I SA/Sz 15/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] r., numer [...], określił podatniczce - E D - zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...]l o numerze nadwozia [...] w kwocie [...]zł. Decyzję doręczono podatniczce w dniu 20 lipca 2012 r. W ustawowym terminie, przewidzianym w art. 233 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) dalej w skrócie "O.p.", podatniczka nie wniosła odwołania i z dniem 3 sierpnia 2012 r. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego stała się ostateczna. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 7 sierpnia 2012 r. podatniczka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, a następnie w dniu 30 sierpnia 2012 r. (data nadania listem poleconym) wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dołączając do niego odwołanie. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podatniczka wskazała, że nie wiedziała, iż termin do złożenia odwołania upłynął 3 sierpnia 2012 r. Przyczyną powyższego stanu rzeczy był fakt, że strona nie pamiętała kiedy dokładnie została jej doręczona decyzja. Była przeświadczona, że złożenie odwołania w dniu 7 sierpnia 2012 r. będzie skuteczne i z tego też względu poprosiła członka rodziny o złożenie odwołania właśnie w tym terminie. Dodatkowo, E D wyjaśniła, że choroba jej dziecka, spowodowana ukoszeniem przez osę, wymagała długotrwałego leczenia i stałej nad nim opieki w domu. Z tej przyczyny poprosiła członka rodziny o wystanie pocztą odwołania, będąc przekonaną, że termin do wniesienia odwołania jeszcze nie upłynął. Jednocześnie wyjaśniła, że nadzwyczajne okoliczności w postaci choroby dziecka ustały w dniu 27 sierpnia 2012 r. i od tej daty podatniczka mogła samodzielnie podejmować czynności procesowe. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], wydanym na podstawie art. 162 § 1, § 2 i § 4, art. 163 § 1 i § 2, art. 216 § 1 i § 2 O.p., Dyrektor Izby Celnej odmówił podatniczce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r., numer [...]. W uzasadnieniu postanowienia, Dyrektor Izby Celnej uznał, że podatniczka dochowała 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu i dopełnienia czynności, której terminowi uchybiła, tzn. wraz z przedmiotowym wnioskiem wniosła odwołanie. W ocenie organu, podatniczka w dostatecznym stopniu nie uprawdopodobniła jednak braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do tej ostatniej z przesłanek organ stanął na stanowisku, że podatniczka nie dochowała minimalnej staranności w obliczaniu terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, podatniczka sama zanegowała fakt, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn związanych z chorobą dziecka, gdyż we wniosku wskazała, że w sposób nieprawidłowy wyliczyła termin na złożenie odwołania sądząc, iż termin ten upływa w dniu 7 sierpnia 2012 r., a nie w dniu 3 sierpnia 2012 r. Wobec tego organ uznał, że w takiej sytuacji podatniczka nie mogła powoływać się na niezawinione uchybienie, gdyż błędnie obliczyła termin do złożenia odwołania. Organ wskazał też, że podatniczka, nie wskazała, kto mógłby być w istocie winny temu, że nie pamiętała, kiedy dokładnie została jej doręczona decyzja Naczelnika Urzędu Celnego. Następnie organ wskazał, że przesłanką przemawiającą za przywróceniem terminu winno być zdarzenie mające charakter przeszkody niezależnej od podatnika, nieusuwalnej nawet przy dołożeniu największego możliwego wysiłku w danych okolicznościach. W kontekście powyższych okoliczności organ uznał, że choroba dziecka nie była rzeczywistą przyczyną uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Podatniczka nie pamiętała terminu odbioru przesyłki, a w konsekwencji z własnej winy uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że wskazane przez podatniczkę okoliczności (choroba dziecka) nie mogły stanowić przesłanki do przywrócenia terminu, gdyż nie były to okoliczności wyjątkowe, które w konsekwencji uniemożliwiły podatniczce wniesienie odwołania w wyznaczonym terminie. Tym samym, Dyrektor Izby Celnej przyjął, że podatniczka we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniła, że naruszenie tego terminu nastąpiło nie z jej winy, zatem nie została wypełniona przesłanka wynikająca z art. 162 § 1 O.p. warunkująca możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 162 O.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, co spowodowane było przyjęciem przez organ, że dopuściła się niedbalstwa, podczas gdy uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie powstało z jej winy. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż przekonana była, że złożenie odwołania w dniu 7 sierpnia 2012 r. będzie w pełni skuteczne. Taki stan rzeczy spowodowany był faktem, że w dniu 2 sierpnia 2012 r. dziecko skarżącej zostało ukąszone przez osę, co spowodowało silną reakcję alergiczną, a w konsekwencji zmusiło ją do szukania pomocy u specjalistów. Skarżąca zaaferowana i przestraszona całą sytuacją, że dziecku może coś się stać, nie myślała o wniesieniu odwołania, dopiero po paru dniach od ukąszenia osy mogła podjąć działania, które związane były z przedmiotową sprawą. Dokonała obliczenia terminu od daty, w której sądziła, że dostała list z decyzją i określiła ją na dzień 7 sierpnia 2012 r. Wtedy to też poprosiła ojca jej dzieci - K A o wysłanie odwołania. Nadto skarżąca wskazała, że do przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 O.p. wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Zdaniem skarżącej w praktyce często jednak oczekiwania organów są zbyt wygórowane, gdyż oczekuje przedstawienia konkretnych dowodów, co z całą pewnością stanowi przekroczenie wymogów ustawowych. Uprawdopodobnienie bowiem oparte na dokumentach jest już udowodnione. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zarzuty skarżącej są nieuzasadnione. Stwierdził, że skarżąca w dniu 20 lipca 2012 r. miała możliwość zapoznania się z treścią decyzji oraz pouczeniem, odnośnie 14 -dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Dochowując zatem minimalnej staranności mogła w sposób prawidłowy obliczyć termin do wniesienia odwołania. Przywołał twierdzenia skarżącej, że data odbioru decyzji została przez nią zapomniana, i że jak sama podała, błędnie obliczyła termin do wniesienia odwołania. Błąd ten był zatem przez nią zawiniony i w istocie to nie choroba dziecka stanowiła nadzwyczajną okoliczność uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie. Uchybienie zaś terminowi spowodowane było zatem niedbalstwem skarżącej, co z kolei nie uzasadniało przychylenia się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej jednak kolejności należało ocenić czy w sposób prawidłowy doręczono decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. r. i czy bezskutecznie upłynął termin do wniesienia odwołania. W badanej sprawie warunki te zostały spełnione. Doręczenie decyzji, od której służyło odwołanie nastąpiło w dniu 20 lipca 2012 r., co skarżąca własnoręcznie potwierdziła podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, podając imię, nazwisko oraz datę doręczenia przesyłki, zawierającą decyzję organu I instancji. Doręczenie to nie budzi wątpliwości w świetle zapisów art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej. Przekroczenie zaś przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania jest oczywiste, gdyż odwołanie wniesiono w dniu 7 sierpnia 2012 r., zaś 14-dniowy ustawowy termin do jego wniesienia, wynikający z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, upłynął bezskutecznie w dniu 3 sierpnia 2013 r., który to dzień, nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Powyższych faktów strona skarżąca nie zakwestionowała, a ustalenia Dyrektora Izby Celnej w tym zakresie są prawidłowe. Podkreślić należy, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Przechodząc zatem do dokonanej przez organ odwoławczy analizy przesłanek przewidzianych w art. 162 Ordynacji podatkowej, wyjaśnić należy, że w myśl wskazanego przepisu "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Stosownie do § 2 tegoż artykułu "podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżąca spełniła 3 spośród 4 przesłanek do przywrócenia terminu, a mianowicie złożyła w dniu 30 sierpnia 2012 r. wniosek o przywrócenie terminu, jak słusznie przyjął organ w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, liczonego od wskazanej przez skarżącą daty 27 sierpnia 2012 r. i dopełniła czynności dla której uchybiła terminowi (złożyła odwołanie). Zdaniem Sądu, zasadnie organ uznał, że skarżąca nie spełniła jednak ostatniej spośród 4 kumulatywnych przesłanek do przywrócenia terminu, a mianowicie nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Sąd podziela pogląd, że strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zaliczyć można np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar, a zatem zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 295). Ponieważ przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, zatem nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu, wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 374/06, Lex nr 262725, wyrok z 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 629/07, Lex nr 350945). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę niedochowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego skarżąca podała nagłą chorobę dziecka, która trwała od 2 sierpnia do 27 sierpnia 2012 r. i jednocześnie błędne obliczenie terminu do wniesienia odwołania, na skutek zapomnienia daty doręczenia decyzji. W opinii składu orzekającego w sprawie, ta ostatnia okoliczność nie należy do zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, o których mowa była powyżej ani takich, których nie można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności. Sąd dostrzega bowiem, że doręczenie decyzji nie nastąpiło w okresie, z którym skarżąca wiąże uchybienie terminu, a mianowicie w trakcie choroby dziecka. Skarżąca nie może zatem skutecznie zasłaniać się dezorientacją życia codziennego, gdyż fakt zapomnienia daty doręczenia należy oceniać wyłącznie w kategoriach braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Z kolei okoliczność nagłej choroby dziecka, w ocenie Sądu, z pewnością stanowiła dla skarżącej dużą dolegliwość, jednakże w rezultacie, że jak sama skarżąca podała, poprosiła ojca jej dzieci - K A - o wysłanie odwołania. W tym kontekście wskazana przez skarżącą "nagła choroba uniemożliwiająca wyręczenie się inną osobą" nie zaistniała. A wobec tego, że skarżąca we wniosku nie wskazała okoliczności, które uniemożliwiły jej wcześniej skorzystanie z pomocy podanej osoby, tj. przed upływem terminu do wniesienia odwołania, słusznie organ odwoławczy przyjął, że nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca przy pomocy K A, mogła dochować terminu. Jak już wspomniano na wstępie rozważań, w przypadku, gdy strona powołuje się na określone okoliczności uzasadniające, jej zdaniem, uchybienie terminu, to musi liczyć się z tym, że będą one oceniane w kategoriach dochowania należytej staranności. Przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą mieć jednak charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego, a takie w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą, gdyż są rezultatem braku rzetelności po stronie skarżącej lub też osoby, do której o pomoc skarżąca się zwróciła. Biorąc pod uwagę wszystkie wspomniane okoliczności w sprawie oraz uwzględniając obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy i dlatego w zaskarżonym postanowieniu zasadnie odmówiono jego przywrócenia. Mając wszystko powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzeczono o oddaleniu skargi.