I SA/Sz 1430/15
WyrokWSA w Szczecinie2016-02-25
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Marzena Kowalewska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który zadeklarował grunty rolne do płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ale nie był ich faktycznym użytkownikiem w dniu 31 maja roku, w którym złożył wniosek, może ubiegać się o przyznanie tych płatności?Ratio decidendi
Pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) jest przyznawana rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Samo cywilistyczne posiadanie gruntu nie jest wystarczające, jeśli nie wiąże się z faktycznym rolniczym użytkowaniem.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że rolnik nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów w kluczowym terminie. Rolnik kwestionował te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i dowolną ocenę dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją
z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany "Dyrektorem ARiMR", "Organem odwoławczym") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w S. (dalej zwanego "Kierownikiem Biura powiatowego w S.", "organem I instancji") z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania Z.F. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 (ONW).
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 17 maja 2013 r. do Biura powiatowego w S. wpłynął wniosek Z.F. (dalej zwanego "Wnioskodawcą", "Stroną", "Skarżącym") o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2013. We wniosku zadeklarował do płatności 12 działek rolnych znajdujących się na 7 działkach ewidencyjnych o nr [...] (gmina G., obręb ewidencyjny P.), nr [...] (gmina K., obręb ewidencyjny Z.), nr [...] (gmina S. obręb ewidencyjny B.) nr [...] (gmina S., obręb ewidencyjny N.). W części VIII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, zadeklarowano do płatności z tytułu ONW-[...]ha.
W dniu 13 września 2013 r. Kierownik Biura powiatowego w S. wezwał Wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] zadeklarowanych we wniosku. Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, iż ww. działki ewidencyjne zostały zadeklarowane przez innych Producentów, tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej.
W odpowiedzi na wezwanie Strona złożyła w dniu 23 września 2013 roku korektę wniosku, w której podtrzymała deklarację z wniosku dotyczącą deklaracji działek rolnych C, D, E, F, G oraz wskazała na działce ewidencyjnej nr [...] jako powierzchnię gruntów rolnych 0,00 ha. W trakcie przesłuchania Strona wskazała też, iż jest posiadaczem działek [...] oraz [...] oraz użytkuje tylko działkę [...]. Strona oświadczyła także, że nie jest użytkownikiem ww. działki nr [...] i nie wykonywała żadnych zabiegów. Wnioskodawca wskazał także, że kiedy próbował wejść na działkę, była ona już wykoszona przez inną osobę.
Poza korektą Wnioskodawca złożył kopię pozwu o ochronie naruszonego posiadania wraz z odpowiedzią na pozew oraz odpowiedź w sprawie przetargu - dotyczące działki nr [...].
W dniu 26 września 2013 roku Wnioskodawca dokonał wycofania z płatności działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha. Poza tym złożył do Kierownika Biura powiatowego w S. zawiadomienie dotyczącego bezprawnego naruszenia stanu posiadania działek ewidencyjnych o numerach [...]. W dniu 30 września 2013 roku złożył pismo informujące o próbie naruszenia stanu posiadania działki nr [...], na której wykonywał zabiegi agrotechniczne, wskazując na świadków wykonywanych przez niego zabiegów. W kolejnych pismach podał dane osobowe (nazwiska i adresy zamieszkania, numery telefonów) świadków.
Kierownik Biura powiatowego w S. wezwał Stronę do przedłożenia planu działalności rolnośrodowiskowej oraz rejestru działalności rolnośrodowiskowej, który został przedłożony w dniu 14 lutego 2014 r. wraz z dokumentacją przyrodniczo – ornitologiczną.
W dniach 2 czerwca 2014 r. i 16 czerwca 2014 r. przeprowadzono dwie rozprawy administracyjne z udziałem obu stron konfliktu i ich świadków w przedmiocie ustalenia stanu posiadania działki nr [...], czy działka nr [...] była i przez kogo użytkowana w 2013 r. (czy przez Wnioskodawcę czy przez T.M.– szwagier właściciela gruntów Z.B.) oraz w zakresie przeprowadzonych prac agrotechnicznych.
W dniu 1 sierpnia 2014 r. Kierownik Biura powiatowego w S. wydał decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] oraz odmowie przyznania płatności co do pozostałych deklarowanych działek z tytułu ONW z sankcjami wieloletnimi.
W dniu [...] Dyrektor ARiMR, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy i zarzutów odwołania wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego.
Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura powiatowego
w S. odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z wizji lokalnej na działce [...], argumentując brakiem możliwości ustalenia na podstawie zdjęć rzeczywistego użytkowania w 2013 r., który obrazuje wycinek rzeczywistości w krótkim przedziale czasowym.
Następnie Kierownik Biura powiatowego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] roku umorzył postępowanie w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] oraz odmówił Wnioskodawcy przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz nałożył sankcję w kwocie [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawiony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowych, w którym stwierdzono nieprawidłowości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, ustalono, iż faktyczne posiadanie działek wynikające z możliwości decydowania o charakterze i sposobie użytkowania zgłaszanych do płatności gruntów rolnych nie należało do Z.F. Wykluczono tym samym z płatności działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji, Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa w szczególności:
- art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), dalej "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", polegającej na prowadzeniu postępowania o przyznaniu płatności do gruntów rolnych z naruszeniem wymogów zobowiązujących organ do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
- przepisu art. 7, 8, 9 oraz 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej zwana "K.p.a.", polegające na rażącym naruszeniu poprzez uniemożliwienie Stronie przygotowania się do zaskarżonej decyzji organu I instancji,
- przepisu art. 80 K.p.a. polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie dowodów prowadzącej organ I instancji,
- przepisu art. 107 § 3 K.p.a. polegające na sporządzeniu przez organ I instancji niepełnego uzasadnienia.
W dniu 13 sierpnia 2015 r. do organu odwoławczego Strona złożyła pismo, w którym wniosła o pomoc w rozwiązaniu sporu dotyczącego przyznania płatności za rok 2013 do działki ewidencyjnej [...] w obrębie N., zarzucając:
- złamanie przetargu ograniczonego przez Z.B.,
- ukrywanie na rozprawie administracyjnej faktycznej ilości osób biorących udział
w rozprawie,
- niejasność w określeniu faktycznych Stron ubiegających się o dopłaty,
- manipulacja zeznaniami świadków przez pracowników Biura Powiatowego
w S.,
- ukrywanie zeznań świadków przez pracowników BP ARIMR w S.-brak zeznań świadków,
- brak uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu postanowienia prokuratora z dnia 30 października 2014 r. w sprawie umorzenia śledztwa o wyłudzenie dopłat.
Dyrektor ARiMR w dniu 23 października 2015 r., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy na wstępie powołał się na § 2 pkt 2 i pkt 5, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (OWN)", objętego planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.), dalej zwanego "rozporządzeniem ONW", dotyczące zasad przyznawania płatności, wskazując, że spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym
z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności ONW.
Organ wyjaśnił pojęcie "posiadania" na podstawie art. 336 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 121) stanowiącego, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Organ wskazał także, że na gruncie ww. rozporządzenia ONW, warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego m.in. dokonywanie zasiewów, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia i zbierania plonów. Właściciel gruntu, nie będący jego faktycznym użytkownikiem, nie otrzyma płatności.
Następnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Organ odwoławczy stwierdził, że Wnioskodawca w żaden sposób nie uprawdopodobnił przed organem I, iż to on był posiadaczem spornych gruntów na dzień 31 maja 2013 r. oraz utrzymywał grunt w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, a wręcz potwierdził stosownymi oświadczeniami brak ich posiadania, względem działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...], do których ubiegał się o płatności również inny Producent.
Organ ustalił, że Strona na mocy umowy z dnia 14 marca 1995 roku była dzierżawcą gruntów o nr ewidencyjnych nr [...] i [...] zlokalizowanych w obrębie N. oraz działki [...] położonej w obrębie B. do dnia 25 kwietnia 2012 r.
W dniu 25 kwietnia 2012 r. Agencja Nieruchomości Rolnej w K. dokonała jednostronnego przejęcia ww. wymienionych gruntów z powodu braku ich użytkowania przez Wnioskodawcę. Na podstawie powyższych ustaleń Organ uznał,
że Wnioskodawca nie był posiadaczem spornego gruntu na działce ewidencyjnej
nr [...] na dzień 31 maja 2013 r., zaś wykazywane przez Stronę prace wykonane
w miesiącu maju 2013 r. polegające na zbiorze kamieni z działki były pozorowane. Ponadto Organ podkreślił, że Wnioskodawca był świadomy, że nie ma od 2012 r. do działki ewidencyjnej nr [...] tytułu prawnego, a tym samym nie może w jakimkolwiek zakresie sprawować nad nią władztwa np. poprzez prowadzenie na niej działalności rolniczej.
Zdaniem Dyrektora ARiMR, Strona będąc w pełnej świadomości odebrania spornego gruntu usiłowała także poprzez jednorazowe wykoszenie gruntu uzyskać płatność z tytułu wsparcia bezpośredniego. Zwrócono uwagę także na okoliczność nieponoszenia kosztów związanych z posiadaniem gruntów (m.in. takich jak: płacenie podatków, czynszu dzierżawnego, opłat za bezumowne zajmowanie gruntu, ubezpieczenia). Organ odwoławczy stwierdził także, że działka rolna K zlokalizowana na części działki ewidencyjnej [...], bez względu na spór co do jej posiadania, nie mogła być zadeklarowana jako trwały użytek zielony, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego (zeznania świadków) wynikało, że w poprzednich latach uprawiana była uprawa rzepaku, o czym świadczy też występowanie samosiejek tej rośliny. Dyrektor ARiMR w konsekwencji potwierdził zasadność wykluczenia działki nr [...] i [...] z płatności i nałożenia sankcji w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną (zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z dn. 28.01.2011)).
Końcowo Organ odwoławczy za bezpodstawne uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a także zarzuty zawarte w piśmie z dnia
11 sierpnia 20015 r. dotyczące nieprawidłowości przeprowadzonych rozpraw administracyjnych. Odnośnie postanowienia prokuratury o umorzeniu śledztwa Organ odwoławczy zauważył, że pozostaje ono bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż postępowanie karne nie dotyczyło ustalenia czy Strona składając wniosek o płatność ONW na rok 2013 spełniła warunki określone w rozporządzeniu ONW, tj. czy jest posiadaczem zadeklarowanych gruntów na dzień 31 maja 2013 r. Wskazano, że organ w swoim postępowaniu nie kwestionował faktu, że Wnioskodawca wykonał prace na spornych działkach, a jedynie stwierdził, że jednorazowa czynność nie powoduje, że Wnioskodawca staje się posiadaczem a zarazem użytkownikiem gruntów.
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie
w całości, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. wyrażające się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i zasadami wiedzy rolniczej, skutkującą wadliwym ustaleniem powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika w 2013 r.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji , a mianowicie art. 6 K.p.a w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051, ze zm.), polegające na prowadzeniu postępowania o przyznanie płatności do gruntów rolnych z naruszeniem wymogów zobowiązujących organ do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi, rozwijając powyższe zarzuty nie zgodził się z oceną Organów, że przeprowadzony na spornych działkach zbiór kamieni można uznać za czynności jednorazowe, pozorowane i nie mieszczące się w zakresie pojęcia wykonywanych czynności na gruncie. Ponadto zdaniem Skarżącego, postępowanie prowadzone przez prokuraturę (które zostało umorzone) uznało - wbrew twierdzeniom Organów - Skarżącego za użytkownika gruntów.
Skarżący podniósł także, że organy ARiMR nie wyjaśniły w swoich decyzjach przesłanek jakimi się kierowały przy wydawaniu decyzji, w sposób rażący naruszyły zawarty w K.p.a. katalog zasad naczelnych;
Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 16 lutego 2016 r. Skarżący, zażądał od Organu wycofania się
z zarzutów zawartych w zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy.
Na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. Skarżący złożył wniosek
o przeprowadzenie dowodów z przedłożonych dokumentów. Oświadczył także,
że dokumenty te nie zostały przedłożone Organowi, z uwagi na obawę gróźb, a także wskazał na okoliczność ukrywania prawdy co do dzierżawy działki nr [...], której był bezumownym użytkownikiem do 17 sierpnia 2013 r. Ponadto, w ocenie Skarżącego, brak jest akt sprawy B. i M., którzy bezprawnie pobierają dopłaty.
Na rozprawie Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") połączyć sprawy prowadzone pod sygnaturą I SA/Sz 1430/15 i I SA/Sz 1431/15 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to,
iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy na dzień jej wydania zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 106 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach.
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych ww. przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że działka rolna nr [...]
w odniesieniu do której wystąpił konflikt kontroli krzyżowej, na mocy umowy z dnia
14 marca 1995 r. była dzierżawiona przez Skarżącego od ANR, stanowiąc jej własność. Bezspornym jest także fakt, iż działka ta z powodu braku użytkowania w dniu 25 kwietnia 2012 r. została przejęta przez właściciela i w wyniku przetargu sprzedana Z.B. i E.B. (akt notarialny z 14 sierpnia 2013 r., rep [...] w aktach administracyjnych sprawy). Skarżący w dniu składania wniosku o płatność ONW za 2013 r. nie był dzierżawcą działki rolnej nr [...].
Skarżący wywodzi, że był posiadaczem działki [...] i użytkował ją rolniczo. Sporne jest zatem to, czy Skarżący był posiadaczem i użytkownikiem przedmiotowych gruntów na dzień 31 maja 2013 r. oraz, czy ich posiadanie i użytkowanie trwało przez cały rok.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, płatność ONW przyznaje się rolnikowi, który m.in. spełnia warunki:
- zobowiąże się do przestrzegania wymagań o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia albo w art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW);
- jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza
w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
- do położonej na obszarach ON W powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż [...] ha;
- jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
- jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego
i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania
i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych
w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE)
nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 25 z dn. 28.01.2011 r.).
Z kolei, stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.
Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność.
Należało zauważyć, za Organami, że pojęcie "posiadania", jako warunku przyznania płatności, nie zostało zdefiniowane przepisami ww. ustawy z 2007 r. Słuszne jest zatem wstępne założenie organu, iż używane określenie "posiadania" należy interpretować z uwzględnieniem przepisów Kodeksu cywilnego, a także krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Sąd, w niniejszej sprawie, w pełni podziela stanowisko wyrażane już niejednokrotnie
w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stosownie do którego, posiadanie gruntów
w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi dostatecznej przesłanki do skutecznego ubiegania się o płatności obszarowe, w tym płatność ONW, a treść normatywnego zwrotu "posiadanie" (na gruncie regulacji uprawniających do tych płatności) należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej.
Pojęcie "posiadania" gruntów rolnych, w takim rozumieniu przepisów o płatnościach, trzeba zatem rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów.
Organ odwoławczy wywodził, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Za takim jego znaczeniem przemawia bez wątpienia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej,
a w konsekwencji – udzielenie pomocy tym rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty, wyłącznie w sensie formalnoprawnym (zob. wyroki NSA: z dnia 28 września 2010 r., II GSK 798/09, LEX Nr 746237 oraz z dnia 5 listopada 2010 r., II GSK 950/09, LEX Nr 746354, a także wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2011,, II SA/Go 418/11, LEX Nr 966358).
Istotą płatności obszarowych, w tym płatności ONW, jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkowała te grunty w dniu 31 maja roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.
Takie wsparcie powinno odnosić się więc do osób faktycznie użytkujących grunty na działalność rolniczą. Sam tytuł prawny do gruntu nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie.
Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności ONW udzielona może zatem być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy) a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji dotyczących funkcjonowania gospodarstwa np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, czy również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Konsekwencją takiej zasady przyznawania płatności jest fakt, że rolnik nie może otrzymać takich dopłat za działki, których – w danym roku objętym przyznawaną płatnością – nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Wynika to wprost z przepisów regulujących przyznanie płatności.
W rozpoznawanej sprawie, podstawą rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności był art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Tak więc kwota sankcji wyniosła: [...] zł (szczegółowe wyliczenia na strony 12-13 decyzji Organu I instancji).
Kwestią zasadniczą zaś w niniejsze sprawie i sporną – jak wyżej już wskazano - było ustalenie czy Skarżący w chwili składania wniosku o płatności był posiadaczem przedmiotowej działki, czy była ona przez niego użytkowana rolniczo w znaczeniu wyżej przedstawionym.
Organy obu instancji uznały w sprawie, że Skarżący nie wykazał faktu takiego posiadania w roku 2013 zadeklarowanych gruntów (działka ewidencyjna nr [...], obręb N., gmina S.) oraz dokonywania na spornej działce zabiegów agrotechnicznych, użytkowania rolniczego.
Poza sporem było, że działka nr [...] zgłoszona została również do ww. płatności przez innego producenta – T.M., któremu właściciel Z.B. oddał działkę do współużytkowania.
Skarżący uznał, że ustalenia Organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa procesowego art. 6, 7, 77, 80, K.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, polegające na uznaniu przez organ, iż Skarżący nie był na dzień 31 maja 2013 r. posiadaczem gruntów zadeklarowanych do płatności ONW i że nie dokonywał zabiegów.
Zdaniem Sądu, obszerny materiał dowodowy zebrany przez Organy obu instancji pozwolił jednak na stwierdzenie, iż rację w tym sporze miały Organy administracji - Skarżący w momencie składania wniosku o płatności nie był posiadaczem przedmiotowej działki, nie użytkował jej ani w tym momencie ani przez dalszą część 2013 r. Zasadnie zatem Organy odmówiły mu przyznania płatności i nałożyły ww. sankcję.
Przede wszystkim, w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom Skarżącego, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, Organy administracyjne prawidłowo zebrały
i rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wnikliwie przeanalizowano przeprowadzone dowody, m.in. z wyjaśnień Skarżącego, oświadczeń obu stron konfliktu krzyżowego, zeznań świadków wskazywanych przez obie strony (przesłuchania w toku postępowania wyjaśniającego, a także w trakcie 2 rozpraw administracyjnych, utrwalone za pomocą odpowiednich protokołów), z przedłożonych przez strony dokumentów źródłowych.
Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w dniu 25 kwietnia 2012 r. właściciel nieruchomości – ARN, dokonał jednostronnego protokolarnego przejęcia, m.in. działki nr [...], w związku ze stwierdzonym brakiem użytkowania przez dzierżawcę na podstawie umowy nr [...] z 14 marca 1995 r. (protokół jednostronnego przejęcia nieruchomości z dnia 25 kwietnia 2012 r. w aktach administracyjnych sprawy).
Ponadto z oświadczeń złożonych przez pełnomocnika T.M. – Z.B., wynikało jednoznacznie, że od maja 2013 r. podejmowane były działania związane z rozpoczęciem realizacji planu rolnośrodowiskowego przez T.M. (w związku z zawartą w dniu 10 maja 2013 r. umową współużytkowania) prowadzone były badania ornitologiczne w celu wydania ekspertyzy, wykonywane były prace zlecone przez ornitologa w ekspertyzie, polegające na usunięciu zakrzaczeń, udrożnieniu przejazdów do poszczególnych części działki. Podejmowanie tych działań przez T.M. i Z.B., potwierdzili przesłuchani kilkakrotnie świadkowie (M.K., J.K., M.K.), przy czym Skarżący w trakcie postępowania, będąc zawiadamiany
o przeprowadzeniu dowodu lub też uczestnicząc w nich czynnie (w trakcie rozpraw administracyjnych strona zadawała pytania świadkom) nie wnosił żadnych uwag. Natomiast, należy zauważyć, że przesłuchani w trakcie rozprawy w dniu 16 czerwca 2014 r. na wniosek Skarżącego świadkowie K.B., Z.K., wprawdzie twierdzili, że na zlecenie Skarżącego wykonywali koszenie działki we wrześniu 2013 r., jednocześnie wskazali na występowanie samosiejek rzepaku, jak też nie potrafili stwierdzić jednoznacznie, czy sporna działka była w całości użytkowana rolniczo. Inni świadkowie Skarżącego (P.A., K.G., Z.J., G.R.) nie potwierdzili, jakie prace i przez kogo były wykonywane na działce. W ocenie Sądu, zeznania świadków wskazanych przez Skarżącego były ogólnikowe oraz niespójne, a więc nie mogą skutecznie podważać ustaleń faktycznych wynikających z zeznań świadków drugiej strony konfliktu.
Jak słusznie zauważył Organ w zaskarżonej decyzji, brak rolniczego użytkowania działki w maju 2013 r., a więc bezpośrednio w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o płatność przez Skarżącego, potwierdziła również kontrola przeprowadzona przez pracowników ARN z dnia 9 maja 2013 r. wykonana w ramach nadzoru właścicielskiego, w związku z przetargiem organizowanym przez ARN na sprzedaż spornej nieruchomości (sprawozdanie nr [...] z dnia 9.05.2013 r.).
Dokonując zatem oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności
z obowiązującym prawem stwierdzić należy, iż Organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji powyższego prawidłowo oceniły okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Rozpatrzyły i dokonały wnikliwej oceny całego materiału dowodowego i w wyniku procesu dedukcyjnego wydały decyzję, w której odmówiono przyznania płatności Skarżącemu we wnioskowanych kwotach. Wskazać przy tym należy, że wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi też żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podały z jakich przyczyn uznały wskazane dowody za mające znaczenie dla ustalenia istotnych i kluczowych okoliczności w sprawie. Z decyzji organów jasno wynika, którym zeznaniom świadków dały wiarę i z jakich przyczyn, a którym nie. Organy przedstawiły także przepisy prawne, sposób ich rozumienia oraz sposób obliczenia sankcji. Uzasadniając rozstrzygnięcie prawidłowo zredagowały pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego (art. 107 § 1 K.p.a.) oraz wyjaśniając Skarżącemu przesłanki i dowody, którymi się kierowały w podjętym rozstrzygnięciu.
Wskazać także należy, że niewątpliwie zgodnie z postanowieniami ww. art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl zaś ust. 3. art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powołany art. 21 ust. 3 ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a.
W związku z powyższym za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 7 i art. 77, 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy została bowiem ujęta odmiennie niż we wskazanych przepisach K.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W związku z powyższym, w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR, wynikających z ustawy, Organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta.
Przyjęta w art. 21 ust. 3 ustawy zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.
Bez wątpienia zatem, wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, w którym ma być przyznana płatność, ale także fakt utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami (w dobrej kulturze rolnej) przez cały rok kalendarzowy, gdyż jest to warunek otrzymania płatności.
W ocenie Sądu, Skarżący nie dostrzegł zatem, że to on - jako ubiegający się
o przyznanie płatności - powinien wykazać w sposób nie budzący wątpliwości,
że posiadał i użytkował rolniczo grunty spornej działki w maju i dalej w 2013 r., tzn. dokonywał odpowiednich zabiegów agrotechnicznych przez cały rok. Organ w tym zakresie wystosował stosowne wezwanie.
Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego przekonującego dowodu na takie swoje twierdzenia. Jak wyżej wskazano, zarówno przesłuchania wskazywanych świadków, ale też dokumenty przedkładane przez Skarżącego (m.in. dokumenty procesowe dotyczące sprawy I C 840/12 z powództwa ANR przeciwko Skarżącemu
o zapłatę zaległego czynszu dzierżawnego, wyrok w sprawie I C 446/13 z powództwa Skarżącego przeciwko ANR o przywrócenie utraconego posiadania, oddalający powództwo, umowa dzierżawy gruntów od ARN z 14.03.1995 r.) nie potwierdzają faktu posiadania w oparciu o tytuł prawny spornej działki jak i jej rolniczego użytkowania w roku 2013. Mogą jedynie potwierdzać fakt posiadania gruntów we wcześniejszym okresie.
Zdaniem Sądu, skoro Skarżący - jak twierdzi - użytkował rolniczo sporną działkę w 2013 r. i nie legitymował się co do tego gruntu żadną umową, to tym bardziej winien zadbać o posiadanie dowodów, na podstawie których z łatwością mógłby udowodnić, że dokonywał prace na spornym gruncie w okresie składania wniosku o płatność, a także w późniejszych okresach 2013 r. "gospodarzył" na tym gruncie, a nie tylko wykonał jednorazowe prace porządkowe (zbioru kamieni), czy też nawet koszenie (którego nie potwierdzają przeprowadzone dowody) i utrzymywał działkę w dobrej kulturze (samosiejki rzepaku). W toku postępowania Skarżący nie podważył zatem skutecznie poczynionych ustaleń faktycznych, a jedynie zarzucał nieprawidłowości w przeprowadzonych dowodach z zeznań świadków (manipulacja zeznaniami świadkami, ukrywanie zeznań świadków), którzy nie potwierdzali tezy, iż pozostawał on posiadaczem spornego gruntu w 2013 r. Jednakże Sąd, podobnie jak Organ odwoławczy, nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organu I instancji. W ocenie Sądu, wszelkie niestaranności i braki w tym zakresie świadczą na niekorzyść skarżącego.
Zgodzić się zatem należy się z oceną Organów, że jakkolwiek nie można kwestionować, iż Skarżący przebywał na spornym gruncie, a nawet dokonywał prac porządkowych (w postaci zbioru kamieni) przed datą 31 maja 2013 r., to były to prace jednorazowe, jedynie stwarzające pozory prowadzenia działalności rolniczej na tym gruncie.
W tych okolicznościach faktycznych nie można było uznać, że Skarżący pozostawał posiadaczem i użytkował rolniczo grunt działki nr [...].
Ponadto, na co też słusznie Organ odwoławczy zwrócił uwagę, Skarżący nie tylko nie wykazywał aby przeprowadzał zabiegi agrotechniczne, w rozumieniu przepisów regulujących przyznanie płatności, ale także nie wykazał aby na zewnątrz,
tj. w stosunku do innych podmiotów, zachowywał się jak posiadacz gruntów, ponosząc koszy związane z jego posiadaniem, tj. płacił podatek, czynsz dzierżawny czy też regulował w 2013 r. opłaty za bezumowne zajmowanie gruntu, ubezpieczał pole, zawarł z ANR umowy dzierżawy, czy też poinformował właściciela gruntu o zamiarze lub faktycznym jego zajęciu. Wręcz przeciwnie, Skarżący oświadczał, że nie ponosi takich wydatków.
Zdaniem Sądu, powyższe dodatkowo przemawia za uznaniem, że zachowanie Skarżącego, który wystąpił w takiej sytuacji z wnioskiem o płatności, jest sprzeczne
z celami wsparcia, zgodnie z którymi przyznane płatności powinny rekompensować dodatkowe koszty rolników oraz utracone dochody związane z utrudnieniami dla produkcji rolnej na danym obszarze.
W ocenie Sądu, uprawnione jest zatem twierdzenie, że w sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, że zgłoszenie spornej działki przez Skarżącego we wniosku miało jedynie na celu uzyskanie wsparcia niezgodnie z jego celami, co aktualizuje dyspozycję z art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z którym nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. W tej materii trzeba przyznać, że Organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, a w konsekwencji także zasadnie zastosowały sankcję wieloletnią.
Trzeba także zauważyć, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową
i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53).
Ponownie zauważyć należy, że cywilistyczne pojęcie posiadania nie w pełni pokrywa się zakresowo z pojęciem rolniczego użytkowania gruntu, niezbędnego dla uzyskania płatności obszarowych. Posiadanie dla potrzeb płatności zawiera w sobie bowiem przesłankę w postaci cywilistycznego posiadania obok dokonywania zabiegów agrotechnicznych. Nie zawsze przejściowe posiadanie nieruchomości w sensie cywilistycznym, będzie świadczyć odpowiednio o rolniczym użytkowaniu gruntu przez dany podmiot. Podkreślić należy, iż tylko przejściowa utrata posiadania nieruchomości rolnej i jej odzyskanie, przy równoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek płatności, musi być traktowane jako rolnicze użytkowanie.
Akceptacja odmiennego stanowiska stanowiłaby w istocie zgodę na dokonywanie bezprawnych wtargnięć na cudzy grunt i uzyskiwanie w ten sposób wsparcia finansowego. Nie ulega wątpliwości, że z bezprawnego działania nie można czerpać korzyści. Nie ulega wątpliwości, że z bezprawnego działania nie można czerpać korzyści.
Reasumując, w ocenie Sądu, obszerny zakres zgromadzonego, a dopiero co przedstawionego materiału dowodowego, prowadzi do konkluzji, że organy Agencji przedsięwzięły wszystkie możliwe czynności zmierzające do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W szczególności, wypełniły obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgromadzone przez organy ARiMR dowody, w postaci licznych dokumentów, oświadczeń zainteresowanych podmiotów i zeznań świadków nie potwierdzają aby w dniu 31 maja 2013 r. Skarżący faktycznie użytkował grunt położony na działce ewidencyjnej nr [...] i przez cały 2013 r.
W tym kontekście, mając na względzie wzajemnie się uzupełniającą, niesprzeczną wewnętrznie i logicznie ze sobą powiązaną treść wskazanych wcześniej zeznań świadków, Organ odwoławczy miał w pełni uzasadnione podstawy do przyjęcia, że Skarżący nie posiadał i faktyczne nie użytkował gruntów rolnych położonych na spornej działce w dniu 31 maja 2013 r. i w 2013 r. W świetle całego, obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ocenie takiej nie można absolutnie zarzucić dowolności.
Nieuzasadnione są także zarzuty skargi co do braku w aktach administracyjnych akt sprawy Z.B. i T.M., zauważyć bowiem należy, że stwierdzony w kontroli krzyżowej konflikt, czyli złożenie wniosku przez innych producentów spowodował, że prowadzone postępowanie przez organy ARiMR zmierzały do wyjaśnienia okoliczności istotnych z pkt widzenia przyznania płatności z udziałem tak Skarżącego jak i Z.B. i T.M.. Nie oznacza to jednak, że mamy do czynienia z jednym wnioskiem, jedną sprawą, Jest tyle spraw ile wniosków kierowanych do organów.
Wskazany konflikt spowodował zaś, że Organ przy udziale Skarżącego i innych producentów, którzy złożyli wnioski o płatności do działki [...], prowadził postępowanie mające na celu wyjaśnienie prawa do płatności w tym przy wykorzystaniu rozprawy administracyjnej, w której uczestniczył Skarżący, korzystał z prawa zadawania pytań, podpisał protokół, nie wniósł uwag, został także zawiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Te dokumenty akta sprawy zawierają.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze okoliczności odmiennych od ARiMR ocen w postępowaniu prowadzonym przez Prokuratora co do wykonywania prac na spornej działce [...], to wskazać należy, że stwierdzenie Prokuratora dotyczyło stwierdzenia prowadzenia prac na działce [...], natomiast nie jest to wystarczające do przyznania wnioskowanej płatności, o czym była mowa. Bezspornie bowiem, aby otrzymać wnioskowaną płatność, grunty rolne muszą być utrzymane zgodnie z normami przez cały rok a zatem muszą być w posiadaniu rolnika przez rok. Ustaleniu tych okoliczności służyło prowadzone postępowanie administracyjne.
Odnosząc się do wniosków dowodowych należy podkreślić, że zgodnie z art. 106 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. Zatem skoro dokumenty w postaci postanowienia o umorzeniu śledztwa [...] z 30 października 2014 r., umowy współużytkowania B. z M. z 10 maja 2013 r., decyzji ARiMR uchylającą decyzję Kierownika ARiMR w sprawie płatności ONW do ponownego rozpoznania są w aktach administracyjnych to wniosek dowodowy podlega oddaleniu.
Odnosząc się do pozostałych dokumentów tj. oryginał wpłaty nr [...]
- opłata za kserokopie, zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
z dn. 29.05.2014 r. - kserokopia, notatka urzędowa z dn. 17.08.2014 r - Posterunek Policji w R.-kserokopia, pismo ARiMR Biuro Powiatu K. z siedzibą w S. z dn.06.06.2014r. znak [...]- dotyczące udostępnienia danych osobowych - kserokopia, pismo ARiMR [...] Oddział Regionalny z dnia 26.06.2014r. znak [...]- kserokopia, zawiadomienie o wszczęciu śledztwa z dnia 8.07.2014 r. z Prokuratury Rejonowej w K. -Sygn. akt Ds [...] - kserokopia, pismo ARiMR Biuro Powiatu K.z siedzibą w S. z dn.07.07.2014 r. znak [...]- dotyczące udostępnienia danych osobowych -kserokopia, protokół przesłuchania świadka z dn. 04.08.2014 r., [...].-kserokopia, notatka urzędowa z dn. 17.08.2014 r - Posterunek Policji w R.-kserokopia, - postanowienie o śledztwa nr [...] z dn. 12.09.2014 r.- kserokopia, kopia pisma bez daty podpisanego prze adw. M.E. - kserokopia w 2 egzemplarzach, pismo Z.W. F. z dnia 11.08.2015 r. kierowane do ARiMR [...] Oddział Regionalny znak [...] wraz z 4 załącznikami wymienionymi w piśmie - kserokopia i kopia koperty, pismo Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S. Filia w K. z dnia 6.07.2015 r .-oryginał z załącznikami, wezwanie do zapłaty - Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S. Filia w K. z dnia 01.08.2012 r. znak [...]- kserokopia, zawiadomienie o płatności - Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S. Filia w K. z dnia 08.05.2012 r. znak czynsz [...]-kserokopia, wezwanie do zapłaty - Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S. Filia w K. z dnia 10.12.2015 r. znak [...]- oryginał, decyzja ARiMR [...] Oddział Regionalny znak [...] z d. 03.02.2015 r., - kserokopia, pismo skarżącego kierowane do ARiMR z dnia 14.05.2015 r.,- kserokopia, Protokół wizji lokalnej z dnia 23.07.2015 r-kserokopia za zgodność z oryginałem, 5 wydruków ze stron internetowych (współwłaściciel - Słownik SJP, poziom genetyczny gleby - Szkolnictwo.pl) - kserokopie, decyzja ARiMR Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego znak [...] z dnia 04.02.2015 r. ( 6 str.) - kserokopia, pismo skarżącego do Kierownika Biura ARiMR w S. z dnia 10.11.2015 r. -oryginał,(prezentata oryginale z dnia 10.11.2015 r.), pismo ARiMR [...] Oddziału Regionalnego z dnia 3.12.2015 r znak [...]– oryginał, którymi, jak podniósł Skarżący, organ w toczącym się postępowaniu nie dysponował, z uwagi na obawy Skarżącego co do ich przedłożenia a mające potwierdzać fakt, iż Skarżący był posiadaczem spornej działki [...], to wskazać należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.
Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy tak pierwszej jak i drugiej instancji podjęły się wyjaśnienia okoliczności związanych z wykazaną we wniosku Skarżącego działką rolną ([...]). Ustalenie tej kwestii mające znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, powinno i było dokonane przez organ w postępowaniu administracyjnym. W świetle powyższego nie można zarzucić organom zaniechania ustawowego obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, skoro Skarżący nie przedłożył dokumentów (przedłożonych dopiero przed Sądem) na etapie toczącego się postępowania administracyjnego.
Wskazane dokumenty zatem, które zdaniem Skarżącego, mogą wpływać na ustalenia faktyczne, które legły u podstaw decyzji organu, winny być wykorzystane przez Skarżącego przy wnioskowaniu w odpowiednim trybie o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest rolą Sądu przesądzanie na tym etapie postępowania o wartości dowodowej tych dokumentów.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa przez organy ARiMR, dających podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji. Również nie budzi wątpliwości rozstrzygnięcie Organów co do działki [...] opierające się na oświadczeniu Skarżącego co do faktu jej nie posiadania i nie użytkowania rolniczo w roku 2013 r. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje wbrew wywodom skargi odpowiadają prawu. Organy w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
W tej sytuacji, wobec tego, że skład orzekający Sądu nie dopatrzył się
w niniejszej sprawie naruszenia prawa, dlatego też – zobligowany do tego dyspozycją art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło