I SA/Sz 1259/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. Syndyka Masy Upadłości "[...]" Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika i określenia należności w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych i niewpłaconych zaliczek za marzec i kwiecień 2013 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący Syndyk Masy Upadłości "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w D. w upadłości likwidacyjnej, po otrzymaniu wezwania Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Syndyk podał, że Spółka prowadziła działalność w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej różnych wyrobów, a także maszyn i urządzeń, sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego, transportu drogowego, sprzedaży wysyłkowej lub internetowej. Sąd Rejonowy S. – C. w S. XII Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt XII GUp [...], zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego wobec ww. Spółki, z postępowania układowego na likwidacyjne i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie T. W. Syndyk wyjaśnił, że z przepisu art. 230 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze wynika, że do kosztów postępowania upadłościowego zalicza się opłaty sądowe i wydatki niezbędne do osiągnięcia celu postepowania. Przepis art. 342 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy określa, że koszty postępowania upadłościowego należą do należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości w kategorii pierwszej. Natomiast zgodnie z art. 343 ust. 1 syndyk zaspokaja należności pierwszej kategorii w miarę wpływu do masy upadłości stosownych sum; jeżeli należności te nie zostaną zaspokojone w ten sposób, zaspokaja się w drodze podziału funduszów masy upadłości. Syndyk wskazał, że będąc zobowiązanym do zaspokojenia ww. należności pierwszej kategorii poprzez rozdzielenie posiadanych środków pomiędzy wierzycieli tej kategorii proporcjonalnie w drodze planu podziału, w żaden sposób nie może uiścić wpisu od skargi w kwocie [...] zł – lecz co najwyżej w takiej części, jaka wynika z porównania sumy wszystkich wierzytelności i każdej z nich z osobna. W oświadczeniu o majątku i dochodach wykazał: wartość majątku: [...] zł, w tym środków finansowych [...] zł; wartość środków trwałych w kwocie [...] zł, wysokość zysku według bilansu na dzień 26 czerwca 2013 r. [...] zł. Syndyk wykazał, że masa upadłości ma trzy rachunki bankowe, w tym dwa subkonta w [...], których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (wraz z lokatami) wynosił łącznie [...] zł i minus [...] [...]. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową, Syndyk przedłożył: 1) bilans i rachunek zysków i strat za okres od 28 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.; 2) wyciągi elektroniczne z rachunków bankowych w [...] SA, [...] Bank SA oraz [...] Bank Polska SA za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2014 r. 3) sprawozdanie rachunkowe Syndyka w [...] i [...] za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., 4) deklaracje VAT-7 za październik, listopad, grudzień 2014 r. z wykazanym zerowym obrotem. Na podstawie wskazanych dokumentów ustalono, że Spółka na dzień 31 grudnia 2013 r. posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł, nie posiadała należności długoterminowych, jej należności krótkoterminowe wynosiły [...] zł. Z kolei zobowiązania masy upadłości - krótkoterminowe wynosiły [...] zł, zaś długoterminowe – [...] zł; w kasie i na rachunkach wykazano środki pieniężne w kwocie [...] zł, zaś kapitał własny Spółki wynosił kwotę [...] zł. Na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka wykazywała przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł oraz stratę brutto w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z powoływanym przez Syndyka w uzasadnieniu wniosku art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że na podstawie przedłożonych dokumentów wnioskodawca nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynika, że w masie upadłości aktywa i pasywa wynoszą [...] zł. Należy jednak zwrócić uwagę, że z dokumentów przedłożonych w sprawie (sprawozdanie rachunkowe syndyka) wynika, że skarżący na koniec grudnia 2014 r. dysponował środkami pieniężnymi zgromadzonymi na posiadanych rachunkach bankowych. Saldo środków za okres od 1 października 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. wynosiło [...] zł, przy czym na początku tego okresu stan środków wynosił [...] zł. Syndyk dokonywał w tym okresie płatności, głównie tytułem opłat za prowadzenie rachunku bankowego; w dniu 22 października 2014 r. zasilono rachunek bankowy środkami "z kasy" w wysokości [...] zł; we wskazanym okresie środki zostały też powiększone o środki pieniężne z odsetek o wartości [...] zł. Z kolei stan środków pieniężnych w kasie wynosił na koniec grudnia 2014 r. [...] zł. Z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] Bank odnotowano w dniu 19 grudnia 2014 r. wpływ o wartości [...] zł, który tego samego dnia rozdysponowano (lokata plus Bi). Przypomnieć w tym miejscu wypada, że zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. I FZ 434/12 LEX nr 1239199 , z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. I FZ 426/12, LEX nr 1247070.). Syndyk, powołując się na przepis art. 342 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, ograniczył się do wskazania w uzasadnieniu wniosku, że "w żaden sposób nie może uiścić wpisu od skargi w łącznej kwocie [...] zł – lecz co najwyżej w takiej części, jaka wynika z porównania sumy wszystkich wierzytelności i każdej z nich z osobna". Nie wskazał jednak, jaką część wpisu jest w stanie uiścić i pomimo to ubiega się, w tak przedstawionej sytuacji finansowej, o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał w sprawie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przedstawione okoliczności, zdaniem referendarza sądowego, nie pozwalają na przerzucenie kosztów prowadzonego przez stronę postępowania sądowego, na współobywateli za pośrednictwem budżetu państwa. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.