I SA/Sz 1335/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.G., reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący (ur. 1983 r.) oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną M. (ur. 1985 r.), na utrzymaniu małżonków pozostają dwaj synowie w wieku 7 i 3 lat. Źródło utrzymania stanowią dochody z działalności rolniczej prowadzonej na nieruchomości rolnej będącej własnością skarżącego. Dodatkowo Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jednak uzyskiwane z niej dochody określił jako "znikome" z uwagi na trudności w firmie oraz zmniejszenie popytu na towar który sprzedaje, tj. pasza dla zwierząt. Trudności w firmie Skarżącego rozpoczęły się w 2012 roku, kiedy kierowca zajmujący się obwoźnym handlem paszą uległ wypadkowi i dopiero w lutym 2013 roku oddano Skarżącemu auto z naprawy. Upływ czasu spowodował utratę dochodu i odbiorców, gdyż na rynku pojawił się nowy dostawca. Skarżący oświadczył, że nieruchomości rolne nabył od Agencji Nieruchomości Rolnych, za zakup gruntów i maszyn spłaca kredyty w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Dochody z działalności rolniczej w całości przeznacza na spłatę zobowiązań. Dodał następnie, że źródłem utrzymania Skarżącego i jego rodziny są dochody uzyskiwane z przedsiębiorstwa, aktualnie na poziomie [...] zł miesięcznie. W związku z zaskarżoną decyzją zajęto rachunek bankowy Skarżącego, w tej sytuacji Skarżący korzysta z pomocy finansowej brata. Skarżący wskazał, że koszty związane z utrzymaniem rodziny wynoszą miesięcznie ok. [...] zł, w tym wydatki na leczenie, żywność ok. [...] zł, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz i wywóz śmieci ok. [...] zł. Roczna opłata za opał wynosi ok. [...] zł. Podał też, że w związku z tym, że wspólnie z żoną spodziewają się trzeciego dziecka, koszty utrzymania i wydatki uległy zwiększeniu. Skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, budynki gospodarcze oraz maszyny rolnicze: ciągnik z pługiem, siewnik, opryskiwacz, Fadroma. W rubryce "dochody" podał, że dochody z działalności rolniczej i pozarolniczej wynoszą [...] zł brutto. Dodatkowo, Skarżący odniósł się do zaskarżonej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości na 2015 r. w wysokości [...] zł, odnoszącej się do nieruchomości nabytej od Agencji Mienia Wojskowego i wyjaśnił, że nieruchomości te są bezużyteczne, Skarżący nie posiada środków finansowych aby ją zagospodarować. Wraz z wnioskiem Skarżący złożył: - zaświadczenie Banku Spółdzielczego [...] z dnia 19 grudnia 2014 r. o złożeniu przez Skarżącego wniosku o kredyt inwestycyjny przeznaczony na finansowanie zakupu nieruchomości zabudowanej nr działek [...] o łącznej powierzchni [...] ha położonej w S., - skierowany do Skarżącego tytuł wykonawczy z dnia 28 grudnia 2015 r. dotyczący zaległości z tytułu podatku od nieruchomości na łączną kwotę należności głównej [...] zł, - zawiadomienie z dnia 13 stycznia 2016 r. o zajęciu rachunku bankowego skarżącego na kwotę [...] zł, - zaświadczenie Skarżącego z dnia 4 lutego 2016 r. oraz zestawienie przychodu, kosztów i dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą: Firma [...] S. G. za 2015 rok, wskazujące na roczny dochód w wysokości [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł), Uznając ww. oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Skarżącego w sprawie, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2016 r. zobowiązano Skarżącego, reprezentowanego przez radcę prawnego, do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Zobowiązanie to obejmowało: zeznanie podatkowe Skarżącego o wysokości dochodu uzyskanego w 2014 r.; zeznanie podatkowe żony Skarżącego o wysokości dochodu uzyskanego w 2014 r.; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącego i żony Skarżącego za okres od 1 stycznia do 15 lutego br.; dodatkowe oświadczenie Skarżącego o sposobie korzystania z nieruchomości rolnej (o pow.[...] ha) i wysokości uzyskanych dochodów z tego tytułu w okresie ostatnich 12 miesięcy wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe; zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości dopłat wypłaconych Skarżącemu i jego żonie w okresie ostatnich dwóch lat; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie oraz innych członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy. W ww. wezwaniu wyznaczono 10-dniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego na wskazany adres w dniu 10 marca 2016 r. Wyznaczony tym wezwaniem 10-dniowy termin upłynął 21 marca 2016 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, Skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie referendarza sądowego, Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek Skarżącego wraz z przedłożonymi dokumentami referendarz sądowy stwierdził, że dla oceny możliwości płatniczych konieczne jest nadesłanie przez Skarżącego dodatkowych dokumentów, w szczególności dokumentów potwierdzających: źródła utrzymania Skarżącego i jego żony, stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony, sposób korzystania przez Skarżącego z nieruchomości rolnej i wysokość dochodów z tego tytułu, wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący, pomimo kierowanego do niego wezwania nie nadesłał: rocznych zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, oświadczenia o sposobie korzystania z nieruchomości rolnej i wysokości dochodów za ostatnie 12 miesięcy, zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości dopłat wypłaconych Skarżącemu i jego żonie w okresie ostatnich dwóch lat. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że Skarżący utrzymuje rodzinę i posiada dwa źródła utrzymania. Są to: działalność gospodarcza prowadzona pod nazwą: Firma [...] S.G. oraz działalność rolnicza prowadzona na nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu wniosku podał, że utrzymuje się z działalności rolniczej, gdyż dochody z działalności gospodarczej są znikome, następnie podał że łączny dochód z działalności rolniczej i pozarolniczej wynosi miesięcznie [...] zł brutto. Z kolei dołączone do wniosku dokumenty księgowe wskazują, że Skarżący już tylko z działalności gospodarczej zaewidencjonował w 2015 roku dochód w wysokości średnio [...] zł miesięcznie. Z uwagi na powyższe, koniecznym było ustalenie w jaki sposób skarżący korzysta z nieruchomości rolnej i jakie dochody uzyskuje z tego tytułu. Takie dane referendarz sądowy uznał za konieczne do oceny złożonego wniosku w sprawie przede wszystkim ze względu na powierzchnię gospodarstwa rolnego, które stanowi własność skarżącego i wynosi 290 ha. Skarżący, pomimo kierowanego wezwania, nie wyjaśnił tych wątpliwości. Nie nadesłał też zaświadczenia ARiMR o wysokości otrzymanych dopłat, wyciągów z rachunków bankowych, które umożliwiłoby wyjaśnienie skali prowadzonej działalności rolniczej i wysokości ewentualnych dochodów z gospodarstwa, czy posiadanych oszczędności. Zatem stwierdzić należy, że Skarżący nie przedstawił swojej aktualnej sytuacji finansowej w sposób zupełny. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że nieznana jest wysokość aktualnych dochodów Skarżącego z prowadzonego gospdoarstwa rolnego. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 roku (Monitor Polski z 2015, poz.861), przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2014 roku [...] zł. Zatem dochód Skarżącego z posiadanych gruntów rolnych obliczony przy uwzględnieniu tej wartości wyniósłby ok. [...] tys. zł rocznie, tj. ok. [...] tys. zł miesięcznie. Jest oczywiste, że gospodarowanie na tak dużym obszarowo gospodarstwie rolnym wymaga ponadprzeciętnych nakładów finansowych (według oświadczenia skarżącego wysokość miesięcznych rat kredytowych na zakup gruntów i maszyn wynosi ok. [...] zł), ale generuje również znacznie wyższe od przeciętnych przychody, których skarżący, pomimo wezwania, nie podał. Oceniając wniosek Skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdził on wymaganych informacji, istotnych dla oceny jego możliwości płatniczych w niniejszej sprawie. Nie jest bowiem znany aktualny stan posiadanych środków pieniężnych. Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków. Skarżący przedstawił wybiórczo dokumenty, które mogłyby świadczyć o złej sytuacji ekonomicznej Skarżącego (np. dokumenty związane z prowadzonym wobec Skarżącego postępowaniem egzekucyjnym). Jednak w takiej sytuacji nie sposób stwierdzić, w jakim stopniu na ocenę możliwości płatniczych Skarżącego w sprawie wpływa udokumentowane zajęcie rachunku bankowego do kwoty [...] zł. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.