I SA/Sz 134/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant referent stażysta Anna Koester po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada 2023r., nr UP-884/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 listopada 2023 r. nr UP-884/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych(dalej też "ZUS" lub "organ") na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zw. dalej:"k.p.a."), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., zw. dalej: "u.s.u.s."), utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z 11 października 2023 r. nr 2163/2023 o odmowie R. K. (dalej też "strona" lub "skarżący") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 31 sierpnia 2023 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na swoją trudną sytuację finansową. Strona wskazała, że z powodu wysokich kosztów prowadzenia 1-os. działalności gospodarczej, została zmuszona do zamknięcia firmy. Dodała, że wysokie koszty które weszły w życie od 1 stycznia 2022 r. spowodowały zakłócenie działalności. Strona, jak wskazała, nie jest w stanie podołać takiemu obciążeniu i wniosła o umorzenie zobowiązania. Nadto, strona dodała, że nie posiada żadnych środków finansowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 11 października 2023 r. nr 2163/2023 odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: 1) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; 2) strona nie wykazała zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego strony; 3) strona nie wykazała, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia; 4) strona nie wykazała, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W dniu 24 października 2023 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego strona dołączyła: - zawiadomienie z 20 września 2023 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, - decyzję z 18 października 2023 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej za 2022 rok. Po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz biorąc pod uwagę analizę materiału dowodowego organ wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 29 sierpnia 2023 r. (data wypełnienia) wynika, że: wnioskodawca jest żonaty, od 7 października 2023 r. jest zatrudniony na umowę o pracę u płatnika D. Sp. z o.o. z wynagrodzeniem w kwocie [...]zł (brutto), [...] zł (netto). Strona nie pobiera emerytury ani renty, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy Strona ponosi stałe wydatki: z tytułu miesięcznych opłat w kwocie [...]zł, opłaty eksploatacyjne w kwocie [...]zł, koszty związane z leczeniem w kwocie [...]zł. Strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. K., która osiąga dochód w kwocie [...]zł. Strona posiada zobowiązania pieniężne: z tytułu podatków za 2022 r. w kwocie [...]zł, miesięcznie [...] zł, w bankach do 2029 r. - w kwocie [...]zł, miesięcznie [...] zł. Powyższe zobowiązania są dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy i są spłacane przez stronę w układzie ratalnym; łączna kwota spłaty wynosi ok. [...] zł miesięcznie. Strona jest właścicielem nieruchomości: mieszkania o powierzchni 51 m2 położonego w K. o nr księgi wieczystej [...] oraz garażu położonego w K. o nr księgi wieczystej [...] Nadto, posiada środki transportu marki: KIA SORENTO z 2016 r., GOLF WV [...] z 2003 r. Strona nie posiada praw majątkowych ani wierzytelności, a poprawę swojej sytuacji materialnej upatruje w otrzymaniu środków ze sprzedaży samochodu marki KIA SORENTO. W celu rozpatrzenia sprawy organ korzystał z wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Z ustaleń organu wynikało, że strona 30 września 2022 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą S. R. K. z zakresu naprawy i konserwacji maszyn. Strona pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł (brutto), [...] zł (netto). W okresie od 7 października 2022 r. do 30 sierpnia 2023 r. strona była zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy u płatnika D. P. Sp. z o.o., od 15 września 2023 r. strona ponownie podjęła zatrudnienie u ww. płatnika. Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w ostatnich trzech miesiącach kształtowały się następująco: w sierpniu br. - [...] zł [...] zł netto), we wrześniu br.- [...] zł ([...] zł netto), w październiku br.-[...] zł ([...] zł netto), zatem średni dochód strony wyniósł: [...] zł netto. Strona pozostaje w związku małżeńskim z M. K., która pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł (brutto), [...] zł (netto).Strona ma dwie córki - K. K. ([...] lat) oraz D. M. ([...] lata). Strona jest właścicielem na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej następujących nieruchomości: - działki zabudowanej o powierzchni 0,0022 ha położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; w dziale IV widnieje wzmianka z 30 sierpnia 2023 r. o wpisie hipoteki przymusowej, - lokalu mieszkalnego o powierzchni 50,1900 m2 położonego w K., dla którego Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; na nieruchomości Gmina M. w K. dokonała zabezpieczenia; dodatkowo w dziale IV widnieją wzmianki z 6 lipca 2023 r. i 19 października 2023 r. o wpisie hipoteki przymusowej, Strona ma zarejestrowany samochód osobowy marki V0LKSWAGEN GOLF z 2003 r. o zbyt niskiej wartości do dokonania zastawu skarbowego. Nadto, strona posiadała samochód osobowy marki KIA SORENTO z 2016 r. o wartości [...] zł. Następnie organ powołał treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wskazując, że należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem 3a u.s.u.s. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały natomiast określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy i stanowią one zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Organ wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku wnioskodawcy: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., nie zachodzi - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak jak wskazał organ, nie zachodzi przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, ponieważ strona posiada dochód w postaci świadczenia emerytalnego i uzyskuje wynagrodzenie za pracę, których wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń egzekucyjnych na rzecz ZUS; strona posiada także udziały we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w nieruchomościach KW [...] i [...]; nie zostało także spełnione kryterium braku następców prawnych - żona, dzieci; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosi strona, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi [...] zł; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi - Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności nie zostało dotychczas wdrożone, a okres ich dochodzenia jeszcze nie upłynął; na obecną chwilę nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne; organ dodał, że strona posiada dochód z emerytury i wynagrodzenie za pracę, których wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń na rzecz ZUS. Zdaniem organu, możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane. Z tych powodów, nie zachodzą wobec skarżącego, przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3. u.s.u.s. Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie, pod kątem których, organ również ocenił sytuację skarżącego. Organ wskazał, że przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do strony zastosowania, ponieważ strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Strona nie powołała się na problemy zdrowotne ani na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ wskazał, że strona posiada dochód z tytułu przyznanego świadczenia emerytalnego i uzyskuje wynagrodzenie za pracę. Podnoszone przez stronę, ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę stałych wydatków związanych z utrzymaniem w łącznej kwocie [...]zł i kosztów leczenia w wysokości [...] zł (miesięcznie) organ wskazał, że strona nie powoływała się na swój stan zdrowia, zatem organ ma wątpliwości co do zasadności ponoszenia wykazanych kosztów. Ponadto, wskazane przez stronę opłaty nie są nadzwyczajnymi wydatkami jakie musi strona ponosić. Nadto, organ ustalił, że pod tym samym adresem co strona jest zameldowana także dorosła córka - K. K., która posiada własne źródło dochodu. Dodał przy tym, że rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie, co wynika nie tylko z powodów moralnych i norm przyjętych przez społeczeństwo, ale i z przepisów prawa - ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2022 r., poz. 2140). Organ wskazał, że strona posiada zobowiązania pieniężne wobec innych wierzycieli niż ZUS, które są dochodzone w formie egzekucji na rzecz Urzędu Skarbowego i strona spłaca je w układzie ratalnym. Według oświadczenia strony, na ww. zobowiązania przekazuje ok. [...] zł miesięcznie. Organ wskazał, że posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli również nie może stanowić argumentu przemawiającego za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne bowiem zaciągane były przez stronę świadomie z uwzględnieniem swoich możliwości finansowych, a przy tym strona godziła się na ich ewentualne negatywne skutki. Przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Organ wskazał także na fakt, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym (...) z 29 sierpnia 2023 r. strona podkreśliła, że poprawę swojej sytuacji materialnej upatruje w otrzymaniu środków ze sprzedaży samochodu marki KIA SORENTO. Organ ustalił, że na dzień 5 września 2023 r. wartość pojazdu wynosiła [...] zł, a tym samym znacząco przekraczała wysokość zadłużenia strony w ZUS ([...] zł). Obecnie pojazd nie jest w posiadaniu strony, co prowadzi do wniosku, że został on zbyty. Zdaniem organu, uznać zatem należy, że strona dysponowała dodatkowymi środkami finansowymi, z których część mogła przeznaczyć na ratalną spłatę zobowiązań z tytułu składek. Organ wskazał, iż dokonując rozeznania sytuacji finansowej klienta każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego lub minimum egzystencji. Organ ustalił, że budżet gospodarstwa domowego strony wynosi [...] zł i stanowi świadczenie emerytalne strony ([...] zł) i żony ([...] zł) oraz ustalone przez ZUS średniomiesięczne wynagrodzenie strony za pracę ([...] zł). Kształtuje się on na znacznie wyższym poziomie od minimum socjalnego ustalonego 10 listopada 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w II kwartale 2023 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi [...] zł i pozwala na sfinansowanie w całości wydatków związanych z utrzymaniem ([...] zł), kosztów leczenia ([...] zł) i pokrycie zobowiązań pieniężnych ([...] zł). Do dyspozycji pozostaje kwota [...]zł, tj. [...] zł/os. Zatem w niniejszej sprawie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Subiektywne przekonanie wnioskodawcy o spełnieniu przesłanek do umorzenia nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości. ZUS upatruje szansę na wyegzekwowanie należności, czy to w postępowaniu egzekucyjnym, czy w układzie ratalnym. W ocenie organu, podjęcie decyzji o umorzeniu należności biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby nieuzasadnione. W ocenie organu natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek, jeszcze przed wdrożeniem postępowania egzekucyjnego, byłoby działaniem sprzecznym z interesem publicznym oraz konstytucyjną zasadą powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o rozważenie przez sąd uchylenia decyzji jej poprzedzającej, tj; decyzji ZUS z 11 października 2023 r. nr 2163/2023 oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - naruszenie art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że skarżący nie udowodnił wydatków na leczenie, przy czym organ powinien tę okoliczność zbadać, organ błędnie ustalił, iż wydatki na leczenie są niezasadne, nie podejmując żadnych czynności aby te okoliczności wyjaśnić, organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego i wyciągnął wnioski, że sytuacja majątkowa skarżącego jest dobra, nie pozwalająca na dobrodziejstwo umorzenia zaległości, przy czym z materiału dowodowego wynika, iż skarżący miał zadłużenie, większość swoich dochodów przeznaczał na spłatę długów, w szczególności koniecznych aby nie zostać pozbawionym lokalu, w którym mieszka, kwota, która, jaka wynika ze złożonych organowi dokumentów, pozostaje skarżącemu pozwalała mu jedynie na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb życiowych; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 zw. dalej: "rozporządzeniem"), poprzez niezastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej udzielenia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne pomimo spełniania przez skarżącego kryteriów umorzenia tj. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych tj. wynagrodzenie oraz emerytura przeznaczane są na spłatę zaległości bankowej oraz wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego, a pozostająca część jest niezbędna dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny, nieruchomości obciążone są hipotekami - kaucyjną i przymusowymi, a małżonka skarżącego uzyskuje emeryturę w kwocie [...]zł, która wystarczała jedynie do niezbędnych potrzeb życiowych małżonki skarżącego; b) art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., poprzez niezastosowanie w okoliczności, w których skarżący spełnia przesłanki umorzenia, tj. zakończenia działalności gospodarczej, skarżący nie posiada majątku, z którego można egzekwować należności - wynagrodzenie oraz emerytura przeznaczane jest na spłatę zaległości bankowej oraz wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego, a pozostająca część jest niezbędna dla zaspokojenia potrzeb skarżącego i jego rodziny, nieruchomości obciążone są hipotekami - kaucyjną i przymusowymi, a małżonka skarżącego uzyskuje emeryturę w kwocie [...]zł, która wystarcza jedynie do podstawowego utrzymania małżonki skarżącego; 3. skarżący kwestionuje konstytucyjność przepisów niepozwalających na odliczenie składki zdrowotnej jako kosztów uzyskania przychodu tj. co w rezultacie powoduje opodatkowanie kwoty samej składki zdrowotnej; powyższe powoduje, iż składka jako efekt przepisu niekonstytucyjnego winna być umorzona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zw. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji I instancji. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność odmowy przez ZUS umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie [...]zł. W toku postępowania skarżący wskazywał, że nie jest w stanie spłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na trudną sytuację finansową oraz istniejące inne zobowiązania. Organy obu instancji zaś odmówiły umorzenia należności z tytułu składek, bowiem uznały brak spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego stwierdziły również, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W ustawie nie określono bliżej "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.; Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotów "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) i "Zakład może umorzyć" (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia, a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, to nie musi ona wywołać umorzenia należnych Zakładowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy organowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest - przynajmniej na gruncie k.p.a. - ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 k.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i następnie, poprawnie ocenił oraz uzasadnił, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie przepisów art. 28 ust.1-3. Trafnie organ wskazał, że w przypadku skarżącego przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Także przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b i 4c u.s.u.s. w przypadku skarżącego nie zachodziły, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło także zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym czy w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. także w sprawie skarżącego nie zachodziła, wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie została spełniona przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji. Skarżący posiada bowiem dochód w postaci świadczenia emerytalnego i uzyskuje wynagrodzenie za pracę, których łączna wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń egzekucyjnych na rzecz ZUS. Z dokonanych przez organ ustaleń wynikało także, że skarżący posiada udziały we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w nieruchomościach KW [...] i [...] (obciążone hipotekami). Nadto, nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych (jest żona, dzieci). Zobowiązanie skarżącego jest także wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie zachodzi. Podobnie przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. nie zachodzą, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję oraz nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności nie zostało dotychczas wdrożone, a okres ich dochodzenia jeszcze nie upłynął. Prawidłowo zatem organ uznał, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, na podstawie art. 28 ust. 3. u.s.u.s. Sąd po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Organ rozważył także sytuację skarżącego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i stwierdził, że skarżący nie wykazał dowodowo, iż w sprawie wystąpił uzasadniony przypadek. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ prawidłowo ustalił, że przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do skarżącego zastosowania, ponieważ strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Organ na podstawie posiadanych dokumentów przeanalizował także sytuację zdrowotną skarżącego uznając, że strona nie powoływała się na problemy zdrowotne ani na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, które to okoliczności pozbawiłyby ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślenia przy tym wymaga, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Organ wykazał, że skarżący jest aktywny zawodowo, posiada stały dochód z tytułu przyznanego świadczenia emerytalnego i uzyskuje wynagrodzenie za pracę. Nie zaistniały więc okoliczności które pozbawiłyby stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności – skoro dochód taki uzyskuje ona nie tylko z emerytury, ale także wymagającej zaangażowania pracy zawodowej. Trafnie podnoszone przez stronę, ograniczone możliwości płatnicze czy zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Spłata powyższych zobowiązań jest ważna, ale skarżący nie powinien pomijać spłaty zadłużenia wobec ZUS. Każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Skarżący nie powinien przedkładać interesy innych wierzycieli (publicznych czy prywatnych) nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Obowiązek zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów u.s.u.s., a zobowiązania cywilnoprawne skarżący zaciągnął świadomie, biorąc pod uwagę swoje możliwości finansowe i licząc się z możliwymi ich negatywnymi konsekwencjami. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ZUS nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jak i w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie umarzania składek. Sąd nie kwestionuje również oceny dokonanej przez organ w związku z zastosowaniem w sprawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia. Organ uwzględnił sytuację finansową skarżącego, którą ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę i na podstawie samodzielnych ustaleń, uwzględnił stan rodzinny strony, przyjął wysokość obciążeń oraz uzyskiwany stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz perspektywę dalszego osiągania przychodów. Organ ustalił, że budżet gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] zł netto i stanowi świadczenie emerytalne skarżącego ([...] zł) i żony ([...] zł) oraz ustalone przez ZUS średniomiesięczne wynagrodzenie strony za pracę ([...] zł). Kształtuje się on na znacznie wyższym poziomie od minimum socjalnego ustalonego 10 listopada 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w II kwartale 2023 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2.893,90 zł i pozwala na sfinansowanie w całości wydatków związanych z utrzymaniem ([...] zł), kosztów leczenia ([...] zł) i pokrycie zobowiązań pieniężnych ([...] zł). Do dyspozycji pozostaje kwota [...]zł, tj. [...] zł na osobę. Tym samym organ słusznie uznał, że strona nie pozostaje w niedostatku. Nadto, skarżący jest właścicielem na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej: działki zabudowanej o powierzchni 0,0022 ha położonej w K., oraz lokalu mieszkalnego o powierzchni 50,1900 m2 położonego w K., obciążonych hipotekami kaucyjnymi i zabezpieczającymi. Aktualnie, skarżący ma zarejestrowany samochód osobowy marki VOLKSWAGEN GOLF z 2003 r. o zbyt niskiej wartości do dokonania zastawu skarbowego. Istotną okolicznością na którą pragnie zwrócić uwagę Sąd jest również to, że skarżący na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego posiadał dwa środki transportu marki: KIA SORENTO z 2016 r. oraz GOLF WV 60CV z 2003 r. Co więcej skarżący, w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z 29 sierpnia 2023 r. podkreślił, że poprawę swojej sytuacji materialnej upatruje w otrzymaniu środków ze sprzedaży samochodu marki KIA SORENTO, którego wartość na dzień 5 września 2023 r. wynosiła [...] zł, a tym samym, znacząco przekraczała wysokość zadłużenia skarżącego w ZUS, tj: [...] zł. Tymczasem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustalił, że ww. pojazd nie jest już w posiadaniu skarżącego, co doprowadziło go do wniosku, że pojazd został zbyty. Wobec powyższych okoliczności, trafne jest stanowisko organu, że skarżący dysponował dodatkowymi środkami finansowymi, z których część mógł przeznaczyć choćby na ratalną spłatę zobowiązań z tytułu składek, a jednak tego nie uczynił. Sąd uznał zatem, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że publicznoprawny charakter należności oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18; CBOSA). Organy ZUS w przedmiotowej sprawie prawidłowo, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 k.p.a., dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego obrazującego tak sytuację majątkową, jak i zdrowotną i rodzinną skarżącego. W tym zakresie oparły się na oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżącego oraz dostępnych rejestrach centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – informacji o stanie należności z tytułu składek od 01.01.1999 r., informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, informacji o zabezpieczeniu na majątku dłużnika, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na tej podstawie zasadnie przyjęły, że względem skarżącego nie zachodzą żadne przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazujące na całkowitą nieściągalność. W uzasadnieniu decyzji organy odniosły się do wszystkich uzyskanych w postępowaniu dowodowym informacji, a jego ocena nie miała znamion dowolności. Organy wyjaśniły rzetelnie oraz w zrozumiały sposób swoje stanowisko, powołały się na prawidłową podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, jak również przedstawiły w jasny sposób wykładnię powołanych przepisów prawa, czym dały wyraz zasadzie prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie. Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Słuszna jest ocena organów, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia w sprawie umarzania składek. Należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Zatem, dbając o stan finansów poszczególnych funduszów ZUS musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Skarżący nie wykazał dowodowo, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne np. w układzie ratalnym, pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu. Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności przepisów regulujących rozliczenie składki zdrowotnej przez osoby prowadzące działalność gospodarczą wskazać należy, że pozostaje ona dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie bez znaczenia. Organ ocenia bowiem wyłącznie ustawowe przesłanki do umorzenia istniejącej zaległości a nie sposób w jaki zaległość powstała. Końcowo Sąd wskazuje, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu zaskarżonej decyzji przez ZUS, może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zobowiązany był uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).