I SA/Sz 1252/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. i Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 1 lipca 2012 r.do 31 grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. R. i Z. R., jednocześnie ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazali na trudną sytuację finansową, konsekwencją której jest niemożność poniesienia wydatku na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie. Ponadto podnieśli, że Z. R. zmaga się z chorobą [...] i chorobą [...], i wymaga stałej opieki oraz rehabilitacji. M. R. w związku ze złym stanem zdrowia ([...]) zmuszona była zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Na miesięczne dochody skarżących składają się renta Z. R. ([...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę M. R. ze stosunku pracy (średnio ok. [...] zł/m-c). Ponadto skarżący wskazali, że korzystają z pomocy matki męża i brata męża (osoby te nie pozostają ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym). Do wniosków skarżący załączyli: - informacje o wysokości wynagrodzenia i o jego składnikach, - umowę pożyczki na cele mieszkaniowe, - potwierdzenie wpłaty za odpady komunalne, - pokwitowanie wpłaty, - zawiadomienie o wysokości opłat za utrzymanie nieruchomości, - przekaz pocztowy dot. renty, - fakturę za energię elektryczną za 3/2013, - fakturę za energię elektryczną za 9/2013, - fakturę za zakup lekarstw za miesiące III, IV, V, VIII, X 2013 r., Comiesięczne koszty utrzymania wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego (pomiędzy małżonkami została ustanowiona rozdzielność majątkową) obejmują: koszt opieki i rehabilitacji w kwocie [...] zł, koszty zaciągniętej pożyczki (rata [...] zł/m-c), czynsz (opłaty eksploatacyjne, fundusz remontowy, konserwacja bieżąca, wynagrodzenie zarządcy, zimna woda - [...] zł/m-c), gaz, prąd (za okres od 26 września 2012 r. do 22 marca 2013 r. – [...] zł, za okres od 22 marca 2013 r. do 24 września 2013 r. – nadpłata [...] zł), opłaty komunalne (za miesiące VII - IX 2013 r. – [...] zł), opłaty telefon ([...] zł/m-c), Internet ([...] zł/m-c), ubezpieczenie mieszkania i samochodu (Ford Fokus o wartości [...] zł), koszty zakupów leków (III – [...] zł, IV – [...] zł, V – [...] zł, VIII – [...] zł, X – [...] zł, X – [...] zł), koszt wyżywienia ([...]) na przeciętnym poziomie. W oświadczeniu o stanie majątkowym M. R. podała, że posiada mieszkanie we [...] o pow. [...] m2, obiekt letni w [...] (nieogrzewany, pod wynajem pokoi latem), nieruchomość położoną w [...] o pow. [...] ha (współwłasność małżonków). Z. R. wskazał, że nie posiada rachunków bankowych i załączył wyciąg z rachunku bankowego M. R. obejmujący okres od dnia 25 lipca 2013 r. do 22 listopada 2013 r., jak też oświadczył, że rachunek bankowy jest wykorzystywany także przez dzieci do prowadzenia działalności gospodarczej i dokonywania przelewów z nią związanych. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia Z. R. podał, że w sprawie nieruchomości położonej w [...] toczy się od wielu lat kilkanaście postępowań na różnych etapach i przed różnymi organami, a każde z nich pociąga za sobą wiele kosztów oraz wyjaśnił, że posiadana przez niego nieruchomość jest obciążona hipotekami i, w związku z tym, nie może zostać zbyta, a jako nieużytek nie nadaje się ona także do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Za nieuzasadnione uznał skarżący twierdzenie, że mieszkanie we [...] zostało nieodpłatnie przekazane dzieciom skarżących. Podniesiono także, iż z udostępnionej dzieciom skarżących nieruchomości w [...] uzyskiwane są dochody pozwalające jedynie na pokrycie kosztów całorocznego utrzymania nieruchomości. Skarżący wskazali, że organ podatkowy we wcześniejszych latach nie obciążał skarżących podatkiem od nieruchomości i w związku z tym nie mogli przewidzieć powstania zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Należy również wskazać, że zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną do podjęcia działań umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej strony, ale również stanowi regulację, która pozwala stronie na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie okażą się wystarczające do stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Po rozpoznaniu wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w oparciu o znajdujące się w aktach dokumenty i oświadczenia, przedstawiające ich sytuację majątkową, należy uznać, że skarżący nie wykazali w sposób wystarczająco przekonywający, że nie posiadają dostatecznych środków na uiszczenie pełnych kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie sprawy do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy, skarżący pomimo deklarowania trudność finansowych uzyskują miesięczne dochody w łącznej kwocie [...] zł z tytułu wynagrodzenia za pracę M. R.j oraz renty Z. R. Ponadto, M. R. jest właścicielką mieszkania o pow. [...] m2 we [...], obiektu letniego z przeznaczeniem na wynajem w [...] oraz wspólnie ze Z. R. gruntu w [...]. Należy mieć na względzie, że skarżący dysponując swoim majątkiem pozostawili do dyspozycji mieszkanie we [...] oraz udostępnili nieruchomość letnią w [...] w celu prowadzenia działalności gospodarczej swoim pełnoletnim dzieciom. Z tytułu wykorzystywania nieruchomości w [...] do sezonowego wynajmu pokoi skarżący otrzymują znaczne kwoty co znajduje potwierdzenie w załączonych wyciągach z rachunku bakowego (tj. [...] zł kwota otrzymanych zaliczek za pobyt w okresie od 15 lipca do 3 września 2013 r.). Dodatkowo, należy wskazać, że w sierpniu 2013 r. oraz we wrześniu 2013 r. na rachunek bankowy M. R. dokonane zostały dwie wpłaty, odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł. Podnieść także należy, że skarżący zostali zobowiązani przez referendarza sądowego do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres od 26 lipca 2013 r. do 22 listopada 2013 r. Jednakże, przedłożone dokumenty obejmują okresy od 25 lipca do 3 września, od 6 września do 13 września, od 1 października do 17 października oraz od 4 listopada do 22 listopada 2013 r. Tak, więc wyciągi bankowe nie obejmują wyciągów bankowych z całego, wymaganego okresu. Należy podkreślić, że wzmiankowane rozporządzenie majątkiem dokonane zostało na rzecz dzieci, na których ciąży ustawowy obowiązek niesienia pomocy rodzicom. Zgodnie z przepisami art. 128 i art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dzieci w stosunku do rodziców obarczone są również obowiązkiem dostarczania środków utrzymania (obowiązkiem alimentacyjnym), w sytuacji, gdy rodzic nie jest w stanie zaspokoić usprawiedliwionych i koniecznych potrzeb życiowych, a zarazem wcześniej oddaje dzieciom do wykorzystywania na działalność gospodarczą część swojego majątku. Powyższe okoliczności potwierdzają, że rozporządzenie majątkiem przez skarżących na rzecz dzieci uznać należy za nieuzasadnione ograniczenie zdolności do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych. Ponadto, jak wskazali skarżący, korzystają z pomocy najbliższych, tj. matki i brata Z. R. i w okresie rehabilitacji zamieszkują w [...] (wspólnie z matką Z. R.), zatem ponoszą mniejsze koszty utrzymania, niż te, które by ponosili, gdyby zamieszkiwali osobno. W konsekwencji, należało odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.