I SA/Sz 142/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-04-21
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wariancie uprawy sadowniczej (leszczyna) jest zasadna, gdy stwierdzono nieutrzymanie minimalnej obsady drzew na hektar, mimo że kontrola wykazała uszkodzenia sadzonek przez kosiarkę i istnienie obszarów bez sadzonek na działce?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wariancie uprawy leszczyny. Kluczowe było stwierdzenie, że na działce rolnej nie utrzymano minimalnej wymaganej obsady drzew (200 sztuk/ha), a wnioskodawca, mimo wiedzy o ubytkach sadzonek, nie uzupełnił ich w wymaganym terminie. Kontrola przeprowadzona w maju/czerwcu 2010 r. była właściwa dla oceny wniosku za rok 2009, a późniejsza kontrola z listopada 2010 r. dotyczyła roku 2010 i nie mogła stanowić podstawy do przyznania płatności za rok poprzedni.Stan faktyczny
Skarżący K.K. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009, w tym z tytułu uprawy leszczyny (wariant S02d02). Kontrola na miejscu wykazała, że na działce rolnej E (19,70 ha) nie utrzymano minimalnej obsady leszczyny (stwierdzono 158 sztuk/ha zamiast wymaganych 200 sztuk/ha). Przyczyną miały być uszkodzenia sadzonek przez kosiarkę oraz istnienie obszarów bez sadzonek. Organy administracji odmówiły przyznania płatności za ten wariant, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA poprzez nieprawidłowe postępowanie dowodowe i nieuwzględnienie raportu z kontroli z listopada 2010 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na 2009 r. oddala skargę
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu K. i Miasta S. z siedzibą w G. z dnia [...] nr [...] przyznająca K.K. płatności rolnośrodowiskowe na 2009 r. w pomniejszonej wysokości.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu 18 maja 2009 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. wpłynął wniosek K.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r.
W treści wniosku do przyznania płatności zgłoszono w ramach pakietu P01 - Utrzymanie łąk ekstensywnych, wariantów:
- P01a01 - Półnaturalne łąki jednokośne - wykaszanie ręczne, zgłoszone zostały cztery działki rolne o łącznej powierzchni 7,58ha,
- P01a01 - Półnaturalne łąki jednokośne - wykaszanie mechaniczne, zadeklarowana została jedna działka rolna o powierzchni 7,60ha,
- P01b - Półnaturalne łąki dwukośne - zadeklarowana została jedna działka rolna o powierzchni 10,65ha.
Do płatności zgłoszono również działki rolne w ramach pakietu S02 - Rolnictwo ekologiczne, w tym wariantów:
- S02a02 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), obszar jednej działki rolnej o pow. 9,50ha,
- S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) obszary sześciu działek rolnych o łącznej pow. 25,83ha oraz
- S02d01 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), obszar jednej działki rolnej o pow. 19,70ha.
W swym wniosku producent dodatkowo wnioskował o przyznanie podwyższonej płatności z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000.
W wyniku złożenia korekty wniosku, w odpowiedzi na skierowane do producenta wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 14 września 2009 r., poprawie uległa deklaracja działki rolnej E o pow. 19,70ha, dla której prawidłowo wskazano realizowany wariant S02d02 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności).
Pismem z dnia 29 września 2009 r. organ I instancji zawiadomił wnioskodawcę o wielkości powierzchni referencyjnej zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej [...] ustalonej w oparciu o system geograficznej informacji.
W dniu 16 listopada 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynęło oświadczenie producenta o utrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów [...], w którym wskazano, że obsada leszczyny na działce rolnej E o powierzchni 19,70ha wynosi 340 sztuk/ha.
W dniach pomiędzy 27-28 maja i 1 czerwca 2010 r., w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu. Zasadniczym celem powyższej kontroli była weryfikacja prawidłowości wypełnienia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Z uwagi jednak na fakt, iż poddane kontroli działki rolne zgłoszone zostały we wniosku o przyznanie płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego, raport dołączono także do akt prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, albowiem treść zawartych w nim ustaleń miała wpływ na wielkość przyznanych producentowi płatności rolnośrodowiskowych.
W związku z ustaloną podczas kontroli na miejscu nieprawidłowością dotyczącą niewystarczającej obsady leszczyny na działce E, pełnomocnik wnioskodawcy w dniu 23 lipca 2010 r., złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR pismo, w którym odniosła się do wyników kontroli, wskazując, iż na obszarze całej działki posadzonych zostało 6700 sztuk sadzonek leszczyny. Nieuwzględnienie znacznej części sadzonek z powodu ustalenia, iż zostały one ścięte bez widocznych oznak odrostu utraconych części, wnioskodawca uznał za krzywdzące, deklarując dodatkowo wolę uzupełnienia brakującej obsady.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., jako organ właściwy (z powodu zmiany danych adresowych producenta) przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości. W decyzji tej organ odmówił przyznania płatności za wariant S02d02 oraz przyznał płatność w łącznej kwocie [...], w tym z tytułu realizacji wariantu:
P01a01 na obszarze NATURA 2000 w kwocie [...],
P01a02 na obszarze NATURA 2000 w kwocie [...],
P01b na obszarze NATURA 2000 w kwocie [...],
S02a02 w kwocie [...] oraz
S02b02 na obszarze NATURA 2000 w kwocie [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w przyznanej płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego nie uwzględniono powierzchni zgłoszonej w wariancie S02d02 -Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności), z powodu ustalonych podczas kontroli gospodarstwa nieprawidłowości na działce rolnej E z zadeklarowaną uprawą leszczyny, odnośnie której nie stwierdzono minimalnej obsady drzew, określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia
16 lutego 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2010r., Nr 31, poz. 158), w którym minimalną obsadę dla drzew leszczyny ustalono na poziomie 200 sztuk/ha.
W odwołaniu od tej decyzji strona nie zgodziła się z przyjętym przez organ wydający decyzję rozstrzygnięciem w zakresie odmowy przyznania płatności za wariant S02d02. Argumentując swoje odwołanie, wnioskodawca wskazał na okoliczności, które skutkowały wypadnięciem części sadzonek, jednak nie w tak wysokim stopniu jak zostało to ustalone podczas kontroli na miejscu. Dodatkowo strona podniosła, iż w powierzchni zmierzonej działki uwzględniono część gruntu, na którym nie znajdowały się żadne sadzonki leszczyny, co w dalszym toku kontroli spowodowało faktyczne przeliczenie stwierdzonych sadzonek na większy obszar działki niż faktycznie zajęty przez uprawę.
Po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wymienioną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, iż organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzona u wnioskodawcy w dniach 27-28 maja i 1 czerwca 2010 r. kontrola na miejscu przeprowadzona, która wykazała, iż w odniesieniu do jednej z zadeklarowanych działek rolnych - działki E z uprawą leszczyny o powierzchni 19,70ha i deklarowanej obsadzie 340 sztuk/ha powierzchni, minimalna wymagana obsada w ilości 200 sztuk/ha nie została zachowana, odbyła się zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania wzajemnej współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.). Powierzchnia działki E - 19,70ha, na którą składa się obszar zajęty pod uprawę leszczyny oraz dwa tereny bez występujących drzewek - zgodnie z art. 30 przywołanego rozporządzenia, określona została za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru dla działki E została dodatkowo określona przy uwzględnieniu 1,25 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, przy czym jej maksymalna wartość w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć bezwzględnej wartości 1,00ha. W przepisie tym przewidziano również możliwość uwzględnienia całkowitej powierzchni działki rolnej pod warunkiem, iż jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami w danym Państwie Członkowskim lub regionie.
Organ wyjaśnił także, iż w kontroli zgłoszonych we wniosku gruntów wykorzystano urządzenia pomiarowe typu GPS, przy pomocy których inspektorzy terenowi określili wszelkie konieczne dane odnośnie powierzchni działki, w tym: powierzchnię zmierzoną działki, jej obwód czy szerokość strefy buforowej mające wpływ na przyjętą tolerancję pomiaru. Powyższe oznacza, iż ostatecznie stwierdzona powierzchnia działki uwzględniała tolerancję pomiaru dla zmierzonych w kontroli obszarów, a organ nie odnalazł przesłanek do podważenia wyników tego pomiaru. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 września 2007 r. (sygn. akt II SA/Sz 379/07), w którym stwierdzono, że urządzenia stosowane w pomiarach realizowanych na potrzeby ARiMR zapewniają dokładność pomiaru nie przekraczającą 3%, co koresponduje z dopuszczalną przez przepisy wspólnotowe rozbieżnością danych o powierzchni wskazywanych przez producenta rolnego i organ.
Jak podkreślił organ w realizacji kontroli terenowej brał udział zespół wyspecjalizowanych inspektorów terenowych, którzy zostali przeszkoleni i wyposażeni w wysokiej jakości sprzęt pomiarowy. Specjalistyczne oprogramowanie było zintegrowane z urządzeniami pomiarowymi, przystosowanymi do pracy w trudnych warunkach terenowych, które z dużą dokładnością określają powierzchnię działek rolnych, która w niniejszej sprawie pomierzona została zgodnie z załącznikiem graficznym wypełnionym przez wnioskodawcę. O ile wskazana w raporcie z kontroli powierzchnia działki E - 19,70ha ze stwierdzoną grupą upraw JPO leszczyna, odnosiła się stricte do deklaracji działki rolnej do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), to w odniesieniu do deklaracji tego obszaru do płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego, obszar stwierdzony wyniósł 17,55ha, tj. został pomniejszony o dwa obszary działki ewidencyjnej 41 o powierzchniach 0,67ha i l,48ha (łącznie 2,15ha), na których w dniu kontroli nie odnaleziono sadzonek leszczyny (dowód: szkic pomiaru działki E z oznaczeniem obszarów, na "których sadzonki leszczyny nie występowały w dniu kontroli; fotografie nr: 4599 - 4606, 4560 - 4563, 4566 - 4568, 4616 -4618, 4570 - 4572, 4574, 4575, 4619, 4620). Działanie takie skutkowało ustaleniem istniejącej na działce obsady leszczyny w ilości 2776 sztuk, jednak w przeliczeniu na obszar stwierdzony 17,55ha, uzyskano w ten sposób informację o istniejącej na działce obsadzie sadzonek na 1 ha powierzchni gruntu, która wyniosła 158 sztuk (2776 szt. / 17,55 ha = 158 szt.). Powyższe, według organu, oznacza, iż pomimo przyjęcia do obliczenia obsady obszaru pomniejszonego o powierzchnię wolną od sadzonek leszczyny, nie uzyskano wyniku kwalifikującego zadeklarowany obszar do przyznania płatności za realizację wariantu S02d02. Zgodnie bowiem z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2010r., Nr 31, poz. 158), w przypadku uprawy leszczyny, minimalna obsada drzew winna wynosić 200 sztuk/ha powierzchni. W przypadku natomiast nieutrzymywania w 2009 r. minimalnej obsady i ewentualnego jej uzupełnienia w terminie do 15 maja 2010 r. materiałem ekologicznym spełniającym określone wymagania, ustawodawca przewidział przyznanie pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pełnej wysokości. W analizowanej sprawie, sytuacja taka nie miała jednak miejsca, gdyż obsadę drzewek leszczyny ustalono podczas inspekcji terenowej przeprowadzonej w dniach pomiędzy 27 i 28 maja oraz 1 czerwca 2010 r., tj. po terminie przewidzianym na ewentualne, konieczne uzupełnienie prowadzonej uprawy, a wnioskodawca pomimo posiadanej wiedzy o wypadnięciu części drzewek do przewidzianego terminu - 15 maja 2010 r. - nie poczynił żadnych działań mających na celu uzupełnienie obsady na działce E.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na szczegółowo udokumentowane ustalenia inspekcji terenowej przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy. Poza szczegółowo wyrysowanym szkicem pomiaru działki stanowiącym załącznik do raportu oraz licznymi fotografiami kontrolowanego obszaru, na stronie 3 tego dokumentu, w uwagach do wyników kontroli działki E, wskazano, iż wszystkie, występujące w 93 rzędach sadzonki, w łącznej ilości 2776 sztuk, zostały podczas kontroli policzone, a ich zdecydowana większość była uszkodzona kosiarką. Dodatkowo, w notatce służbowej inspektorów terenowych sporządzonej w dniu 6 sierpnia 2010 r. w odpowiedzi na zastrzeżenia wnioskodawcy do wyników kontroli, zwrócono uwagę na skrajnie nieprawidłowy sposób wykonania zabiegu koszenia, będący przyczyną znacznego uszkodzenia założonej uprawy. W notatce wyjaśniono również, iż z uwagi na obiekcje pełnomocnika wnioskodawcy co do ustalenia obszarów, na których nie występowała uprawa leszczyny, ponownie w jego obecności przeprowadzono wizję tych terenów, podczas której strona nie wskazała żadnych, dodatkowych sadzonek nieuwzględnionych w stwierdzonej, łącznej ilości drzewek na działce E.
Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w swej decyzji z dnia [...] błędnie wskazał powierzchnię stwierdzoną uprawy leszczyny - 19,70ha oraz stwierdzoną obsadę w ilości 141 sztuk/ha. Jak już wyjaśniono powyżej, uprawa ta zajmowała de facto obszar 17,55 ha, nie obejmując tym samym dwóch obszarów działki o łącznej pow. 2,15 ha, na których sadzonki nie występowały, w związku z czym istniejąca obsada dla działki E deklarowanej do płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego w wariancie S02d02 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) wynosiła 158 sztuk/ha. Niniejsze uchybienie organu I instancji, zdaniem organu odwoławczego, nie stanowiło jednak podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138§2 Kpa, a jedynie rodziło konieczność sprostowania przez organ II instancji w decyzji wydanej w wyniku postępowania odwoławczego. Nadto, jak podkreślił organ odwoławczy, mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności sprawy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Dz. U. z 2004r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), w którym w załączniku nr 5 "Wysokość zmniejszeń płatności rolno środowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" określono, iż w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów w wariancie S02d01 i S02d02, wysokość zmniejszenia wynosi 100%, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., uznając wyniki kontroli na miejscu za obowiązujące, nie mógł postąpić w sposób inny niż odmówić przyznania płatności za realizację wariantu S02d02 na działce rolnej E.
Podsumowując swoje rozważania, organ II instancji stwierdził, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, postępowanie przeprowadzone w II instancji w sprawie odwołania wnioskodawcy doprowadziło do rozstrzygnięć tożsamych z zapisami decyzji organu I instancji i brak bylo przesłanek zarówno merytorycznych jak i prawnych do uchylenia decyzji I-instancyjnej.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej odmowę przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za wariant S02d02 w wysokości [...] na 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 75 § 1 i art. 77 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w kwestionowanej części bez przeprowadzenia w prawidłowy sposób postępowania dowodowego oraz brak pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nieuwzględnienie znanego organowi I instancji z urzędu raportu z kontroli przeprowadzonej na miejscu w listopadzie 2010 r.
Uzasadniając skargę wskazano, iż w sprawie nie uwzględniono raportu kontroli z kontroli przeprowadzonej w listopadzie 2010 r., o którym organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w dniu 7 grudnia 2010 r. powinien był mieć wiedzę. Według skarżącego raport ten potwierdził, że na działce ewidencyjnej nr [...] (E1) spełnione są wymogi minimalnej obsady uprawy leszczyny w ilości 200 sztuk/h drzewek 3-4 letnich.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.s.a. W przeciwnym razie Sad skargę oddala (art. 151 p. p.s.a).
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.) - zwane dalej rozporządzeniem z 20 lipca 2004 r., wydane na podstawie art.3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.).
Z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. wynika, iż przyznanie płatności rolnośrodowiskowych następuje na wniosek producenta rolnego, w drodze decyzji wydanej przez właściwy organ. Przy czym decyzja o przyznaniu płatności wydawana jest na wniosek, w każdym roku realizacji planu. Stosownie do §16 ust 1 rozporządzenia jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu o wysokości określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w części przyznanej producentowi rolnemu do działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie. Natomiast w załączniku nr 5 określono iż "wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów w wariancie S02d01 i S02d02 wysokość zmniejszenia wynosi 100%. Natomiast z zgodnie z §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2010r., Nr 31, poz. 158), w przypadku uprawy leszczyny minimalna obsada została ustalona na poziomie 200 sztuk/ha.
Zachowanie tych wymogów może podlegać kontroli ze strony organów odpowiedzialnych za dystrybucję środków. Regulacje dotyczące przeprowadzania kontroli co do płatności rolnych, w tym rolnośrodowiskowych, zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L z 2004 r. Nr 141, poz. 18). Według reguł ogólnych zawartych w art. 23 ust. 1 rozporządzenia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z kolei art. 24 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że kontrole administracyjne opisane w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym.
Wniosek skarżącego dotyczył przyznania płatności rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009. Kwestią sporną na etapie skargi pozostaje uprawnienie skarżącego do płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych – wariant S02d02 uprawy sadownicze w tym jagodowe ( z certyfikatem zgodności ) obszar jednej działki rolnej E o powierzchni 19,70 ha.
Zarzuty skargi, koncentrowały się na błędnych zdaniem strony ustaleniach kontroli która odbyła się w dniach 27-28 maja 2010r. oraz 1 czerwca 2010 r. i nie uwzględnieniu raportu z kontroli przeprowadzonej na miejscu w listopadzie 2010 r. co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 75 § 1 i art. 77 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za bezzasadne zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia art. 75 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie raportu z kontroli przeprowadzonej w listopadzie 2010r. Stosownie do treści art. 75 § 1 jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Sprawą w niniejszym postępowaniu jest przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009.
Protokół z kontroli z listopada 2010 r. dotyczył płatności na rok 2010 nie mógł stanowić podstawy ustaleń na rok 2009. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 27 maja i 28 maja oraz 01 czerwca 2010 roku dotyczącej roku 2009 wynika iż kontrola na miejscu ustaliła nieprawidłowości polegające na obsadzie poniżej wymaganego minimum obsadą drzew leszczyny. Natomiast stan faktyczny który został ustalony kilka miesięcy później nie mógł mieć wpływu na ustalenie płatności za rok 2009.
Jak słusznie zauważa organ, Strona miała możliwość dokonania uzupełnienia sadzonek. Dlatego też protokół z kontroli przeprowadzonej w listopadzie był podstawą do przyznania płatności na rok 2010.
Ponowna weryfikacja w terenie deklarowanej uprawy sadu leszczynowego do płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego, nie podważa wyników kontroli w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości. Raport z kontroli przeprowadzonej w listopadzie nie może być podstawą przyznania płatności w sprawie wniosku za 2009 rok, gdyż ustalenia te nie odzwierciedlają stanu i powierzchni uprawy jaka kontrolowana była na przełomie maja i czerwca 2010 roku dotycząca wniosku na rok 2009.
Wskazać w tym miejscu należy, iż ideą kontroli na miejscu jest skuteczna weryfikacja prawidłowości oświadczeń producentów rolnych składanych we wnioskach o przyznanie płatności, w czasie gwarantującym uzyskanie najbardziej rzetelnych informacji na temat wypełniania obowiązkowych działań agrotechnicznych wynikających z chęci uzyskania konkretnej płatności. W przypadku uprawy drzew leszczyny na zadeklarowanej działce E, zgłoszonej przez Pana K.K. do płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego w wariancie S02d02 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności), skarżcy obowiązany był do utrzymywania minimalnej obsady drzew w ilości 200 sztuk/ha. Obsada ta winna znajdować się na deklarowanym gruncie w dniu kontroli, a ewentualne ubytki sadzonek powstałe na skutek różnych okoliczności winny zostać zgłoszone Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR i uzupełnione najpóźniej do dnia 15 maja 2010 roku.( § 2 ust.1 rozporządzenia rady ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Dz.U z 2010 nr 31 poz. 158 ). Dzięki takim działaniom skarżący uniknąłby negatywnych konsekwencji .
Tymczasem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący pomimo posiadania wiedzy o wypadnięciu części drzewek do dnia 15 maja 2010r. nie poczynił żadnych działań zmierzających do uzupełnienia brakujących drzewek. Sposób oraz udokumentowanie kontroli przeprowadzonej w 27- 28 maja 2010r. nie budzi zastrzeżeń Sądu. W aktach znajdują się nie tylko szkice pomiaru działki oraz liczne fotografie natomiast w uwagach do wyniku kontroli wskazano iż wszystkie występujące w 93 rzędach sadzonki w liczbie 2776 sztuk zostały policzone a ich zdecydowana większość była uszkodzona kosiarką. Warto podkreślić, iż w aktach znajduje się notatka inspektorów terenowych dnia 6 sierpnia 2010r. sporządzona w związku z zastrzeżeniami pełnomocnika skarżącego – Pani H.K. z której wynika, iż ponownie z jej udziałem przeprowadzono wizję na miejscu upraw leszczyny. Jednak nie wskazała ona żadnych dodatkowych sadzonek nieuwzględnionych w protokole kontroli.
Za gołosłowne, bo nie poparte żadnymi materialnymi dowodami uznał Sąd zarzuty dotyczące nie policzenia znacznej ilości sadzonek rosnących między rzędami.
Jest oczywiste, a okoliczność ta jest podkreślana w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że szczególne znaczenie trzeba przypisywać wynikom kontroli na miejscu najbardziej zbliżonym czasowo do okresu, na który przyznawane są konkretne płatności. Z tego też powodu organy administracji rolnej słusznie oparły swoje rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na wynikach kontroli z maja 2010r. Ustalenia kontroli przeprowadzonych w listopadzie 2010, dla potrzeb wniosków dotyczących pomocy za rok 2010, mogą bowiem odbiegać od ustaleń kontroli wcześniejszej, choćby ze względu na nieuchronne zmiany faktyczne w sposobie zagospodarowania poszczególnych działek w różnych latach
Konkludując, w ocenie Sądu organy działały w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa. W tych warunkach Sąd nie dopatrzył się uchybień prawa mogących skutkować uchyleniem decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie, art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło