I SA/Sz 1404/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] w piśmie z dnia 9 grudnia 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca jest spółką prawa handlowego zajmującą się produkcją gier i zabawek, działalnością hotelarską, restauracyjną, prowadzeniem działalności w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych oraz działalnością rozrywkową i rekreacyjną. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach (formularz pppr) wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych skarżącej [...] zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy wg. bilansu [...] zł. Natomiast na rachunku bankowym ([...]) skarżąca posiada kwotę [...] zł. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że obecnie pozostaje w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku podatkowym (2012) poniosła stratę w kwocie [...] zł. Wskaźniki rentowności sprzedaży i kapitału własnego wykazały duży spadek, co powoduje zagrożenie dla dalszego istnienia spółki. W związku ze zmianą przepisów w przedmiocie podatku od gier z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych skarżąca zapłaciła ponad [...] mln złotych podatku więcej, niż w czasie obowiązywania dotychczasowych przepisów. Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania, w tym zmniejszając liczbę zatrudnionych osób oraz wartość środków trwałych. Ponoszenie przez skarżącą kosztów postępowania sądowego jest wydatkiem przekraczającym jej możliwości finansowe. Do wniosku skarżąca załączyła: - bilans sporządzony w dniu 31 grudnia 2012 r., - rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Z ww. dokumentów wynika, że w latach 2011 i 2012 skarżąca poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł, przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł (suma przychodów netto ze sprzedaży, pozostałych przychodów operacyjnych, przychodów finansowych). Na dzień 31 grudnia 2012 r. jej aktywa miały wartość [...] zł, kapitał własny [...] zł, natomiast wartość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosiła [...] zł. Wezwaniem z dnia 20 grudnia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Skarżąca z pismem z dnia 10 stycznia 2014 r. nadesłała: - bilans za okres styczeń – wrzesień, styczeń – październik i styczeń – listopad 2013 r., - rachunek zysków i strat za okres styczeń – lipiec, styczeń – sierpień i styczeń – wrzesień 2013 r., - konta syntetyczne i analityczne, - deklaracje VAT-7 za wrzesień, październik i listopad 2013 r., - deklaracje dla podatku od gier za wrzesień, październik i listopad 2013 r., - wyciąg z rachunków bankowych obejmujące okres od 5 września 2013 r. do 16 grudnia 2013 r. Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca: uzyskała przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł, posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł, posiadała należności długoterminowe w wysokości [...] zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł, posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie [...] zł, posiadała kapitał własny w wysokości [...] zł, wykazywała zobowiązania krótkoterminowe w wysokości [...] zł (z tytułu dostaw i usług, podatków), zobowiązania długoterminowe w wysokości [...] zł. Ponadto, we wrześniu, październiku, listopadzie 2013 r. skarżąca dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca podała, że jej majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia licencji. Stąd popyt na te składniki majątku skarżącej jest obecnie zerowy. Ponadto, skarżąca wskazała, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku, gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona, a na rzecz skarżącej zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowoduje to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie będzie już możliwe. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca powołała się na orzeczenie NSA z dnia 24 września 2005 r., sygn. akt II OZ 954/05. Końcowo skarżąca wskazała, iż biorąc pod uwagę ilość zarejestrowanych w chwili obecnej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie spraw (wskazując, że analogiczne sprawy prowadzi przez sądami administracyjnymi na terenie całego kraju) i łączną wysokość wpisów we wszystkich sprawach, nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Należy podkreślić, że odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w oparciu o znajdujące się w aktach dokumenty i oświadczenia, przedstawiające jej sytuację majątkową, należy uznać, że wykazana strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach i uzyskuje wielomilionowe przychody (na dzień 30 listopada 2013 r. w kwocie [...] zł) i obroty za wrzesień, październik i listopad łącznie w kwocie [...] zł. We wrześniu, październiku i listopadzie 2013 r. skarżąca dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Na koniec października 2013 r. posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie [...] zł. Posiadała także znaczny majątek o wartości [...] zł. Skarżąca na bieżąco reguluje swoje zobowiązania. O tym, że sytuacja skarżącej nie jest aż tak trudna świadczy także fakt regulowania innych zobowiązań, co wynika z porównania danych zawartych w bilansie otwarcia na dzień 1 stycznia 2013 r. i za I półrocze 2013 r. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Nadto, mimo wskazywania na istnienie trudności finansowych skarżąca nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości czy likwidacji, kontynuuje działalność gospodarczą, posiada majątek, co pozwala przyjąć, iż nie istnieją przeszkody do uzyskania środków pieniężnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Podnieść także należy, że skarżąca na możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat tj. wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2013.1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art.177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013, wyrok NSA z dnia 8.05.2013 r. sygn. akt II FZ 251/13). Osoba prawna wnioskując o przyznanie prawa pomocy nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale powinna także wykazać, że nie posiada ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, dostępne w bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że skarżąca która dysponowała środkami trwałymi o tak wysokiej wartości ([...] zł), a ponadto regularnie dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie wygospodarować kwoty obejmującej wpis od skargi (w kwocie [...] zł), a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Wskazać należy, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem w wyniku wniesienia skarg przez skarżącą, została ona wezwana do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie [...] zł. Końcowo wskazać należy, że z treści sprzeciwu nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej skarżącej. Sprzeciw sprowadza się do polemiki z referendarzem sądowym co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku. Bezzasadny jest podnoszony w sprzeciwie przez skarżącą argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jej jedynych środków trwałych. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny. W konsekwencji, należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.