I SA/Sz 169/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów na rok 2012 p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] o odmowie G. B. przywrócenia terminu na złożenie korekty w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów na rok 2012. Postanowienie organu II instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 stycznia 2013 r. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 4 lutego 2013 r. W postanowieniu zawarto pouczenie, iż stronie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, przysługuje prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu 4 lutego 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wpływ do Sądu nastąpił w dniu 5 lutego 2013 r. W dniu 6 lutego 2013 r. skarga została przesłana przez Sąd do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa celem nadania jej prawidłowego biegu. Skarga ta wpłynęła do siedziby organu odwoławczego w dniu 7 lutego 2013 r., po czym została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 14 lutego 2013 r. W dniu 11 lutego 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył do tut. Sądu, za pośrednictwem organu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając do niego skargę z dnia 4 lutego 2013 r. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż skarga na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została w dniu 4 lutego 2013 r. pomyłkowo nadana bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zamiast na adres organu. Jak wyjaśnił skarżący w treści skargi prawidłowo oznaczył adresata, jednakże wysłanie skargi powierzył J. Z., w związku z tym, iż nawał obowiązków nie pozwolił mu na osobiste udanie się do urzędu pocztowego znajdującego się w odległej od jego miejsca zamieszkania miejscowości, zaś w obecnej chwili nie posiada on samochodu. Osoba, której powierzył nadanie przesyłki, zawierającej skargę, nie dysponując wiedzą prawniczą oraz świadomością, iż składanie pism procesowych do sądu administracyjnego charakteryzuje się odrębną specyfiką, niż składanie pism do sądu powszechnego, nadała wskazaną przesyłkę na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tj. inaczej niż wynikało ze skargi. W ocenie skarżącego, powyższy błąd nie jest zawiniony przez niego, ponieważ osoba poproszona o przysługę nadania przesyłki zawierającej skargę kierowała się dobrą intencją, natomiast w powszechnej świadomości społecznej zakorzeniona jest wiedza, że wszelkie pisma w razie sporu wymagającego interwencji sądowej składa się bezpośrednio do sądu. Końcowo skarżący wskazał, iż o uchybieniu dowiedział się od osoby, której powierzył wysłanie korespondencji w dniu 8 lutego 2013 r., kiedy zwróciła mu potwierdzenie nadania, w związku z czym jego wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od daty ustania przeszkody do dokonania czynności zastrzeżonej terminem. Do wniosku dołączono oświadczenie J. Z. z dnia 11 lutego 2013 r., w którym podniósł, iż zaadresował samodzielnie i samowolnie powierzoną mu przesyłkę bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaś dowód jej nadania przekazał skarżącemu w dniu 8 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, wskazać należy, iż według oświadczenia skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedział się on w dniu 8 lutego 2013 r. W tej sytuacji, złożony w dniu 11 lutego 2013 r. przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy uznać za dokonany w ustawowym terminie określonym w ww. przepisie. Wraz z wnioskiem strona dopełniała również czynności, której terminowi uchybiła, dołączając skargę z dnia 4 lutego 2013 r. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy wskazać, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W sprawie należało więc dokonać oceny, czy skarżący uchybił terminowi bez własnej winy, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, którego można wymagać od każdej należycie dbającej o swoje interesy osoby. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie daje podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu, świadczyć może jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. W niniejszej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi wywołuje skutki wobec strony skarżącej bowiem strona, powierzając wykonanie określonej czynności osobie trzeciej, ponosi ryzyko związane z zachowaniem tej osoby. Wskazać należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązany był skarżący, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi, mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 413 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Skoro zatem skarżący sporządził skargę w terminie i przekazał ją osobie trzeciej (znajomemu) do wysłania, nie sposób przyjąć, że nie mógł wnieść skargi w terminie. Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I FZ 343/12: "swego rodzaju łagodzenie przesłanki braku winy, nie znajduje umocowania ustawowego, gdyż powierzanie dokonywania określonych czynności w sprawie innym osobom – czy to przez stronę, która zleca prowadzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi, czy to przez tego pełnomocnika np. pracownikowi kancelarii – nie powoduje, że osoba, na której ciąży obowiązek dokonania konkretnej czynności w określonym terminie "pozbywa się" w ten sposób odpowiedzialności za należyte wypełnienie tego obowiązku. Inne rozumienie przesłanki braku winy prowadziłoby zdaniem Sądu do tego, że "opłacalne" byłoby przekazanie dokonania danej czynności osobie trzeciej, gdyż niezależnie od tego, czy osoba ta prawidłowo by się z zadania wywiązała (i z jakich względów ewentualnie by tego nie zrobiła) na stronę postępowania "przeszłyby" jedynie pozytywne rezultaty działań takiej osoby, a w przypadku niewywiązania się (nieprawidłowego wywiązania się) przez tę osobę z powierzonego jej zadania stronie nie można byłoby przypisać winy nawet wtedy, gdyby niedokonanie czynności było rezultatem rażących zaniedbań takiej osoby. Takie rozumienie wymogów z art. 86 p.p.s.a. prowadziłoby do nadużycia z zasady wyjątkowej instytucji przywrócenia terminu i nie może być w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaakceptowane". W ocenie tut. Sądu powyższe rozważania można również odnieść na grunt przedmiotowej sprawy w odniesieniu do powierzenia wykonania czynności osobie trzeciej niebędącej pełnomocnikiem profesjonalnym lub pracownikiem kancelarii. Również błędne zaadresowanie przesyłki nie może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, powyższa okoliczność nie ma bowiem charakteru przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd uznał wniosek o przywrócenie terminu za nieuzasadniony i - na podstawie przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.