I SA/Sz 134/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku syndyka masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2008 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z ½ części wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Syndyk masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S., reprezentowany przez adwokata, wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył bilans za 11 miesięcy 2011 r. (stan na 31 listopada 2011 r.) oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 listopada 2011 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że spółka znajduje się w upadłości likwidacyjnej, i że w związku z tym nie może prowadzić działalności produkcyjnej w zakresie produkcji wyrobów alkoholowych. Środki finansowe uzyskiwane ze sprzedaży zapasów wyrobów gotowych własnej produkcji oraz sprzedaży detalicznej w sklepie firmowym, a także z wynajmu nieruchomości własnych, nie pokrywają w pełni kosztów prowadzonego postępowania likwidacyjnego upadłej spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach podał, że kapitał zakładowy spółki w upadłości likwidacyjnej stanowi wartość [...] zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł, a ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą o wartości - [...] zł. Z kolei, z przedłożonego bilansu wynika, że na koniec listopada 2011 r. strata stanowiła wartość - [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące dwóch rachunków bankowych (w tym lokata), wskazał, że na koniec grudnia 2011 r. posiadał środki pieniężne w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 9 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił syndykowi przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W jego uzasadnieniu podał, że syndyk nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania oraz, że syndyk posiadał zgromadzone na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości przekraczającej [...] zł, a stan zapasów, które były i są sprzedawane, stanowią źródło finansowania działalności syndyka, i że na koniec listopada 2011 r. stanowiły kwotę przekraczającą [...] zł. Z przedłożonego bilansu wynika nadto, że syndyk wykazał należności krótkoterminowe na kwotę [...] zł oraz brak należności dochodzonych na drodze sądowej, co świadczy o bieżącym regulowaniu należności upadłej spółki przez jej kontrahentów. Pismem z dnia 22 marca 2012 r. pełnomocnik syndyka wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Podniósł, że środki finansowe uzyskiwane ze sprzedaży zasobów i wynajmu nieruchomości własnych spółki nie pokrywają nawet części kosztów postępowania likwidacyjnego spółki. Środki te, jak podał, w głównej mierze są przeznaczane na wynagrodzenia dla pracowników, bez których sprzedaż zakładu byłaby niemożliwa. Odnośnie do posiadanych przez spółkę środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym, pełnomocnik wyjaśnił, że przeznaczane są na pokrycie niezbędnych kosztów takich jak media i wynagrodzenia pracownicze. Wyjaśnił, także, że środki zgromadzone na rachunku bankowym nie są zyskiem spółki, gdyż spółka nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na to, że jest w upadłości likwidacyjnej od marca 2010 r. Dodatkowo, pełnomocnik zwrócił uwagę, że spółka w 100 % jest własnością Skarbu Państwa. Uznał, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...] zł pozbawi spółkę możliwości wypłaty wynagrodzeń pracowniczych, a także składek ZUS, co skutkować będzie realnym uszczupleniem wpływów do Skarbu Państwa. W wykonaniu wezwania sądu, pełnomocnik nadesłał żądane informacje dotyczące obrotów gotówkowych (wyciągi z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych, w tym z lokaty terminowej) za okres od stycznia do marca 2012 r., kopie złożonych deklaracji podatkowych (na podatek dochodowy od osób prawnych, podatek od towarów i usług, podatek od nieruchomości, zaliczek odprowadzonych na podatek dochodowy od osób fizycznych - wynagrodzenia pracownicze), rachunek zysków i strat za okres ostatnich 3 miesięcy z uwzględnieniem zapisów na kontach rodzajowych odnośnie do wysokości przychodów i kosztów operacyjnych spółki, zestawienia miesięczne wynagrodzeń pracowniczych za okres od stycznia do marca 2012 r. i miesięczne zestawienia kosztów utrzymania posiadanych nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 53, poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Zauważyć należy, że już samo porównanie kwoty należnego wpisu sądowego ([...] zł) ze środkami finansowymi (środki na rachunku bankowym plus lokata terminowa 14-dniowa), jakim dysponował syndyk w momencie złożenia skargi (tj. w styczniu 2012 r. w kwocie [...] zł), a także w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. w lutym 2012 r. w kwocie [...] zł), prowadzi do wniosku, że posiadał je w stopniu wystarczającym na pokrycie całości wpisu sądowego. Przeprowadzona przez sąd analiza wyciągów z rachunku bieżącego oraz lokaty terminowej za okres od stycznia do marca 2012 r. wskazuje, że środki te maleją, aczkolwiek nie w stopniu wystarczającym na uznanie, że syndyk nie jest w stanie uiścić wymaganego wpisu sądowego, gdyż na koniec marca na rachunku bieżącym prowadzonym przez bank [...] S.A. dysponował kwotą [...] zł oraz środkami finansowymi zgromadzonymi na lokacie terminowej 14-dniowej w wysokości [...] zł, co łącznie daje kwotę [...] zł na koniec marca 2012 r. Bez wątpienia sama spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co potwierdza przedstawiony bilans za 2010 r., z którego wynika, że spółka zakończyła 2010 r. stratą w wysokości [...] zł. Sytuacja ta nie ulega poprawie, gdyż w deklaracji CIT-8 złożonej za 2011 r. spółka wykazała stratę w kwocie [...] zł, zaś z rachunku zysków i strat za okres od stycznia do marca 2012 r. wynika, że strata ta kształtuje się na poziomie [...] zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, sąd uznał, że pomimo tego, iż spółka jest w likwidacji i odnotowuje stratę finansową, to posiada wystarczające środki finansowe na uiszczenie ½ części wpisu sądowego, tj. kwoty [...] zł. Strata, jako wynik nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, którymi - jak ustalono - podmiot w likwidacji dysponuje. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów bezspornie wynika, że spółka nadal osiąga przychody, których źródłem są wpływy z najmu pomieszczeń (nieruchomości własnych spółki) oraz ze sprzedaży posiadanych zasobów. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, a więc nie osiąga typowych dla niej zysków. Sąd dostrzegł jednak, że na koniec marca 2012 r. spółka posiadała zasoby produktu o wartości [...] zł, a także środki trwale w postaci 7 nieruchomości gruntowych oraz budynków i budowli, szczegółowo wymienionych w deklaracji na podatek od nieruchomości (w części wynajmowane). Spółka nadal osiąga przychody ze sprzedaży zasobów (w marcu na poziomie [...] zł), a także pozostałe przychody z innych źródeł w łącznej kwocie [...] zł, wykazane w rachunku zysków i strat na koniec marca 2012 r. Wprawdzie, przychody te są niższe niż ponoszone przez spółkę koszty finansowe, stąd wynik finansowy spółki na koniec marca 2012 r. jest ujemny (strata w kwocie [...] zł), jednakże nie uszło uwadze sądu, że wszystkie bieżące koszty pokrywane są dostępnymi środkami finansowymi zgromadzonymi aktualnie na rachunkach bankowych i lokacie terminowej. Pomimo zatem finansowania wydatków oszczędnościami zgromadzonymi w banku, stan środków finansowych na koniec marca 2012 r. wynosił [...] zł (lokata plus środki zgromadzone na rachunku bankowym), co świadczy o możliwości sfinansowania chociaż części wydatku w postaci wpisu sądowego. Odnosząc się do argumentów podniesionych w sprzeciwie, sąd dokonał porównania wysokości comiesięcznych kosztów ponoszonych na należności publicznoprawne (podatki, składki ZUS), wynagrodzenia pracownicze, media, a także pozostałe związane z postępowaniem likwidacyjnych (koszty ogłoszeń w prasie, koszty wynagrodzenia syndyka, usługi prawnicze, opłaty sądowe) i stwierdził, że same należności publicznoprawne za okres od stycznia do marca 2012 r. średnio kształtują się na poziomie [...] zł, a wynagrodzenia pracownicze średnio [...] zł. Ponieważ należności te regulowane są na bieżąco, co wynika z rachunku zysków i strat, sąd nie znalazł podstaw do zastosowania zwolnienia w pełnym zakresie żądanym przez syndyka. Zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie uzasadnia również podniesiona w zażaleniu argumentacja, wskazująca się na konieczność ponoszenia wydatków związanych z postępowaniem likwidacyjnym, gdyż odnotowane w styczniu i marcu 2012 r. koszty wynosiły po [...] zł, a więc nie są tak wysokie jak twierdzi pełnomocnik. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt I FZ 267/11), że brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Dokonując oceny całokształtu sytuacji finansowej spółki, sąd uznał jednak, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. do zwolnienia syndyka z ½ części wpisu sądowego, tj. z kwoty [...] zł. Sąd uwzględnił bowiem to, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, odnotowuje stratę z działalności, stan i wartość zapasów maleje, lecz przychody z ich sprzedaży i wynajmu wraz ze środkami finansowymi zgromadzonymi w bankach pozwalają na bieżące regulowanie należności publicznoprawnych oraz na wypłatę wynagrodzeń pracowniczych i pozostałych takich jak wynagrodzenia syndyka, wynagrodzenia za usługi prawnicze. Ponadto, sąd wziął pod uwagę obowiązek strony skarżącej ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Uznał zatem, że przy obecnych zasobach finansowych uiszczenie ½ części wpisu sądowego nie powinno nastręczać syndykowi problemów i bez wątpienia pozostanie bez wpływu na zdolności finansowe spółki. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie, tj. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. z ½ części wpisu sądowego w kwocie [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.