I SA/Sz 1232/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za 2008 rok p o s t a n a w i a: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1232/16, o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący [...], reprezentowany przez adwokata, po wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1232/16, w dniu 18 września 2017 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, który uzupełnił w dniu 5 października 2017 r. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że jego obecna sytuacja finansowa jest bardzo ciężka i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości, jak i w części. Skarżący wskazał, że koszty sądowe, które ma obowiązek uiścić są konsekwencją błędnych decyzji urzędu skarbowego, oraz że każda kolejna błędnie wydana decyzja administracyjna powoduje pogorszenie sytuacji finansowej, gdyż zwiększeniu podlegają odsetki, jakie wnioskodawca winien jest zapłacić. W oświadczeniu o stanie rodzinnym Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – [...]. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał zaś, że posiada mieszkanie (współwłasność) o powierzchni 51 m kw. i wartości [...] tys. zł; nie wykazał innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, wierzytelności, papierów wartościowych, oszczędności. Wskazał natomiast, że posiada zobowiązanie z tytułu kredytu bankowego w wysokości [...] tys. zł plus odsetki oraz zaległości podatkowe w kwocie [...]tys. zł. W rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisał dochody z renty w wysokości [...] zł, a także emeryturę matki w kwocie [...] zł. Skarżący wykazał, że jego miesięczne wydatki to: zakup lekarstw w kwocie [...] zł, opłaty za mieszkanie w kwocie [...] zł, opłaty za media w kwocie [...] zł. Skarżący, wykonując wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację, przedłożył: 1) kopię zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2016 (PIT-28), w którym wykazał przychody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł, przychód po odliczeniach w kwocie [...] zł, ryczałt w kwocie [...] zł, odliczenia od ryczałtu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, kwota należnego ryczałtu [...] zł); kopię zestawienia składek zdrowotnych za rok 2016 do deklaracji rocznej, a także wydruk z ewidencji przychodów za 2016 r.; 2) kopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A) matki Skarżącego, w którym wykazano przychód z emerytury w kwocie [....] zł; 3) kopię historii rachunku bankowego Skarżącego związanego z działalnością gospodarczą za okres od 01.05.2017 r. do 27.10.2017 r., którego saldo końcowe wynosiło [...] zł; 4) kopię decyzji Burmistrza [...] w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2017 (w której wykazano mieszkanie o pow. 52,37 m kw., grunty zw. z działalnością gospodarczą o pow. 20 m kw., grunty pozostałe o pow. 63,25 m kw.); 5) kopię ewidencji przychodów Skarżącego za okres od stycznia 2017 r. do października 2017 r., w której zaewidencjonowano łączne przychody za miesiące czerwiec, lipiec, październik w wysokości [...] zł; 6) kopie dowodów wpłat rat kredytu, czynszu dzierżawnego z ostatniego okresu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do dnia wydania niniejszego postanowienia zachowało swą prawną moc. Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. Skarżący w dniu 30 marca 2017 r. za pośrednictwem rachunku bankowego uiścił tytułem wpisu od skargi w sprawie kwotę [...] zł. W drugiej zawisłej przed tutejszym Sądem sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1231/16 Skarżący zaś wpłacił tytułem wpisu od skargi kwotę [...] zł. Wobec powyższego, złożony w związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1232/16, w dniu 18 września 2017 r. (uzupełniony w dniu 5 października 2017 r.) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r. o sygn. akt II OZ 1017/12 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ 204/13). Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć zaś stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie, których orzekał sąd (referendarz sądowy) w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. W niniejszej sprawie, zmiana okoliczności sprawy musi być więc oceniana w świetle przesłanek, które legły u podstaw wydanego wcześniej postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy Skarżącemu. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że Skarżący nie powołał w nim jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 16 lutego 2017 r. Z treści powyższego wniosku nie wynika, aby sytuacja rodzinna i finansowa Skarżącego w jakikolwiek sposób uległa zmianie. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto bowiem te same informacje, co poprzednio. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wskazuje, że źródłem utrzymania jest renta Skarżącego i emerytura matki. Skarżący nie posiada innych nieruchomości poza mieszkaniem o pow. 51 m kw. Stałe wydatki Skarżącego to opłaty na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, lekarstwa oraz kredyt i czynsz dzierżawy. Skarżący podniósł też, że spłaca kredyt i posiada zaległości podatkowe. Podobnie jak poprzednio, Skarżący nie ujawnił we wniosku informacji o wznowieniu działalności gospodarczej w zakresie robót budowlanych w maju br. i wysokości uzyskiwanych z tego źródła dochodów. Dopiero odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, nadesłał m.in. wyciągi z rachunku bankowego związanego z tą działalnością, wyciągi z ewidencji podatkowej za 2016 r. i 2017 r. oraz kopię rocznego zeznania podatkowego za 2016 r., pozwalające ocenić rzeczywiście osiągane dochody i możliwości finansowe. Z dokumentów tych wynika, że za 2016 r. uzyskał przychód z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, zaś w miesiącach czerwcu, lipcu, październiku 2017 r. łączny przychód w kwocie [...] zł. Skarżący na rachunku bankowym związanym z działalnością gospodarczą obracał w okresie od maja do października 2017 r. kwotami znacznie przekraczającymi należne wpisy od skarg kasacyjnych (np. na rachunek ten w dniu 15.05.2017 r. z innego rachunku bankowego Skarżącego wpłynęła kwota [...] zł, w dniu 24.05.2017 r. od kontrahenta wpłynęła kwota [...] zł, w dniu 07.07.2017 r. kwota [...] zł). Przy czym starszy referendarz sądowy nie ma pewności co do tego, czy Skarżący rzetelnie przedstawia informacje o swoich możliwościach płatniczych, skoro przedłożył wyciąg z jednego tylko rachunku bankowego, tymczasem zarówno z przedstawionego wyciągu, jak i z akt sprawy wynika, że korzysta jeszcze dwóch innych kont bankowych (o nr [....]). Mając powyższe na uwadze, w ocenie rozpoznającego wniosek, nie można zatem stwierdzić, aby sytuacja Skarżącego uległa zmianie od chwili rozpoznania pierwotnego wniosku, tj. pogorszeniu, jak podnosi. Rozpatrując pierwotny wniosek strony, starszy referendarz ustalił, że Skarżący osiągał wówczas znaczny dochód z działalności gospodarczej. Był więc w stanie uiścić koszty związane z zainicjowanymi przez siebie sprawami sądowoadministracyjnymi, co zresztą potwierdził uiszczając należny wcześniej wpis od skargi. Skoro Skarżący w chwili wnoszenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był zdolny do poniesienia kosztów w niniejszej, a także w drugiej sprawie wszczętej przed tut. Sądem, to nie może obecnie domagać się zmiany postanowienia w przedmiocie kosztów, nie wykazując pogorszenia swojej sytuacji. Przy deklarowanym dochodzie brak jest w dalszym ciągu podstaw do uznania Skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie stronie w takiej sytuacji prawa pomocy oznaczałoby udzielenie faktycznej ochrony prywatnemu jej majątkowi, co jest nie do przyjęcia w kontekście wyjątkowości instytucji prawa pomocy. Służy ona bowiem wsparciu osób ubogich, które nie mając dostatecznych dochodów czy majątku nie mogłyby realizować swoich praw przed sądem. Jeśli więc Skarżący zamierza zaskarżyć zapadły w jego sprawie wyrok, to winien w tym celu przeznaczyć własne środki, a nie domagać się by źródeł sfinansowania powyższego były środki publiczne o ograniczonej przecież ilości. Skoro zatem nie wykazano istotnej zmiany w sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy od czasu ostatnio zgłoszonego i rozpoznanego wniosku, a postępowanie sądowe w obecnym stadium nie wiąże się z istotnym wzrostem kosztów postępowania (należne są wpisy od dwóch wniesionych skarg kasacyjnych w łącznej kwocie [...] zł), brak było podstaw do zmiany postanowienia z dnia 16 lutego 2017 r. Wobec tego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 p.p.s.a., należało odmówić zmiany ww. orzeczenia.