I SA/Sz 126/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2008 r. wniosku "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z 13 września 2007 r. ( doręczonym wraz z uzasadnieniem 1 października 2007 r. ) oddalił skargę Spółki na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., a w dniu 25 października 2007 r. skarżąca Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy uzupełniając go w dniach 28 listopada 2007 r., 20 grudnia 2007 r. i 24 stycznia 2008 r. ( daty nadania ). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że aktualna sytuacja finansowa i gospodarcza nie pozwala na uiszczenie opłaty od niniejszej skargi w - mylnie wskazanej przez skarżącą - wysokości 4.363 zł; osiągany przychód nie pozwala na zaoszczędzenie takiej kwoty. Podniesiono dalej w uzasadnieniu wniosku, iż wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, a z uwagi na stratę nie ma również w zasadzie możliwości zaciągnięcia kredytu. Dodatkowo wskazano, iż skarżąca Spółka nie posiada płynności finansowej od samego początku jej istnienia. Jako przyczynę powyższego podano brak unormowań prawnych w zakresie wykorzystania energii i wykazywanej przewagi w tym zakresie przez "monopol" firmy A", niską produkcję spowodowaną warunkami atmosferycznymi oraz odmową skupienia wyprodukowanej energii. Banki kredytujące działalność wnioskującej Spółki nie odstąpiły, jak wskazano, od przesunięcia rat i odsetek od kredytów zaciągniętych w związku z podjętym przedsięwzięciem. Spółka uzasadniając wniosek zwróciła uwagę na obciążające ją wymagalne zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości wobec Wójta Gminy D. za rok 2002 w wysokości 430.148 zł, za rok 2003 w wysokości 434.985,90 zł, za rok 2004 w wysokości 425.199,60 zł oraz w wysokości 436.278,90 zł za 2005 rok. Dodatkowo wskazano w uzasadnieniu wniosku, iż przeciwko skarżącej Spółce wszczęte zostało przez Komornika Sądowego przy SR w S. postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem jest kwota 398.429,38 zł na rzecz Ł. Z. E.; w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym Spółka posiada zablokowane konto. Z kolei w oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 7.223.990 zł, środki trwałe o wartości 17.227.503,29 zł, a za ostatni rok bilansowy poniosła stratę bilansową w wysokości 1.013,066,98 zł. Podano nadto, że Spółka dysponuje dwoma rachunkami bankowymi, z tym, że według stanu na koniec października 2007 r. na jednym z nich nie było środków pieniężnych ( "0" zł ) , a na drugim wskazano "-79,00 zł". Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, co następuje. Należne na obecnym etapie koszty postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.181,00 zł. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), dalej: p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe ( art. 245 § 3 ), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, a Sąd na podstawie przedstawionych danych ocenia, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej pokrycie kosztów procesu. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, w wykonaniu zarządzenia z 6 grudnia 2007 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej Spółki do złożenia: - czytelnej, ostatnio złożonej deklaracji CIT wraz z informacją o wpłacie zaliczki, - czytelnych wyciągów z rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku ( wrzesień, październik, listopad ) – w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej Spółki wyjaśnił, że w 2007 roku Spółka nie osiągnęła przychodu, więc nie złożyła deklaracji CIT, ani nie wpłaciła zaliczki na podatek dochodowy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia czytelnych wyciągów rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące roku 2007 r. ( wrzesień, październik, listopad ), pełnomocnik Spółki przedłożył "wydruki z rachunków bankowych skarżącej Spółki obejmujące miesiące wrzesień październik i listopad 2007 r.", ale dotyczące jedynie rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez bank B . Spółka nie przedłożyła wyciągów dotyczących drugiego z posiadanych rachunków bankowych, wykazanego na urzędowym formularzu, a prowadzonego przez Bank C. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank B za wrzesień, październik i listopad 2007 r. wynika, że na wykazanych rachunkach bankowych skarżąca Spółka wykonywała operacje bankowe związane z postępowaniem egzekucyjnym, ze spłatą kredytu oraz z wypłatą wynagrodzeń ( jednorazowa wypłata dla czterech osób – k. 189 ). Odnośnie przelewu z dnia 17 września 2007 r. na kwotę 88.810,02 zł Prezes skarżącej Spółki wyjaśnił, że kwota ta została przekazana z rachunku bankowego Spółki na rzecz Banku B tytułem spłaty kredytu. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie prowadzi do wniosku, że wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Dodać należy, że zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, a posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. W związku z powyższym nawet posiadane przez skarżącą zobowiązania i ich spłata są to normalne okoliczności (ryzyko) związane z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej, którym to ryzykiem nie można obciążać Skarbu Państwa. Niezależnie od powyższego, podkreślić w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie Spółka nie wykonała prawidłowo zobowiązania Sądu w zakresie przedstawienia określonych w wezwaniu wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, mających obrazować faktyczną sytuację finansową Spółki. Z uwagi na to, że skarżąca Spółka nie przedłożyła sporządzonego przez Bank C wyciągu z rachunku bankowego za wskazany w wezwaniu okres oraz nie przedłożyła zbiorczego zestawienia operacji bankowych dokonanych w Banku B (tzw. historii rachunku bankowego ) za wrzesień, październik, listopad 2007 r., nadsyłając w wykonaniu wezwania jedynie kilkanaście dziennych wydruków bankowych z Banku B, wskazać należy, że rzetelność wykonania ww. wezwania, w szczególności w zakresie zupełności i kompletności wszystkich wykonanych przez Spółkę operacji bankowych, budzi wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżąca Spółka nie wyjaśniła przyczyny braku przedłożenia wymaganych wyciągów bankowych z wykazanego na urzędowym formularzu rachunku bankowego w banku C. Zaznaczyć również należy, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Reasumując wszystko powyższe stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonujący, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 2.181,00 zł Dodatkowo tylko wskazać należy, że skarżąca Spółka uiściła 27 czerwca 2007 r. kwotę 4.363,00 tytułem wpisu od skargi w sprawie, nie korzystając z prawa złożenia zażalenia na postanowienie WSA w S. odmawiające przyznania prawa pomocy, a uzasadnienie złożonego wówczas wniosku o przyznanie prawa pomocy oparte było o argumenty stanowiące podstawę aktualnie rozpoznawanego wniosku. Mając na uwadze powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.