytułu wykonawczego nr [...] i zgodnie z dyspozycją z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej,
- art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości, w sytuacji, gdy protokół zajęcia i odbioru ruchomości nie spełnia wymogów określonych
w przepisach, tj. załącznik nie został podpisany przez wszystkie osoby uczestniczące w czynności.
Dodatkowo Spółka wskazała, iż automaty do gry są wyłącznie w jej posiadaniu zależnym, na podstawie umowy handlowej.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] , oddalił skargę na czynności egzekucyjne.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik Spółki pismem z dnia 13.10.2016 r. złożył na nie zażalenie, zarzucając naruszenie:
-art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ww. ruchomości, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie wskazał
w protokole zajęcia ruchomości wierzyciela, wskazując Dyrektora Izby Celnej
w [...], w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w [...], zgodnie
z dyspozycją z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym. Powyższe, zdaniem Spółki, stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjne,
- art. 53 § 1 piet 5 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ww. ruchomości, w sytuacji, gdy protokół zajęcia i odbioru ruchomości nie spełnia wymogów określonych
w przepisach, tj. załącznik do protokołu nie został podpisany przez wszystkie osoby uczestniczące w czynności,
- art. 51 § 2 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ww. ruchomości, w sytuacji gdy
w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy organu rekwizycyjnego w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadka czynności dokonywanych w imieniu organ, który również reprezentują.
Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że prowadzenie egzekucji z zajętych ruchomości jest niedopuszczalne, bowiem nie stanowią one własności zobowiązanej i są wyłącznie w jej posiadaniu zależnym, na podstawie umowy handlowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] , nakreślił ramy prawne sprawy. Wskazał, że rozpoznając skargę na zajęcie ruchomości, należy ocenić, czy te zaskarżone czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami u.p.e.a. Podkreślił przy tym, że ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych z zakresu przedmiotowego dopuszczalności skargi należy wyłączyć te sytuacje, w których zobowiązany może skorzystać z innego środka prawnego przewidzianego w przepisach u.p.e.a., np. zarzutów, czy żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i art. 59 u.p.e.a.).
W ocenie organu odwoławczego, z analizy materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 97 i 98 u.p.e.a. zostały przez organ rekwizycyjny spełnione. Co prawda Spółka nie uczestniczyła przy dokonywaniu czynności związanych z zajęciem urządzeń do gier, jednak poborca przy jej dokonywaniu, przywołał dwóch świadków, którzy potwierdzili udział przy czynnościach składając podpisy na protokole z dnia 30.05.2016 r. Odpis ww. protokołu zajęcia ruchomości, został doręczony Spółce w dniu 18.07.2016r. w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny - Dyrektora Izby Celnej w [...] .
Ponadto zastosowany druk protokołu i zajęcia ruchomości jest zgodny ze wzorem obowiązującym na dzień zajęcia ruchomości, tj. 30.05.2016 r., określonym
w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2310) i zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 4 u.p.e.a.
Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie wskazał w protokole zajęcia ruchomości wierzyciela, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wskazał, iż w sporządzonym przez poborcę protokole zajęcia ruchomości z dnia 30.05.2016 r., prawidłowo, zgodnie z treścią tytułów wykonawczych, wskazano wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...] (a nie jak wskazano w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej w [...] ), który w dniu
29.07.2015 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr: [...], a następnie jako wierzyciel wystąpił o egzekucję objętych nimi nieuregulowanych dobrowolnie należności. Dlatego, jeśli zdaniem Spółki, w tej sprawie wierzycielem powinien być inny podmiot, okoliczność ta mogła być skarżona w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji.
Organ odwoławczy ponownie wskazał, że ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie
w postępowaniu dotyczącym zarzutów, nie mogą być przedmiotem rozpoznania
w trybie skargi na czynności egzekucyjne.
Ustosunkowując się do kolejnego z zarzutów związanego z naruszeniem art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a., z uwagi na brak podpisu na załączniku do protokołu wszystkich osób uczestniczących w czynności, organ odwoławczy wyjaśnił, że załącznik nr 1 do protokołu sporządzonego w dniu 30.05.2016 r., który zawiera wyszczególnienie zajętych ruchomości wraz z ich opisem oraz ze wskazaniem ich wartości szacunkowych - stanowi jego integralną część, a podpisy osób uczestniczących przy jego sporządzaniu, zostały złożone na stronie 2 protokołu. Załącznik ten został natomiast podpisany przez poborcę skarbowego oraz ostemplowany jego pieczątką imienną.
Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 51 § 2 u.p.e.a., dotyczącego powołania jako świadków pracowników organu rekwizycyjnego, organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na fakt, że skarżąca spółka nie uczestniczyła przy dokonywaniu czynności związanych z zajęciem urządzeń do gier, poborca przy jej dokonywaniu przywołał dwóch świadków, którzy potwierdzili udział przy czynnościach składając podpisy na protokole z dnia 30.05.2016 r. Z uwagi na fakt, iż zajmowane ruchomości znajdowały się w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w [...] świadkami czynności egzekucyjnych byli pracownicy Urzędu Celnego w [...] – [...] . Udział tych pracowników w dokonanych czynnościach egzekucyjnych polegał na obserwowaniu czynności oraz potwierdzeniu zgodności protokołu z rzeczywistym przebiegiem wydarzeń.
Organ odwoławczy wskazał przy tym, że rola świadka w postępowaniu egzekucyjnym jest inna niż w postępowaniu administracyjnym, ponieważ świadek,
o którym mowa w ustawie egzekucyjnej, nie dostarcza środka dowodowego, jakim jest jego zeznanie, lecz pełni funkcję obserwatora przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. Organ podkreślił przy tym, że urząd celny i izba celna stanowią odrębne jednostki, a pracownicy Urzędu Celnego w [...] - [...] oraz [...] - nie reprezentują interesów wierzyciela (Izby Celnej w [...] ), organu egzekucyjnego (Izby Celnej w [...] ) ani organu rekwizycyjnego (Izby Celnej w [...] ).
Odnosząc się natomiast do podnoszonej kwestii, iż ruchomości nie są własnością Spółki, organ odwoławczy wyjaśnił, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu
( art. 38 § 1 u.p.e.a.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie , [...] z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] , wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca
1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23
ze zm. - zwany dalej "kpa") oraz art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien
w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, gdyż zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej Spółki,
a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych,
2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 67 § 2 pkt 1
w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole
z zaskarżonej czynności egzekucyjnej, organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w [...] , w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w [...] zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., a przede wszystkim na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września
2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494 z późn. zm.), nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej,
3) naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się
w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy
z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana,
4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy protokół z zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie spełnia wymogów określonych w przepisach, tj. załącznik nie został podpisany przez wszystkie osoby uczestniczące w czynności.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w [...], wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego
w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia.
Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] ) w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego z dnia 30.05.2016 r. w postaci zajęcia ruchomości.
Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonej wobec skarżącej Spółki egzekucji w dniu 30.05.2016 r. dokonano zajęcia ruchomości w postaci 11 automatów do gier. Z przeprowadzonej czynności sporządzono protokół zajęcia ruchomości, który został podpisany przez poborcę skarbowego oraz osoby uczestniczące przy tej czynności. W załączniku do protokołu zajęcia, wskazano wartość szacunkową zajętych ruchomości. Odpis protokołu zajęcia ruchomości doręczono Spółce w dniu 18.07.2016 r.
Na powyższą czynność egzekucyjną Spółka wniosła skargę do organu.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa
i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w [...] z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, dostępne w CBOSA). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.
Art. 97 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 u.p.e.a.). Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia
i podpisanie protokołu przez poborcę. Treść jaką powinien zawierać protokół określa art. 67 § 4 i art. 67 § 2 u.p.e.a. Powinien on zawierać, m.in. oznaczenie wierzyciela. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie (art. 98 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (art. 98 § 2 u.p.e.a.).
Jak wynika to z akt administracyjnych w niniejszej sprawie tytuły wykonawcze w oparciu o decyzje w sprawie kary pieniężnej wystawił wierzyciel – Dyrektor Izby Celnej w [...] , organem egzekucyjnym był Dyrektor Izby Celnej w [...] .
W myśl art. 31 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może zlecić organowi rekwizycyjnemu wykonanie czynności egzekucyjnych w zakresie składników majątku zobowiązanego znajdujących się na terenie działania tego organu, co miało miejsce w niniejszej sprawie, organem rekwizycyjnym był Dyrektor Izby Celnej w [...] z uwagi na umiejscowienie automatów do gier w magazynach depozytowych Urzędu Celnego
w [...] . Takie też oznaczenie podmiotów znalazło się w protokole zajęcia ruchomości z dnia 30.05.2016 r. Zgodnie z art. 1a pkt 8 u.p.e.a. przez organ rekwizycyjny - rozumie się organ egzekucyjny o tej samej właściwości rzeczowej co organ egzekucyjny prowadzący egzekucję, któremu organ egzekucyjny zlecił wykonanie czynności egzekucyjnych. Bezspornie organem rekwizycyjnym jest – tak jak w niniejszej sprawie – Dyrektor Izby Celnej w [...] .
Zauważyć należy, że w protokole z zajęcia w rubryce adnotacje organu egzekucyjnego, wskazano prawidłowo, że organem rekwizycyjnym jest Dyrektor Izby Skarbowej w [...] . Mając powyższe na uwadze odcisk pieczęci w główce protokołu jako organu rekwizycyjnego - Izby Celnej w [...] zamiast Dyrektora Izby Celnej w [...] nie spowodowało tego, że czynność egzekucyjna jest bezskuteczna.
Organ egzekucyjny zlecający wykonanie czynności egzekucyjnych sporządza odpis tytułu wykonawczego oznaczając cel, któremu ma służyć, i jego liczbę porządkową, a także określa kwotowo zakres zlecenia. Organ rekwizycyjny wykonuje prawa i obowiązki organu egzekucyjnego w zakresie zleconych czynności egzekucyjnych (art. 31 § 1a u.p.e.a.).
Zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych zleceniem rekwizycyjnym z dnia 18.05.2016 r., Dyrektorowi Izby Celnej w [...] zostało zlecone wyłącznie "dokonanie zajęcia, odbioru i sprzedaży automatów" wskazanych w tymże zleceniu.
Wskazać przy tym należy, że jeżeli według Spółki, w sprawie tej wierzycielem uprawnionym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego powinien być inny podmiot, że doszło do wadliwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, okoliczność ta mogła być – na co słusznie zwróciły uwagę organy - zaskarżona
w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego- brak upomnienia w administracji, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Pouczenie o prawie wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zawarte jest w załączonym do akt sprawy w tytule wykonawczym zawierającym także adnotacją o sposobie ich doręczenia.
Jak wskazano już wyżej, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne.
Za bezzasadny uznać należy również zarzut obciążenia Skarżącej, ciężarem identyfikacji wierzyciela. Ze sporządzonego w dniu 30.05.2016 r. protokołu zajęcia
i odbioru ruchomości jasno wynika, kto jest wierzycielem i z czyjej inicjatywy czynność egzekucyjna została dokonana. W protokole zajęcia, wskazano jako wystawiającego tytuł wykonawczy - Dyrektora Izby Celnej w [...] , wierzyciela – Dyrektora Izby Celnej w [...] (rubryka – adnotacje organu egzekucyjnego).
Wierzyciel, z inicjatywy którego doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dacie wystawienia tytułu tj. 29.07.2015 r., jest wprost wskazany w tytule wykonawczym, w części "F. oznaczenie i wniosek wierzyciela" i wbrew twierdzeniom Spółki, nie zachodziła trudność w jego ustaleniu. Wskazać także należy, że z dniem 1.10.2015r. na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. w sprawie wyznaczenia organu, wydanego na mocy art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, Dyrektor Izby Celnej w [...] został wyznaczony do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do określonych w rozporządzeniu obowiązków. Powyższe odnosiło się do spraw niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, przy czym co istotne - wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy, w tym zatem te podjęte przez Dyrektora Izby Celnej w [...] przed 1.10.2015 r., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (vide § 3 ww rozporządzenia). Zatem zarzuty skargi co do braku podstaw do wystawienia tytułów w dacie 29.07.2015 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] uznać należy za nieuzasadniony. Natomiast bezspornie po dacie 1.10.2015 r. w toku postępowania egzekucyjnego co do obowiązków określonych w ww. rozporządzeniu występuje Dyrektor Izby Celnej w [...] .
Zauważyć należy jednocześnie, że wzór protokołu zajęcia został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 67 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym wzorem w protokole zajęcia – załącznik nr 11 do ww. rozporządzenia, wymagane jest wskazanie treści : "objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez... ". Stąd też w sporządzonym protokole z dnia 30.05.2016 r. poborca wskazał Dyrektora Izby Celnej w [...] , który wystawił powyższy tytuł wykonawczy, przy czym należy wskazać, że po dacie 1.10.2015 r., zgodnie z powołaną wyżej regulacją, bezspornie w roli wierzyciela występuje Dyrektor Izby Celnej w [...] , co zostało wskazane w adnotacjach protokołu zajęcia. Bezspornie zatem konstrukcja druku formularza protokołu zajęcia i odbioru ruchomości przy oznaczaniu wierzyciela może wprowadzać w błąd. Przy czym zauważyć należy, że zmiana w zakresie organu uprawnionego do działania w roli wierzyciela z dniem 1 października 2015 r. nastąpiła z mocy prawa, na podstawie aktu prawnego mającego walor powszechnie obowiązującego tj. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 9 ust.2 a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015 r., poz.990 ze zm.).
Z powołanego przepisu ustawy wynikało zatem uprawnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej jak i określenia terytorialnego zasięgu jego działania. Podniesiony zatem zarzut, że cytowane rozporządzenie zostało wydane bez delegacji ustawowej, nie zasługiwał na uwzględnienie.
O powyższej podstawie prawnej Skarżąca została poinformowana w adnotacjach organu w protokole zajęcia.
Stąd mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powyższe nie wpływa na skuteczność dokonanego zajęcia.
Wobec tego Sąd uznał powyższe zarzuty skargi za nieuzasadnione. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi co do błędnego określenia w protokole zajęcia wierzyciela. Nie ma też podstaw by uznać, że w sprawie naruszono art. 6 i 8 k.p.a. poprzez obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela. W tym zakresie należy podzielić stanowisko organu. Sąd podzielił zatem stanowisko organu, że w niniejszej sprawie, nie istniała potrzeba identyfikacji wierzyciela przez zobowiązanego.
Wobec tego Sąd uznał wskazane zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu zajęcia ruchomości nie stanowiącej własności Skarżącej i braku ustaleń organu w tym zakresie to wskazać należy, że co do zasady zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany włada. Zgodnie bowiem z art. art. 97 § 2 u.p.e.a., zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Nie jest natomiast ani zobowiązany ani uprawniony do badania czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz, Warszawa 2008 r. str. 328). Ustawodawca wychodzi z założenia, że zobowiązany powinien powiadomić osoby trzecie, jeśli w trakcie egzekucji naruszono prawa majątkowe tych osób. Z kolei osoba taka podejmując czynności zmierzające do wyłączenia spod egzekucji jej prawa powinna we własnym interesie zapoznać się z obowiązującym
w tym zakresie terminem, a w przypadku jego niedotrzymania wystąpić z prośbą
o przywrócenie, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy" (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1419/99). Prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. W sytuacji, gdy zobowiązana spółka ma świadomość, iż zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, tylko własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a u.p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego,
z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Jak słusznie podkreślił P. Przybysz, w komentarzu do art. 168a u.p.e.a. "zobowiązany odpowiada za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji (zob. art. 38 u.p.e.a.). Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności" (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne
w administracji, Komentarz, wyd. VII, LEX).
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi kierowanej do Sądu, iż protokół
z zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie spełnia wymogów określonych
w przepisach, tj. załącznik nie został podpisany przez wszystkie osoby uczestniczące w czynności, to wskazać należy, że załącznik nr 1 do protokołu, stanowi integralną część protokołu zajęcia i odbioru ruchomości, precyzującą opis zajętych ruchomości
i ich wartość szacunkową. Nie stanowi on odrębnego dokumentu, protokół zaś został podpisany przez wszystkie osoby uczestniczące przy jego sporządzaniu, tj. [...] oraz poborcę celnego. Stąd zarzut skargi jest nieuzasadniony.
Zauważyć tez należy, że w zażaleniu Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 51 § 2 u.p.e.a., który to zarzut nie znalazł się w skardze na czynność egzekucyjną i nie jest ponawiany w skardze do tutejszego Sądu. Wskazać zatem należy, ze stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, stosownie zaś do art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie a w konsekwencji skarga do Sądu Administracyjnego. Sąd, o czym była mowa, dokonuje kontroli legalności rozstrzygnięcia w granicach sprawy, którą w niniejszej przypadku zakreśla skarga na czynność egzekucyjna wniesiona przez Spółkę w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej tj. zawarta w piśmie z dnia 28.07.2016 r. Stąd zarzuty zażalenia ukierunkowane na naruszenie art. 51 § 2 u.p.e.a. uznać należy za spóźnione, organ nie miał obowiązku odnosić się do nich na etapie rozpoznania środka odwoławczego od postanowienia rozstrzygającego o zarzutach skargi na czynności egzekucyjne.
Podsumowując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło