I SA/Sz 173/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok z tytułu sprzedaży nieruchomości p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca G.C. (ur. [...] r.), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem K. (ur. [...] r.), na utrzymaniu małżonków pozostają dwie uczące się córki (ur. w [...] r. i [...] r.), które kontynuują naukę (Politechnika K., gimnazjum). Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie skarżącej w wysokości brutto [...] zł oraz męża skarżącej w wysokości [...] zł brutto. Skarżąca nie podała danych dotyczących stanu majątkowego osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że dołączone do wniosku dokumenty potwierdzają stan majątkowy rodziny. Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła: - kopię aneksu nr 1 do umowy kredytu hipotecznego z dnia 25 listopada 2009 r. zawartej przez skarżącą i jej męża wraz z zestawieniem rat (aktualne raty w wysokości [...] zł, odsetki [...] zł; do spłaty – wg stanu na 31 marca 2015 r. pozostała kwota [...] zł), - kopię faktury VAT za energię elektryczną za okres od 14 listopada 2014 r. do 15 stycznia 2015 r. na kwotę [...] zł, - kopię zaświadczenia wystawionego przez [...] z dnia 15 stycznia 2015 r. poświadczające zatrudnienie męża skarżącej jako kierowcy oraz spełnianie przez niego wymagań określonych ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, - kopię pisma wspólnoty mieszkaniowej z 4 listopada 2014 r. w sprawie opłat za lokal mieszkalny w wysokości [...] zł; - kopię decyzji z dnia [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości na 2015 r., z której wynika, że skarżący i jego żona są właścicielami nieruchomości mieszkalnej o pow. [...] m kw., gruntów pozostałych o pow. [...] m kw. i pow. [..] m kw., opłacają podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł, w ratach po [...] zł; - kopię adresowanej do męża skarżącej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (kopia bez widocznej daty decyzji) w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych w 2010 r. w kwocie [...] zł i w podatku VAT za VIII i IX 2009 r. w kwocie [...] zł i rozłożenia na raty tych zaległości podatkowych wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną w łącznej kwocie [...] zł; - kopię legitymacji studenckiej córki A.C. potwierdzającą kontynuowanie studiów na Politechnice K. w roku akademickim 2014/2015, a także kopię legitymacji szkolnej M.C. uczęszczającej do Gimnazjum w K. w roku szkolnym 2014/2015; - zaświadczenie zakładu pracy ("[...] nr [...]" w K.) potwierdzające zatrudnienie skarżącej na czas nieokreślony oraz wysokość wynagrodzenia za okres od września 2014 r. do stycznia 2015 r., w tym za styczeń w wysokości netto [...] zł. Przedstawione wyżej oświadczenie skarżącej wraz z ww. dokumentami okazało się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącej, dlatego wezwaniem referendarza sądowego z dnia 12 marca 2015 r. została ona zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów. Powyższe zobowiązanie, uwzględniając dane wynikające z akt sprawy, obejmowało m.in.: wezwanie do uzupełnienia braku wniosku, poprzez podanie: - stanu rodzinnego skarżącej (osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym), - stanu majątkowego skarżącej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (nieruchomości: dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, inne; posiadane zasoby pieniężne, posiadane przedmioty o wartości powyżej 3000 euro) oraz wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów, tj: - zeznania podatkowego skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w 2013 roku oraz, w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego, zeznania podatkowego za 2014 rok, - zeznania podatkowego męża skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w 2013 roku oraz, w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego, zeznania podatkowego za 2014 rok, - zaświadczenia pracodawcy męża skarżącej o wysokości wynagrodzenia za okres ostatnich sześciu miesięcy, - wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i męża skarżącej za okres od 15 stycznia do 12 marca br. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca podała, że posiada mieszkanie w miejscowości K. przy ul. [...], nie posiada przedmiotów o wartości powyżej [..] euro, oświadczyła, że jej mąż nie posiada "konta osobistego". Skarżąca nadesłała dodatkowo: - aneks do umowy o pracę skarżącej z 1 kwietnia 2014 r. o przyznaniu wynagrodzenia w wysokości [...] zł brutto, - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej od 15 stycznia do 12 marca br., - PIT -11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy skarżącej w roku 2014 (dochód [...] zł), - PIT -11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy skarżącej w roku 2013 (dochód [...] zł), - PIT-11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy męża skarżącej w roku 2014 (płatnik M.L., dochód [...] zł), - PIT-11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy męża skarżącej w roku 2014 (płatnik Powiatowy Urząd Pracy w B., dochód [...] zł), - PIT-11 o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy męża skarżącej w roku 2013 (płatnik P. L., dochód [...] zł). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca, przedstawiła szereg dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, z których wynika, że otrzymuje niewielkie wynagrodzenie (netto ok. [...] zł); w poprzednich latach (2013 i 2014) deklarowała dochody ze stosunku pracy w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł miesięcznie; ponosi wydatki związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny (w tym córki studiującej poza miejscem zamieszkania), utrzymaniem mieszkania ([...] zł – przelew do spółdzielni mieszkaniowej z dnia 12 lutego br., podatek od nieruchomości), spłatą kredytu (miesięczna rata z odsetkami [...] zł) oraz spłatą zadłużenia męża ([...]zł miesięcznie). Podkreślić należy, że skarżąca, wbrew wezwaniu, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających sytuację finansową swego męża. W tak przedstawionej sytuacji skarżącej stwierdzić należy, że brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość dochodów męża skarżącej, uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej w sprawie. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dlatego skarżąca została wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, w tym dotyczących sytuacji jej męża, prowadzącego ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła wymaganego zaświadczenia pracodawcy potwierdzającego wysokość aktualnego wynagrodzenia swojego męża. Z przedłożonego zaświadczenia wynika jedynie, że mąż skarżącej jest zatrudniony i posiada uprawnienia kierowcy w wielu kategoriach (A/B/C/BE/CE/T). Należy zwrócić uwagę, że wskazuje to na potencjalnie duże możliwości zarobkowe męża skarżącej. Skarżąca nie udokumentowała należycie wysokości dochodów swego męża w latach poprzednich (2013 i 2014). Nadesłane kopie PIT-11 za 2013 r. i 2014 r., będące jedynie informacjami o dochodach męża skarżącej uzyskanych u konkretnych płatników (w 2013 r. L. P., w 2014 r. M. L. i Powiatowy Urząd Pracy w B.) nie mogą stanowić dowodów na okoliczność wysokości dochodów męża skarżącej (z wszystkich źródeł) uzyskanych w latach 2013 i 2014. Takie dane są deklarowane w rocznym zeznaniu podatkowym, o których nadesłanie zwrócono się do skarżącej ww. wezwaniem referendarza sądowego. Również w tej części wezwanie nie zostało wykonane. Z kolei związku ze złożonym oświadczeniem skarżącej o nieposiadaniu przez jej męża rachunków bankowych, nie można było ustalić stanu posiadanych środków także na tej podstawie. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo wskazać należy, że z urzędu wiadome jest, że mąż skarżącej, wbrew wezwaniu referendarza sądowego, nie udokumentował swojej sytuacji finansowej w sprawie z jego skargi zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 174/15), w której ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.