I SA/Sz 15/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-04-13
Skład orzekający: Elżbieta Woźniak, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może ponosić odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych płatności, jeśli zobowiązanie to powstało po ustaniu jego funkcji w zarządzie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności może być orzeczona tylko wtedy, gdy termin płatności zobowiązania przypadał na okres pełnienia przez niego funkcji w zarządzie. Zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności powstaje z chwilą wydania decyzji ustalającej ten zwrot, a nie z chwilą złożenia wniosku o przyznanie płatności. W przypadku, gdy decyzja ustalająca zwrot została wydana po ustaniu funkcji członka zarządu, nie można mu przypisać odpowiedzialności.Stan faktyczny
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością otrzymała płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za lata 2004 i 2005. Następnie organ administracji stwierdził, że płatności te były nienależne i wydał decyzję nakazującą ich zwrot. W związku z bezskuteczną egzekucją wobec spółki, wszczęto postępowanie w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członków zarządu. Skarżący, który był prezesem zarządu do końca 2004 roku, kwestionował swoją odpowiedzialność, argumentując, że zobowiązanie do zwrotu środków powstało po ustaniu jego funkcji w zarządzie. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o jego odpowiedzialności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2004 i 2005 wraz z odsetkami za zwłokę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 czerwca 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego S. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia
5 listopada 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restauracji i Modernizacji Rolnictwa z dnia
25 czerwca 2015 r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności [...] – dalej: "spółka", z tytułu nienależnie pobranych płatności dotyczących wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).
W dniu 30 czerwca 2004 r. Spółka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR
w [..] wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 r. do upraw na areale 228,27 ha. Decyzją z dnia 30 marca 2005 r. organ I instancji przyznał płatności ONW na 2004 r. w łącznej wysokości [...] zł. Kwota została przekazana na rachunek bankowy spółki w dniu 19 kwietnia 2005 r.
W dniu 28 kwietnia 2005 r. spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2005 do upraw na obszarze 34,77 ha. Decyzją z dnia 1 sierpnia 2006 r.
nr [...] przyznał spółce płatności ONW w wysokości [...] zł, która została przekazana na rachunek bankowy spółki w dniu 25 sierpnia 2006 r.
Decyzja z dnia 1 sierpnia 2006 r, po stwierdzeniu jej nieważności na podstawie
przesłanek z art. 156 1 pkt 1 i 4 K.p.a. została wyeliminowana z obiegu prawnego przez organ odwoławczy. W nowej decyzji z dnia 18 maja 2009 r. [...] organ I instancji przyznał płatności ONW na rok 2005 w pomniejszonej wysokości tj. [...] zł do powierzchni 34,77 ha.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR w [...] stwierdził zaprzestanie prowadzenia przez Spółkę prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych objętych zobowiązaniem ONW o powierzchni 228,27 ha. Następnie po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW za lata 2004-2005, wydał
w dniu 13 stycznia 2011 r. decyzję ustalającą spółce należność do zwrotu w łącznej wysokości [...] zł. Nienależnie pobrana płatność obejmowała: za rok 2004 kwotę w wysokości [...] zł dla gruntów o powierzchni 228,27 ha oraz za rok 2005 kwotę w wysokości [...] zł dla gruntów o powierzchni 34,77 ha.
Wszczęte w oparciu o ww. decyzję postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, w związku z jej bezskutecznością. Następnie Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR w [..] w dniu
5 marca 2015 r. i 21 maja 2015 r. zawiadomił członków zarządu spółki o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu spółki, w związku z wydaniem decyzji z dnia 13 stycznia 2011 r.
Decyzją z dnia 25 czerwca 2015 r. organ I instancji orzekł o odpowiedzialności członków zarządu: [...] Decyzja została doręczona stronie w dniu 29 czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nie zaistniała żadna
z okoliczności uzasadniających odstąpienie od dochodzenia zwrotu płatności ONW, wynikających, w szczególności z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427
ze zm.) – dalej: "PROW" oraz § 9 ust. 1, 2, 2a i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej dalej planem rozwoju obszarów wiejskich
(Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.).
Ponadto organ I instancji wskazał, że sprawowanie funkcji członków zarządu spółki zostało potwierdzone pełnym odpisem z KRS z dnia
22 lutego 2008 r. W treści uzasadnienia organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przywołał treść przepisów art. 61 § 4 K.p.a. oraz art. 116 O.p.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania, organ I instancji stwierdził, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2012 r., a tym samym przedawnienie nastąpi w dniu 1 stycznia 2016 r.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. W treści odwołania wyjaśniła, że od stycznia 2005 r. nie jest ani członkiem zarządu ani prezesem spółki. Ponadto wskazała, że nie wie co się po ww. dacie działo w spółce, nie posiada dokumentów z nią związanych oraz nie posiada wiedzy w zakresie decyzji przyznających spółce ONW za 2004 r. i za 2005 r.
i przekazania tych płatności w dniu 19 kwietnia 2005 r.i 25 sierpnia 2006 r. oraz decyzji nr [...].
W dniu 19 sierpnia 2015 r. w celu potwierdzenia, że strona od dnia
1 stycznia 2005 r. nie była prezesem lub członkiem zarządu Spółki i nie miała wpływu na działalność Spółki i podejmowane przez zarząd decyzje, organ odwoławczy
w oparciu o art. 299 K.s.h., wezwał stronę do dostarczenia:
– uchwały zgromadzenia wspólników o odwołaniu z funkcji członka zarządu spółki;
– innych dokumentów potwierdzających odwołanie z funkcji członka zarządu spółki;
– bilansu spółki za 2004 rok;
– rachunku zysków i strat spółki za 2004 rok;
– sprawozdania finansowego spółki za 2004 rok;
– uchwały zgromadzenia wspólników o udzieleniu absolutorium zarządowi spółki za 2004 rok;
W odpowiedzi, strona wniosła w dniu 28 września 2015 r. do organu odwoławczego pismo, w którym poinformowała, że wskazane w wezwaniu dokumenty znajdują się w KRS i są publicznie dostępne.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania stwierdził, że z akt sprawy wynika, że strona była w 2004 r. prezesem zarządu spółki, czyli w roku składania pierwszego wniosku o przyznanie płatności ONW. Zdaniem organu odwoławczego ustalona reprezentacja spółki dowodzi, iż strona jako prezes zarządu spółki podjęła decyzję o złożeniu wniosku o przyznanie płatności ONW
i przystąpieniu spółki do wieloletniego programu ONW.
Organ odwoławczy wskazał również, że inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność członka zarządu obciąża wyłącznie członka zarządu. Podkreślił, że strona nie dostarczyła żadnych dokumentów, które potwierdziłyby, że nie odpowiada za zobowiązania z tytułu ONW za lata 2004-2005. Na tej podstawie stwierdził, że zaskarżona decyzja została prawidłowo wydana
i jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ I instancji prawidłowo ustalił obowiązek odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia
9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), do ustalonych w drodze decyzji kwot nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio dział III Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem przepisów wskazanych w tej regulacji.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skardze na wyżej opisaną decyzję, strona reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o jej uchylenie oraz o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Okręgowego w [...], sygn. akt [...] w Sądzie Rejonowym w [...] z akt sprawy Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] - na okoliczność, że skarżący nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art. 299 K.s.h.
i art. 116 O.p. i w momencie sprawowania przez niego funkcji prezesa zarządu Spółki nie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości.
Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu błędną interpretację ww. przepisów wskazując, iż zobowiązanie nie powstaje w momencie złożenia deklaracji i przed przekazaniem środków tylko po wydaniu decyzji zobowiązującej, a to w tym przypadku nastąpiło z chwilą wydania decyzji o zwrocie dopłat, tj. w dniu 13 stycznia 2011 r. Zarówno wydanie decyzji o zwrocie środków, ale również uruchomienie środków nastąpiło, kiedy skarżący nie był już prezesem zarządu spółki. Złożenie przez spółkę drugiego z wniosków o przyznanie płatności również nastąpiło po zaprzestaniu pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. Ponadto w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu nie zaistniały żadne przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.
Skarżący argumentował, że były zarząd spółki nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania środków. W tym zakresie, organ powinien wyjaśnić dokładnie stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem żądań skarżącego.
W piśmie z dnia 22 stycznia 2016 r. skarżący potwierdził, iż zamieszczone
w skardze wnioski dowodowe dotyczą dowodu z akt sprawy [...] Sądu Okręgowego w [...], akt sprawy [...] Sąd Rejonowego w [...] i akt w Sądzie Rejonowym w [...] ] [...].
Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sąd dopuścił dowód z załączonych do skargi: wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 listopada 2014 r., wyroku Sądu Rejonowego w [...] w sprawie [...] wraz z uzasadnieniem oraz uzasadnienia wyroku w sprawie [...].
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, natomiast wskazując na treść pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi przez skarżącego wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Ze względu na podniesioną przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu
13 kwietnia 2016 r. okoliczność nieprawidłowości pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego mającą skutkować koniecznością odrzucenia skargi, rozważania należy rozpocząć od wyjaśnienia tej kwestii.
Do skargi zostało załączone pełnomocnictwo udzielone przez [...] dla radcy prawnego [...] "do reprezentowania go
w sprawie przeciwko Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], przed Sądami i organami administracji państwowej oraz samorządowej". Stosownie do treści art. 39 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), pełnomocnictwo może być:
1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi,
2) do prowadzenia poszczególnych spraw,
3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu.
W ocenie sądu przyjęcie, że przedmiotowe pełnomocnictwo nie obejmuje działania przed sądem administracyjnym byłoby skutkiem zbyt rygorystycznej oceny tego dokumentu. W przedmiotowym dokumencie bowiem zostały wymienione zarówno organy administracyjne, jak i organy sądowe, skoro postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym inicjuje skarga od rozstrzygnięcia organu administracyjnego, czyli jest logiczną konsekwencją wyczerpania trybu przed organem administracyjnym, a do takiego postępowania pełnomocnik skarżącego wyraźne pełnomocnictwo posiadał, to wobec wymienienia w tym pełnomocnictwie organu sądowego, przyjąć należy,
że pełnomocnictwo to obejmowało także postępowanie przed sądami administracyjnymi pomimo braku przymiotnika "administracyjnymi" przed rzeczownikiem "sądami". Powyższe stanowisko jest zbieżne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki zaprezentowany został w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2015 r. w sprawie
II FZ 342/15. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał,
że: "pełnomocnictwo operujące ogólnym pojęciem "sądy", bez wskazania wybranej kategorii z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, oraz niewskazujące konkretnej sprawy lub przedmiotu postępowania, jest pełnomocnictwem ogólnym do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, o którym mowa w art. 36 pkt 1 p.p.s.a.".
Wobec powyższego sąd rozpoznający sprawę uznał, że reprezentujący skarżącego pełnomocnik legitymował się pełnomocnictwem o wystarczająco określonym zakresie i wystąpił brak skargi, który należałoby uzupełnić, a po ewentualnym bezskutecznym terminie do jego uzupełnienia, odrzucić na podstawie art.58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że istotą sporu jest odmienna ocena przez organy oraz skarżącego kwestii odpowiedzialności za zobowiązania spółki, której skarżący był prezesem,
z tytułu nienależnie pobranych płatności ONW. Zdaniem organów okoliczność pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w momencie składania wniosku o płatności, które następnie okazały się nienależne, jest wystarczającą przesłanką do obciążenia go zobowiązaniem z tego tytułu w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym strona nie przedstawiła żadnych dowodów na istnienie przesłanek uwalniających ją od tej odpowiedzialności.
Natomiast zdaniem skarżącego, skoro nie pełnił on już funkcji członka zarządu
w chwili wypłaty płatności, składania wniosku kontynuacyjnego na 2005 rok oraz orzekania o nienależnych płatnościach, a w czasie kiedy pełnił tę funkcję, czyli do końca 2004 r. sytuacja finansowa spółki nie uzasadniała składania wniosku
o ogłoszenie upadłości, to nie zaistniały przesłanki przenoszenia na jego osobę odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm., dalej ustawa o Agencji). Przepis ten w ust. 1 stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
W ust. 2 natomiast tego przepisu została określona właściwość organu, poprzez regulację stanowiącą, że właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Z kolei w ust. 7 przepis ten stanowi, że: do należności, o których mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej wynosi 60 dni.
Przepis art. 116 ustanawiający odpowiedzialność subsydiarną członka zarządu za zaległości podatkowe znajduje się w dziale III Ordynacji podatkowej i stanowi w § 1, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej
w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna,
a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postepowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja możliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Natomiast w § 2 przepis art. 116 Ordynacji podatkowej stanowi,
że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Odpowiedzialność byłych członków zarządu przewidziana jest w § 4, który stanowi, że przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
W pierwszej kolejności zatem wskazać należy, że zakres przedmiotowy zastosowania przepisów ustanawiających odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych środków publicznych, wyznacza art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji. Przepis ten w sposób wyraźny odwołuje się do "należności o których mowa w ust.1", czyli kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, których kwota została ustalona w drodze decyzji administracyjnej. Z ust. 1 ustawy o Agencji bowiem wynika, że ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z samej treści tego przepisu wynika, że jest to decyzja ustalająca, czyli taka, która kreuje zobowiązanie, i za to zobowiązanie przy odpowiednim zastosowaniu art. 116 Ordynacji podatkowej może odpowiadać także były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu odnośnie należności o jakich mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji sprowadza się do właściwego określenia zobowiązania w odniesieniu do którego rozważana jest odpowiedzialność członka lub byłego członka zarządu spółki. Przepis Ordynacji podatkowej bowiem posługuje się pojęciem "zaległości podatkowej"
i wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje takie zaległości podatkowe, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 Ordynacji podatkowej powstałe
w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu, w pierwszej kolejności organ wykazuje wystąpienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności
w postaci bezskuteczności egzekucji i wykazania, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przetransponowanie przesłanki bezskuteczności egzekucji na odpowiedzialność z tytułu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych nie stwarza problemów, bezskuteczność egzekucji jest bowiem jednolicie rozumiana zarówno dla oceny stosunków cywilnoprawnych jak i administracyjnoprawnych, w tym także prawnopodatkowych i oznacza taki stan, w którym organ egzekucyjny wyczerpie wszelkie sposoby egzekucji, a formalnie przeprowadzona egzekucja kończy się niezaspokojeniem wierzyciela.
Natomiast przetransponowanie drugiej z wymienionych powyżej przesłanek pozytywnych – wykazania, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, jest już bardziej złożone. Bowiem na gruncie przepisów prawa podatkowego nie ma problemu
z określeniem terminów płatności poszczególnych zobowiązań podatkowych. Natomiast w odniesieniu do środków z funduszy publicznych – płatności ONW w pierwszej kolejności wskazać należy, że musimy mieć do czynienia ze zobowiązaniem, którego termin płatności upłynął. W ocenie sądu nie można podzielić poglądu prezentowanego przez Agencję, że zobowiązanie powstało już w momencie złożenia przez spółkę pierwszego wniosku o przyznanie płatności ONW dotyczącego płatności wieloletniej. Złożenie takiego wniosku rodzi po stronie wnioskodawcy zobowiązanie do przestrzegania wymagań określonych zarówno w przepisach unijnych jak i krajowych dotyczących warunków przyznania płatności, jednak nie rodzi zobowiązania do zwrotu płatności. Zobowiązanie do zwrotu płatności rodzi dopiero decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności wydana w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Decyzja ta, jak już wskazano powyżej jest decyzją ustalającą, czyli kreującą nową sytuację strony. Zwrotu kwoty wskazanej w decyzji strona powinna dokonać po jej doręczeniu, czyli termin doręczenia takiej decyzji może być uznany za termin płatności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy,
że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) została wydana wobec spółki w dniu 13 stycznia 2011 roku, jest to decyzja ustalająca, zatem od dnia jej doręczenia powstało zobowiązanie spółki do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004
i 2005 w łącznej kwocie [...] zł. Z uwagi na fakt, że skarżący funkcję prezesa spółki pełnił do końca 2004 roku, to nie zostało wykazane, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zatem nie została spełniona druga pozytywna przesłanka odpowiedzialności.
Wskazania wymaga także, że wypłata pierwszej płatności nastąpiła już
w momencie kiedy skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu i nie miał wpływu na działania spółki, w tym także na przestrzeganie warunków zobowiązania ONW. Ponadto wniosek kontynuacyjny na 2005 rok oraz wypłata środków za ten rok nastąpiły także po okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu. Zauważyć także wypada, że z decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych z dnia 13 stycznia 2011 r. nie wynika kiedy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez spółkę, zatem w żaden sposób nawet nie można braku czynności faktycznych, jakimi jest prowadzenie działalności rolniczej powiązać z czasem sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu.
Godzi się także zauważyć, że organ pierwszej instancji jako termin płatności zobowiązania traktuje datę wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych płatności, skoro pięcioletni termin przedawnienia liczy od 1.01.2012 r. , niewłaściwie jednak przywołuje art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż w sprawie, której przedmiotem jest orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich zastosowanie znajduje art. 118 Ordynacji podatkowej, który reguluje kwestie przedawnienia wydania decyzji oraz przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Przepis art. 118 Ordynacji podatkowej w § 1 stanowi, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (...). Natomiast w § 2 przepis art. 118 Ordynacji podatkowej stanowi, że przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o jakiej mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji oraz art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, organ bowiem w sposób wadliwy zastosował powyższe przepisy uznając, że zobowiązanie którego dotyczy odpowiedzialność członka zarządu powstała już
w chwili złożenia pierwszego wniosku o przyznanie płatności w ramach 5 letniego programu ONW. Naruszenie powyższych przepisów miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji o ustaleniu odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu. W konsekwencji zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, która jest obarczona takimi samymi błędami należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zostało wydane na postawie
art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na koszty te złożyły się: wpis od skargi w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 10,
lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015, poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło