I SA/Sz 176/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-08-30
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Anna Sokołowska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasad rachunkowości lub brak formalnie poprawnych dokumentów księgowych może stanowić samodzielną podstawę do uznania dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, jeśli cel udzielenia dotacji został faktycznie zrealizowany, a środki wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem?Ratio decidendi
Naruszenie zasad rachunkowości lub brak formalnie poprawnych dokumentów księgowych nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Kluczowe jest wykazanie, że cel udzielenia dotacji został zrealizowany, a przyznane środki zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem, co można udowodnić wszelkimi dopuszczalnymi środkami dowodowymi. Organy administracji mają obowiązek wszechstronnie rozważyć przedłożone dowody, oceniając ich wiarygodność, a nie tylko formalną poprawność.Stan faktyczny
Fundacja otrzymała dotację na realizację zadania z zakresu specjalistycznej opieki nad dzieckiem. Po kontroli i rozliczeniu dotacji, organy ustaliły, że fundacja nie posiadała prawidłowych dokumentów potwierdzających wydatki na kwotę X zł oraz że jeden z wydatków na kwotę Y zł nie był związany z celem placówki. Decyzje organów nakazujące zwrot dotacji zostały uchylone przez WSA w poprzednim postępowaniu z uwagi na naruszenie przepisów proceduralnych i niewłaściwą interpretację przepisów. W kolejnym postępowaniu organy ponownie wydały decyzje o zwrocie dotacji, które zostały zaskarżone przez fundację. Fundacja zarzuciła naruszenie przepisów KPA i ustawy o finansach publicznych, wskazując na brak dowodów wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem oraz na nieprawidłowe prowadzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2016 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 26 września 2016 r. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi F. "I." z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w okresie od 1.08.2010 r. do 31.12.2011 r. wraz z odsetkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 26 września 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej F. "I." z siedzibą w S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiat B., dalej "Powiat" zawarł w dniu 14 lipca 2010 r. z F. I. z siedzibą w S. prowadzącą W. P. O. – W. "D." w D., dalej "fundacja", umowę o realizację zadania
z zakresu specjalistycznej opieki nad dzieckiem i młodzieżą z utrudnioną socjalizacją, wykazującymi emocjonalne zaburzenia w zachowaniu w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. Na realizację zadania Powiat udzielił w tym okresie fundacji dotację w łącznej wysokości [...] zł. W wyniku przeprowadzonej kontroli oraz rozliczenia dotacji ostatecznie ustalono, że fundacja nie posiada prawidłowych dokumentów potwierdzających dokonanie wydatków sfinansowanych z dotacji na kwotę [...] zł, oraz że jeden z wydatków w kwocie [...] zł nie był związany z zakresem rzeczowym funkcjonowania placówki.
Decyzją z dnia 2 grudnia 2014 r. Starosta B., dalej "Starosta", ustalił ww. kwotę części dotacji w wysokości [...] zł, podlegającej zwrotowi do budżetu Powiatu przez fundację wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych, od kwot i dat wskazanych w decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., dalej "Kolegium",
po rozpoznaniu odwołania fundacji, decyzją z dnia [...] r.
nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty.
Fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie na ww. decyzję, który wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt
I SA/Sz 366/15 uchylił decyzję Kolegium, jak również poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 2 grudnia 2014 r.
Sąd uznał, że naruszenie zasad rachunkowości nie może stanowić podstawy do uznania dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Liczy się bowiem to, czy można wszelkimi dopuszczalnymi przepisami procedury środkami dowodowymi dowieść, że cel udzielenia dotacji został zrealizowany, a przyznane środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Sąd uchylił ww. decyzje organów, gdyż zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 Kpa, przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym przy uwzględnieniu niewłaściwej, rozszerzającej interpretacji art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz.1240 ze zm.), dalej "u.f.p.", a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wyjaśnił rozumienie pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie
z przeznaczeniem", powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych,
że "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" należy rozumieć wąsko
i polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona.
Starosta decyzją z dnia 26 września 2016 r. nr [...] , nakazał fundacji zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w okresie
od 1 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. w wysokości [...] zł oraz zwrot odsetek w wysokości [...] zł oraz odsetki liczone od kwoty:
- [..] zł od dnia 28.01.2014r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 08.07.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 18.08.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 09.09.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 14.10.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 09.11.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 24.11.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 28.11.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 09.12.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 15.12.2011 r. do dnia zapłaty,
- [...] zł od dnia 28.12.2011 r. do dnia zapłaty.
Odsetki naliczane są jak od zaległości podatkowych.
Starosta stwierdził, że w przypadku dotacji w kwocie [...] zł, podstawą uznania wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem był nie tylko fakt nieposiadania właściwych, zgodnych z ustawą o rachunkowości dokumentów potwierdzających te wydatki, ale przede wszystkim brak możliwości stwierdzenia, czy przedmiotowe środki zostały w ogóle wydatkowane na cel zgodny przeznaczeniem udzielonej dotacji. Fundacja nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów wydatkowania środków pochodzących z dotacji na cel zgodny z jej udzieleniem, a za taki nie można uznać potwierdzeń przelewów na konto dyrektora, które ani kwotowo ani czasowo nie sposób powiązać z żadnym z dokumentów mających potwierdzać wydatkowanie dotacji zgodnie z jej przeznaczeniem. Starosta powołał się w tej kwestii na orzecznictwo administracyjne, w myśl którego na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów (wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 1229/10).
Wydatki nieprawidłowo dokumentowane dotyczyły zakupów realizowanych przez wychowanków placówki lub opiekunów. Z konta bankowego fundacji, na które przelewana była dotacja z Powiatu dokonano - 148 przelewów jako rozliczenie wydatków gotówkowych na ogólną kwotę [...] zł, z czego 1 przelew dotyczył wychowawcy zatrudnionego w placówce, natomiast 147 dotyczyło przelewów dokonanych na konto dyrektora placówki. W trakcie prowadzonego postępowania nie wskazano żadnych dowodów potwierdzających rozliczenie się dyrektora
z wychowankami bądź też wychowawcami rozliczających dokonane zakupy. Wychowankowie otrzymywali comiesięczne kieszonkowe, nie było więc, w ocenie organu, oczywistym i możliwym do zweryfikowania na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów, czy zakupy dokonywane przez wychowanków były finansowane z kieszonkowego, czy też z innych środków. Organ podał, że nie posiadał żadnych innych możliwości, poza wezwaniem strony do zgłoszenia dodatkowych dowodów, które pozwoliłyby ustalić, iż dotacja wydatkowana była zgodnie z przeznaczeniem. Zakwestionowane w rozliczeniu wydatki, dotyczyły paragonów na kwotę [...] zł ujętych w tabeli nr 1 (lp.1-33) oraz innych dowodów nie odpowiadających rachunkowi bądź fakturze na kwotę [...] zł ujętych w tabeli nr 2 (lp. 34-44).
Jak wskazał organ, pozycje ujęte w tabeli nr 1, poza lp.3, mogły dotyczyć zadań, które realizowane są w ramach działalności placówki opiekuńczo-wychowawczej. Jednakże brak było jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że wydatki te zostały wykonane ze środków dotacji. Dotacja z konta placówki przelana została na konto dyrektora placówki i brak jest jakichkolwiek potwierdzeń rozliczenia się dyrektora z poszczególnymi osobami dokonującymi zakupów.
Pozycja lp.3 na kwotę [...] zł dotyczyła zakupów artykułów spożywczych dla matki wychowanki przebywającej w szpitalu. Ten rodzaj wydatku nie mieścił się w zadaniach placówki opiekuńczo- wychowawczej.
Zawarte w tabeli nr 2 oświadczenia nie precyzowały terminu dokonania rozliczenia ani nie potwierdzały faktu otrzymania przez usługodawców bądź sprzedawców, w zamian za świadczone usługi bądź towar, środków finansowych.
Zakwestionowany został również wydatek ujęty pod pozycją nr 97 o nazwie "pokwitowanie" na kwotę [...] zł, z datą zapłaty w dniu 21 czerwca 2011 r. Przedmiotowy wydatek na pokwitowaniu wystawionym przez Szpital M.
w G. Sp. z o.o. [...] G. Al. L. [...] dotyczy "dobrowolnej wpłaty na rzecz szpitala". Środki publiczne, do których zalicza się również przedmiotowa dotacja przekazana na realizację zadania publicznego, powinny być wydatkowane
w sposób oszczędny i celowy. Dzieci przebywające w W. P. O.- W. objęte są ubezpieczeniem, w ramach którego przysługuje nieodpłatna opieka szpitalna. Zdaniem organu, nie znajdował więc uzasadnienia wydatek niezwiązany z zakresem rzeczowym funkcjonowania placówki. Organ I instancji wskazał, że zgodnie ze złożonym sprawozdaniem wartość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wynosiła [...] zł, natomiast z dokumentów nieuznanych do rozliczenia wynikała kwota [...] zł stanowiąca dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Organ wskazał, że fundacja ostateczne sprawozdanie z wykonania zadania złożyła w dniu 2 grudnia 2012 r. i w dniu 3 grudnia 2012 r. dokonała zwrotu środków w wysokości [...] zł z opisem "zwrot dotacji za rok 2011 wraz z odsetkami". Zwrot ten został zaliczony na poczet zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W dniu 27 stycznia 2014 r. fundacja dokonała kolejnego zwrotu w kwocie [...] zł, z opisem "zwrot dotacji - decyzja Nr [....] W wymienionej na dowodzie wpłaty decyzji, na kwotę [...] zł widniała do zwrotu dotacja pobrana w nadmiernej wysokości. Wpłata dokonana w tym dniu została przez organ zaliczona na poczet dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...] zł oraz na poczet odsetek podatkowych od kwoty [..] zł naliczonych za okres 18 grudnia 2012 r. – 27 stycznia 2014 r. w wysokości [...] zł. Pozostała część wpłaty z dnia 27 stycznia 2014 r. w wysokości [...] zł została zaliczona na poczet zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Kwotą [...] zł rozliczony został zwrot dotacji i odsetek od nieuznanych wydatków, która organ przedstawił
w tabeli. Organ wskazał, że pozostała kwota zwrotu z dnia 27 stycznia 2014 r.
w wysokości [...] zł ([...] - [...] – [....] = [...] ) rozliczona została proporcjonalnie na nieuznane wydatki:
- poz. 96 zestawienia "B." w kwocie [...] zł z datą zapłaty 20 czerwca 2011 r.,
- poz. 97 zestawienia "p." w kwocie [..] zł z datą zapłaty 21 czerwca 2011 r.
Dotacja przekazana na te wydatki została w dniu 9 czerwca 2011 r.
Organ podał, że odsetki naliczone od kwoty [...] zł za okres 9 czerwca 2011 r.
- 27 stycznia 2014 r. wynosiły [...] zł. Zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej "o.p.", wpłatę
w wysokości [...] zł zaliczono proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości oraz kwoty odsetek w stosunku, w jakim, w dniu zapłaty, pozostaje kwota zaległości do kwoty odsetek za zwłokę, tj. w wysokości [...] zł na poczet zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz w wysokości [...] zł, na poczet odsetek od tej dotacji. Organ wskazał, że pozostała do zwrotu kwota [...] zł dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz odsetkami naliczonymi i nierozliczonymi za okres
9 czerwca 2011 r. – 27 stycznia 2014 r. w wysokości [...] zł oraz odsetkami liczonymi od dnia 28 stycznia 2014 r. do dnia zwrotu. Organ wskazał, że do zwrotu pozostaje także dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem od nieuznanych wydatków, ujętych w tabeli na kwotę [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Organ podał, że postawą stwierdzenia, że dotacja w wysokości [...] zł nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem był nie tylko fakt nieposiadania właściwych, zgodnych z ustawą o rachunkowości, dokumentów potwierdzających te wydatki, ale przede wszystkim brak możliwości stwierdzenia, czy przedmiotowe środki zostały w ogóle wydatkowane na cel zgodny z przeznaczeniem udzielonej dotacji.
Fundacja złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym podała, że wszystkie środki otrzymane z dotacji i wydatkowane na zadanie realizowane zgodnie z umową przedłożone zostały stosowne dowody i żądanie przedstawienia innych jeszcze dowodów jest bezzasadne i niemożliwe do zrealizowania. Zakwestionowane wydatki takie jak paragony i inne zostały szczegółowo opisane, a pod opisem podpisały się upoważnione do tego osoby. Fundacja wskazała, że bezpodstawne były twierdzenia organu, iż dotacja z konta placówki została przelana na konto dyrektora i brak jest potwierdzeń rozliczeń się dyrektora z poszczególnymi osobami dokonującymi zakupów, gdyż wszelkie przelewy dokonywane na konto dyrektora placówki zostały udokumentowane oraz wykazano, że zostały spożytkowane na zadanie określone w umowie oraz ustawie o pieczy zastępczej. Fundacja wyjaśniła, że wydatek w postaci wpłaty na konto Szpitala w G. był spowodowany pobytem wychowanki w tej placówce i niemożnością dostarczenia jej potrzebnych rzeczy na czas pobytu w szpitalu, w tym niezbędnych artykułów sanitarnych. W ocenie fundacji było to jedyne wyjście z uwagi na dużą odległość między siedzibą fundacji a siedzibą szpitala, bowiem szpital poinformował ją, że nie możliwości, aby ze swoich środków sfinansował zakup potrzebnych rzeczy pacjentce. Fundacja zaznaczyła, że w dniu 16 marca 2015 r. dokonała z obawy przed działaniami Starostwa, zapłaty kwoty [...] zł tytułem zwrotu dotacji za okres od 1 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2011r. – [...] zł oraz odsetki [...] zł. oraz odsetki w wysokości [...] zł.
Kolegium wydało w dniu 16 grudnia 2016 r. decyzję nr [...] , w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że pieniądze, które podmioty dostają na realizację zadań publicznych, wpływają na ich konta bankowe. Stowarzyszenia/fundacje mogą ponosić wydatki, robiąc przelewy lub płacąc gotówką. Taką podstawą jest tzw. dowód księgowy (nazywany także dokumentem finansowym). Kolegium wyjaśniło jakie dokumenty zaliczają się do dowodów księgowych i jak powinny być one prawidłowo wystawione oraz opisane zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r.
o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047). Organ odwoławczy przedstawił jak powinno wyglądać prawidłowe opisanie dokumentu księgowego.
Organ odwoławczy podał, że umowa dotacyjna dotyczyła szeroko pojętej specjalistycznej opieki nad dzieckiem i młodzieżą z utrudnioną socjalizacją, wykazującymi emocjonalne zaburzenia w zachowaniu. W umowie nie wskazano jakie konkretnie zadania mogą być zapłacone środkami z dotacji, zaś strona wyjaśniła,
że chodzi o specyfikę i wyjątkowość prowadzenia specjalistycznej opieki, stworzenie podobnych warunków bytowania i funkcjonowania, jakie mają ich rówieśnicy, naukę wydawania środków pieniężnych na własne i innych potrzeby celem nauczenia się gospodarności, zaradności o odpowiedzialności.
Organ odwoławczy przytoczył treść 251 ust. 4 u.f.p. i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2016 r. poz.1817), dalej "d.p.p.w". Organ podkreślił, że w zawartej pomiędzy Starostwem a fundacją umowie, strony określiły m.in. termin wykorzystania dotacji, a także termin i sposób rozliczenia dotacji oraz termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji. Organ wyjaśnił, że co do sposobu udzielenia i rozliczenia dotacji art. 16 ust.1 d.p.p.w. odsyła do u.f.p. Z kolei w myśl art. 253 u.f.p., przepisów art. 251 i 252 nie stosuje się, jeżeli odrębne ustawy określają zasady i tryb zwrotu dotacji, zaś przepisy d.p.p.w. takich regulacji nie zawierają. Organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" na gruncie przepisów u.f.p., które należy rozumieć wąsko jako zapłatę ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona.
Organ odwoławczy wskazał, ze przedmiotem sprawy było ustalenie, czy przedstawione przez fundację dowody w sprawie sfinansowania kwestionowanych wydatków z dotacji z Powiatu są wystarczające do uznania, że cel udzielenia dotacji został zrealizowany, tj. przyznane środki zostały wykorzystane zgodnie
z przeznaczeniem, że usługi i rzeczy zostały nabyte ze środków pochodzących
z dotacji, oraz że wykorzystanie dotacji zostało zrealizowane przez zapłatę. Rozliczenie dotacji polega zatem na: 1) po stronie beneficjenta przedstawieniu dowodu na zrealizowanie celu oraz przedstawieniu dowodów poniesienia kosztów wynikających z zawartej umowy. Natomiast po stronie organu dotującego: 2) ocenie i uznaniu realizacji celu, ocenie i akceptacji kosztów z dotacji i uznaniu dowodów ich poniesienia, i ewentualnym przypisaniu kwoty dotacji do zwrotu.
Organ odwoławczy podał, że choć fundacja nie jest państwową ani samorządową jednostką budżetową gospodarującą środkami publicznymi, ale jest podmiotem, który dysponuje częścią środków publicznych otrzymanych w formie dotacji celowej i z tego względu jest obowiązana do rozliczenia dotacji w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. Fundacja jako organizacja pozarządowa prowadząc dotowaną działalność obowiązana jest na podstawie art. 10 ust. 1 d.p.p.w. do rachunkowego wyodrębnienia tych form działalności w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników każdej z tych działalności, z zastrzeżeniem przepisów o rachunkowości. W ocenie organu, tymi przepisami są przede wszystkim przepisy ustawy o rachunkowości, w tym art. 20 i art. 21, które ustalają zasady dokumentowania operacji gospodarczych, a w szczególności warunki, jakim powinny odpowiadać dowody księgowe stanowiące podstawę zapisów w księgach rachunkowych. Kolegium podało, że choć organ dotowany nie ma obowiązku posiadania wyodrębnionego rachunku bankowego (lub subkonta) do obsługi środków pochodzących z dotacji, ale musi być jedynym posiadaczem wskazanego rachunku bankowego. Jest także zobowiązany do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej
i ewidencji księgowej dotyczącej realizowanego zadania publicznego, zgodnie
z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości, w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji księgowych. Rozliczenie dotacji następuje po zakończeniu realizacji zadania na podstawie sprawozdania. Rozliczenie dofinansowania następuje na podstawie zestawienia faktur/rachunków, będącego częścią sprawozdania. Podmiot dotowany jest odpowiedzialny za prawidłowe opisanie faktur/rachunków oraz ich przechowywanie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dowody księgowe, dotyczące realizacji zadania, powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne oraz wolne od błędów rachunkowych. Wszystkie dokumenty księgowe muszą być w całości opłacone. Dowody zapłaty, należy przechowywać zgodnie z obowiązującymi przepisami i udostępniać podczas przeprowadzanych czynności kontrolnych. Wszystkie oryginały dokumentów, stanowiących dowód poniesionych wydatków powinny być wystawione na podmiot dotowany oraz zawierać, sporządzony w sposób trwały, opis zawierający opis wydatku. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do uznania
że kwestionowana część dotacji została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem organu, treść złożonych oświadczeń (nr 1 i nr 2) informuje jedynie, że faktury (które w rzeczywistości nie są fakturami) zostały opłacone z dotacji Powiatu i dotyczyły usług lub zakupów towarów z okresu roku 2011. Przedmiotowe oświadczenia nie precyzowały terminu dokonania rozliczenia, a więc wykonania wydatku z dotacji, ani nie potwierdzają faktu otrzymania przez usługodawców bądź sprzedawców - w zamian za świadczone usługi bądź towar - środków finansowych. Dyrektor oświadczył, że zakwalifikował te wydatki jako pokryte z dotacji z Powiatu, co jednak zostało już wcześniej ustalone w trakcie całego postępowania. Przekazanie dotacji może nastąpić - tak jak to miało miejsce w sprawie - na podstawie umowy zawartej z beneficjentem. Sposób wykorzystania dotacji jest pod szczególną kontrolą. Dotujący jest zobowiązany do kontrolowania wydatkowania dotacji, a dotowany - zobowiązany do przeznaczania otrzymanych dotacji tylko na zadania określone w umowie o dotację w terminie w niej określonym. Kwestia wykorzystania i zwrotu przyznanej dotacji jest przedmiotem regulacji u.f.p., w ocenie organu, brak było podstaw do przyjęcia, że wykorzystanie dotacji nastąpiło poprzez zrealizowanie celu wskazanego w tych przepisach odrębnych. Z tego też powodu, należy przyjąć, że dla oceny wykorzystania dotacji znaczenie ma zapłata za zrealizowane zadanie publiczne (pierwsza cześć zdania z art. 251 ust. 4 u.f.p.). Ponadto, zdaniem Kolegium, nie można utożsamiać pojęcia "wykorzystanie dotacji" i "zrealizowanie zadania", skoro w art. 251 ust. 4 u.f.p. jest mowa o tym,
że "wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Gdyby pojęcia "wykorzystanie dotacji"
i "zrealizowanie zadania" były pojęciami tożsamymi, to zbędne byłoby wymienianie zapłaty jako jednego ze sposobów wykorzystania dotacji. W ocenie organu, brak było uzasadnienia do uwzględnienia wniosku strony o przesłuchanie świadków w sprawie wychowanków, wychowawców czy osób, które wystawiały dowody zakupów, ponieważ kwestią sporną nie było to np. czy wychowankowie faktycznie otrzymywali,
tzw. kieszonkowe, tylko ile otrzymywali i w jakich okresach, a do tego niezbędna byłaby ich wewnętrzna ewidencja otrzymywanych środków, której nie było, gdyż w przeciwnym razie fundacja taki dokument dawno by już przedstawiła. Podobnie było z dokonanymi zakupami w sklepach, które miały miejsce jak wykazują paragony, jednakże brak było dowodów, że zostały dokonane ze środków z dotacji i wykorzystane na zadania wynikające z umowy. Same oświadczenia dyrektora nie były wystarczającym dowodem. Kolegium stwierdziło, w przypadku paragonów nie było wiadome, czy wydatki tam widniejące są wydatkami fundacji, natomiast wydatek w wysokości [...] zł tytułem dobrowolnej wpłaty na rzecz szpitala jako darowizna może być wydatkowana na cele szpitala, a nie na rzeczy, w które szpital nie jest zobowiązany zaopatrywać swoich podopiecznych. Fundacja powinna była przekazać wychowance przebywającej w szpitalu niezbędne środki higieny osobistej w postaci materialnej zakupionej przez fundację. Darowizna na szpital nie jest wydatkiem, który mieści się w kategorii wydatków poczynionych zgodnie z przeznaczeniem.
Odnośnie zaś wydatku w wysokości [...] zł, organ podał, że sama fundacja nie była pewna, czego dotyczyły poczynione przez nią wydatki. Opis na dokumencie brzmiał "zakupy dla mamy wychowanki przebywającej w szpitalu", natomiast w uzasadnieniu do odwołania fundacja wskazuje, że były to zakupy dla dzieci. Organ odwoławczy ustosunkował się do twierdzeń fundacji, dotyczących nierównego traktowania podmiotów wykonujących zbliżone zadania a korzystających z dotacji powiatu w kwestii rozliczania tych środków i uznawania innych dokumentów, niż rachunki czy faktury VAT, trzeba także powtórzyć, że organ wskazał poprzednio, że na terenie Powiatu obecnie funkcjonują placówki będące jednostkami budżetowymi Powiatu (C. W. R. "D. p. Ś." i R. D. D.) oraz prowadzona przez stowarzyszenie W. D. w K. W żadnej z tych placówek nie stwierdzono nieprawidłowego dokumentowania wydatków.
Organ odwoławczy podał, że żądanie zwrotu części dotacji określonej
w sentencji zaskarżonej decyzji, jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z należnymi odsetkami było zasadne i konieczne.
Fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie na powyższą decyzję i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 8 Kpa, przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz sankcjonowanie takiego postępowania prowadzonego przez organ I instancji, podczas gdy skarżąca była w gotowości do składania wszelkich wyjaśnień, oświadczeń oraz dostępnych dokumentów, ponadto postępowanie według skarżącej prowadzone było w sposób nieprzejrzysty, niezrozumiały i nierzetelny;
2. art. 6, 8, 11 i art. 12 Kpa, przez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły, naruszający obowiązek stania na straży praworządności, niejasny i nieuzasadnienie zmienny, pomimo braku zmiany stanu faktycznego, oraz prowadzenie tej samej sprawy dotyczącej zwrotu dotacji po raz siódmy, zwłaszcza że poprzednie składy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. uchylały decyzję organu I Instancji, stwierdzając, iż nie wykazano aby środki pochodzące z dotacji zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, natomiast obecny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. bezpodstawnie uznał, iż wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem równoznaczne było z brakiem przedstawienia odpowiednich dokumentów, podczas gdy przedstawiono wszelkie dowody i oświadczenia na to, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem;
3. art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1 Kpa, stanowiącego iż organy administracyjne stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, poprzez uznanie, iż przyznana dotacja zostały wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i na zadanie nie objęte umową, podczas gdy szczegółowo wykazano, zarówno na podstawie dowodów, jaki i w drodze rozprawy administracyjnej każdy z podważanych wydatków, który został zrealizowany na zlecone zadanie i w związku z tym sfinansowany z dotacji;
4. art. 10 Kpa, w związku z art. 75 § 1 i 77 § 1 Kpa, stanowiących, iż organy powinny zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz
w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy, poprzez pominięcie
i odrzucenia wniosków dowodowych składanych przez stronę w postaci min.:
- przesłuchania P. W. oraz innych pracowników przeprowadzających i nadzorujących kontrolę, przeprowadzoną z upoważnienia na okoliczność przeprowadzonych kontroli oraz braku uchybień w sposobie rozliczania dotacji;
- przeprowadzenie dowodu, czy w latach 2010, 2011 Starosta B. uznawał inne dokumenty finansowe (niż rachunki i faktury VAT) i zaliczał je na poczet środków wydanych z dotacji, dokonując ich rozliczeń, względem:
• O. W. R. "P. Ś." ul. G. [...] , [...] B.;
• S. [...] W. D. z siedzibą w K. ul. K. [...] , [....] w K.,
które miały istotny wpływ na stwierdzenie, czy środki wykorzystane z dotacji oraz sposób ich udokumentowania wskazywał, na wykorzystanie ich zgodnie z przeznaczeniem.
Kolegium jedynie lakonicznie i bez uzasadnienie wskazało, że "w żadnej z tych placówek nie stwierdzono nieprawidłowego dokumentowania wydatków". Stwierdzenie to nie poparte było żadnymi dowodami. Skarżąca wie, że sposób dokumentowania wydatków z dotacji przez publiczne podmioty jest mniej rzetelny niż jej, co naruszało zasadę równego traktowania podmiotów;
5. art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., przez uznanie poszczególnych wydatków, iż nie zostały udowodnione oraz że przedłożone dokument nie są wiarygodne, podczas gdy każdy z wydatków został szczegółowo udokumentowany i opisany, a wątpliwości wyjaśnione podczas przeprowadzonej przez Starostę B. rozprawy administracyjnej;
6. art. 20 ust. 4 oraz art. 21 ustawy o rachunkowości, przez ich niewłaściwe zastosowanie przy ocenie zakwestionowanych dowodów, podczas gdy w przypadku wielu wydatków nie było możliwe uzyskanie dowodów źródłowych (np. opłata za komitet rodzicielski, itp.), w związku z powyższym kierownik jednostki zezwalał na udokumentowanie operacji gospodarczych za pomocą księgowych dowodów zastępczych, sporządzonych przez osoby dokonujące tych operacji, oraz jako osoba do tego upoważniona składał oświadczenia, co stanowi że środki z dotacji zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i na zadanie określone w umowie;
7. art. 10 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie w związku z art. 21 ustawy o rachunkowości, przez uznanie, że paragon fiskalny i inny dowód, szczegółowo opisany, zaksięgowany i udokumentowany, oraz oświadczenie dyrektora placówki nie spełnia wymogów udowodnienie wydatków i nie może zostać zakwalifikowany jako kwota dotacji wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy wydatki te zostały dokonane w związku z realizacją zleconego zadania publicznego i zaksięgowane na odrębnym rachunku;
8. art. 353¹ Kodeksu cywilnego stanowiącego, że strony zwierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego, oraz § 2 umowy z dnia 14 lipca 2010 r., podczas gdy z treści tej umowy nie wynikało, aby skarżąca, wykorzystując środki zgodnie z celem na jakie je uzyskała i na warunkach określonych w umowie była zobowiązana do przedkładania dokumentów obecnie wymaganych.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
Spór w sprawie dotyczył zwrotu pobranej dotacji przez fundację jako wydatkowanej, w ocenie organu, niezgodnie z przeznaczeniem.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
WSA w Szczecinie wydał w dniu 20 sierpnia 2015 r. wyrok o sygn. akt
I SA/Sz 366/15, w którym uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 29 stycznia
2015 r. oraz decyzję Starosty z dnia 2 grudnia 2014 r. dotyczącą zwrotu przedmiotowej dotacji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na art. 252 ust.1 u.f.p. jako podstawę do wydania zaskarżonej decyzji oraz przedstawił rozumienie pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" jako zapłatę ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Sąd rozważał także kwestię czy fakt wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem można udowadniać wszelkimi dopuszczalnymi dowodami, czy też środki dowodowe w tej materii ograniczone są do dokumentów potwierdzających dokonanie transakcji, spełniających wszystkie wymagania określone w art. 21 ustawy o rachunkowości. W tym zakresie Sąd podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II GSK 711/12 oraz wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1216/11, iż naruszenie zasad rachunkowości nie może stanowić podstawy do uznania dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem oraz że można wszelkimi dopuszczalnymi przepisami procedury środkami dowodowymi dowieść, iż cel udzielenia dotacji został zrealizowany, a przyznane środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Sąd wskazał, że mimo, iż na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów, to przedstawione dowody przez stronę organ winien wszechstronnie rozważyć, nie tylko w kontekście poprawności formalnej, ale też ocenić ich wiarygodność, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści decyzji.
Z uwagi na treść ww. wyroku nie mogły znaleźć akceptacji rozważania organu odwoławczego dotyczące przepisów rachunkowości w kontekście art. 252 ust.1 i 4 u.f.p., gdyż Sąd przesądził o możliwości dowodzenia przez fundację wydatkowania pobranej dotacji zgodnie z przeznaczeniem wszelkimi dopuszczalnymi przepisami procedury środkami dowodowymi, iż cel udzielenia dotacji został zrealizowany.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 814), powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie m.in. edukacji publicznej; promocji i ochrony zdrowia; pomocy społecznej; wspierania rodziny
i systemu pieczy zastępczej; polityki prorodzinnej; wspierania osób niepełnosprawnych. Stosownie do art. 6 ust. 1 ww. ustawy, w celu wykonywania zadań powiat może tworzyć jednostki organizacyjne i zawierać umowy z innymi podmiotami. W niniejszej sprawie między Powiatem a fundacją została zawarta w dniu 14 lipca 2010 r. umowa o realizację zadania z zakresu specjalistycznej opieki nad dzieckiem i młodzieżą z utrudnioną socjalizacją, wykazującymi emocjonalne zaburzenia w zachowaniu (zał. 103 w tomie z zał. nr 44-103). W § 2 umowy określono, że fundacja zobowiązuje się do wykorzystania pobranych środków finansowych zgodnie z celem na jaki zostały przekazane. W § 3 umowy określono obowiązek złożenia przez fundację sprawozdania z realizacji zadania. W § 4, § 5 i § 6 umowy określono obowiązek poddania się przez fundację kontroli z realizacji zadania; przedłożenia "wszelkich dokumentów dotyczących zleconego zadania"; umożliwienia przeprowadzenia oględzin; złożenia wyjaśnień. Podkreślić należy, że w umowie nie zawarto w regulacji dotyczących sposobu rozliczania się przez fundację z pobranej dotacji; rodzaju dokumentów, jakie mają być przedstawione organowi; opisu przedstawionych dokumentów; czy też odwołania się do przepisów u.f.p. czy też ustawy o rachunkowości. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie fundacja spełniła zawarty w umowie obowiązek przedstawienia wszelkich dokumentów, dotyczących zleconego zadania.
Zdaniem Sądu, postępowanie prowadzone przez organ winno skoncentrować się na ocenie wiarygodności przedłożonych przez fundację dokumentów, potwierdzających według niej, wydatkowanie pobranej dotacji zgodnie z przeznaczeniem.
Wskazać należy, że fundacja przedstawiła wszystkie posiadane przez nią dokumenty, o czym informowała organ. Wobec czego żądania kierowane do fundacji
o przedłożenie innych bardziej szczegółowych dowodów związanych z wydatkowaniem dotacji były bezpodstawne. Organ winien przeanalizować przedstawione mu dokumenty. Organ ujął w tabeli nr 1 zakwestionowane wydatki (łącznie na kwotę [...] zł) na podstawie paragonów w postaci:
Lp. 1 paragon. - wyjazd na kręgle wychowanków;
Lp. 2 paragon. - zakup słodyczy dla wyjeżdżających dzieci na pożegnanie;
Lp.3- zakupy dla mamy wychowania przebywającej w szpitalu;
Lp. 4 paragony - zakup materiałów potrzebnych wychowance (art. spożywcze);
Lp. 5 ,7, 9 paragony - lody dla wychowanków;
Lp. 6 paragony - 2 bilety normalne na trasie D.- K. dla wychowanki na kurs prawa jazdy;
Lp. 8 paragony - art. spożywcze na wyjazd wychowanków na obóz;
Lp. 10 paragony - 4 bilety normalne, każdy dla dwóch osób na krasie D.-S.;
Lp. 11 paragony - skarpety i maszynka jednorazowa dla wychowanki;
Lp . 12, 13 paragony - śniadania i kolacje:
- 24 bilety dla uczniów na trasie K. – D.;
- zakup zniczy i 2 bilety dla wychowanki na trasie P. – K.;
Lp. 17 paragon- usługa stomatologiczna;
Lp. 18 paragon- usługa RTG;
Lp. 19-22, 25-28, 31-33 paragony - śniadania, obiady i kolacje (art.. spożywcze);
Lp. 23 paragon - obuwie;
Lp. 24, 30 paragony - zakupy na urodziny;
Lp. 29 paragon - składka na wigilię klasową (art. spożywcze).
Organ I instancji wskazał, że wszystkie wymienione wyżej pozycje, poza lp.3, mogły dotyczyć zadań, które realizowane były ramach działalności placówki opiekuńczo-wychowawczej. Organ zakwestionował te wydatki, gdyż według jego oceny brak było jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że wydatki te zostały wykonane ze środków dotacji. Dotacja z konta placówki przelana została na konto dyrektora placówki i brak było jakichkolwiek potwierdzeń rozliczenia się dyrektora
z poszczególnymi osobami dokonującymi zakupów. Pozycja lp.3 na kwotę [...] zł dotyczyła zakupów artykułów spożywczych dla matki wychowanki przebywającej
w szpitalu i ten rodzaj wydatku nie mieścił się w zadaniach placówki opiekuńczo-wychowawczej.
Zdaniem Sądu, organ I instancji w żaden sposób nie podważył poniesienia przez fundację ww. wydatków, na które przedstawiła paragony, uznając je za realizację zadań, na które pobrana została dotacja.
W ocenie Sądu, organ niezasadnie domagał się przedstawienia rozliczeń pomiędzy dyrektorem a osobami, dokonującymi zakupów mimo braku odpowiednich regulacji w umowie zawartej między Powiatem a fundacją. Według Sądu, wiarygodność tych dokumentów, odpowiednio opisanych oraz na podstawie złożonych oświadczeń dyrektora placówki nie budziła wątpliwości. Fundacja wyjaśniła, że jej celem było usamodzielnianie wychowanków, wyrównywanie szans, nauka odpowiednich zachowań w różnych sytuacjach życiowych, załatwianie prostych spraw codziennych (np. zakupy, wizyta u fryzjera i szewca).
Zdaniem Sądu, ww. wydatki były zasadne, służyły do osiągniecia zamierzonego celu i były związane z wykorzystaniem dotacji zgodnie z jej przeznaczeniem poza wydatkiem opisanym w lp.3.
Organ ujął w tabeli nr 2 zakwestionowane wydatki (łącznie na kwotę [...] zł) na podstawie na podstawie innych dowodów niż rachunki i faktury w postaci:
Lp. 34 kartka z informacją "zapłacono za usługę fryzjerską [...] zł" - data dokumentu 11.02.2011 r.
Lp. 35 kartka z informacją "wykonano usługę wymiany zamka, klejenie podeszwy cena [...] zł" - data dokumentu 25.02.2011 r. (zakład szewski) - brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie ceny a nie stwierdzenie dokonania zapłaty)
Lp. 36 kartka z informacją "wykonano usługę w zakresie klejenia obuwia koszt [...] zł (zakład szewski) - brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie ceny, a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty dokonania usługi i zapłaty;
Lp.37 oświadczenie WPO-W D. - przekazanie wychowance [...] zł na bilety na potrzeby dojazdu z internatu do szkoły autobusem komunikacji miejskiej - wypłaty gotówki w placówce odbywały się za pomocą list potwierdzających odbiór gotówki przez wychowanków. W tym przypadku podpisy na oświadczeniu dotyczą wychowawcy i pedagoga, brak podpisu wychowanki świadczącego o otrzymaniu przedmiotowych środków. Na oświadczeniu widnieje zapis "że środki na ten cel zostały przekazane z prywatnych pieniędzy dyrektora placówki pana Z. S. Lp. 38 kartka z informacją "wymiana uszkodzonych 3 szt. guzików- nity z montażem [...] zł" (zakład usługowo-handlowy) brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu usługi a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty dokonania usługi i zapłaty;
Lp. 39 kartka z informacją "dnia 26.09.11 r. wykonano usługę. Cena [...] zł" (zakład fryzjerski)- brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu usługi a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty dokonania zapłaty;
Lp. 40 kartka z informacją "Skakanki 6 szt. X [...] zł = [...] zł" (przedsiębiorstwo handlowo- usługowe) - brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak stwierdzenia dokonania sprzedaży, daty sprzedaży i daty dokonania zapłaty;
Lp. 41 kartka z informacją "wykonano naprawę obuwia koszt [...] złotych" (zakład szewski) brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty wykonania usługi i daty dokonania zapłaty;
Lp. 42 kartka z informacją "wykonano naprawę obuwia koszt [...] złotych" (zakład szewski) - brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty wykonania usługi i daty dokonania zapłaty;
Lp. 43 zaświadczenie "wykonano usługę naprawy obuwia tj. wymiana obcasa. Koszt usługi – [...] zł " data dokumentu 9.12.2011 r. (zakład szewski) - brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty dokonania zapłaty;
Lp.44 kartka z informacją "usługa fryzjerska koszt [...] zł" (zakład fryzjerski) - brak potwierdzenia dokonania zapłaty (określenie kosztu usługi a nie stwierdzenie dokonania zapłaty), brak daty wykonania usługi i dokonania zapłaty.
Organ I instancji zakwestionował ww. wydatki, gdyż dokumenty te miały różne braki, które uniemożliwiły mu uznanie, że zostały poniesione z otrzymanej dotacji.
Z powyższym nie sposób się zgodzić, jak wskazał Sąd w wyroku z dnia
20 sierpnia 2015 r., fundacja mogła dowodzić wydatkowania dotacji zgodnie
z przeznaczeniem za pomocą każdego dowodu, do których zaliczają się także dokumenty wymienione w tabeli nr 2. Dokumenty te organ I instancji winien rozważyć pod względem wiarygodności.
Sąd nie miał wątpliwości, że wydatki ujęte w lp.34 ([....] zł), 35 ([..] zł), 39 ([...] zł) i 43 ([...] zł) winny być uznane za wykorzystanie dotacji zgodnie z przeznaczeniem, dowody te posiadają dane w postaci zindywidualizowanego wykonawcy, wykonanej usługi, daty tej usługi i ceny usługi. Zastrzeżenia organu, że wskazano jedynie cenę, a nie fakt otrzymania konkretnego wynagrodzenia, Sąd uznał za niezasadne. Dane widniejące w tych dokumentach były wystarczające do przyjęcia ich poniesienia przez fundację w 2011 r., dowody te były opisane przez wskazanie nazwiska wychowanka, na którego były poniesione i podpisane przez wychowawcę. Organ w toku postępowania nie zakwestionował, że wydatki te poniesiono niezgodnie z przeznaczanie i że nie były przeznaczone na realizację celu dotacji.
Odnośnie dowodów ujętych w lp. 36 ([...]zł), 38 ([...] zł), 40 ([...] zł), 41([...] zł),
42 ([...] zł), 44 [...] zł), wskazać należy, że nie posiadają one wskazania daty wykonania danej usługi, co uniemożliwiło, w ocenie organu, uznanie, czy ten rodzaj wydatku został poniesiony na realizację celu dotacji w konkretnym okresie.
W ocenie Sądu, również te wydatki mimo ww. braku mogłyby być uznane za wykorzystanie dotacji zgodnie z przeznaczeniem. Wskazać należy, że dowody te zostały opisane przez wskazanie konkretnego wychowana, na rzecz którego zostały poniesione wraz z podpisem wychowawcy. W przypadku gdyby organ nadal kwestionował te wydatki jako poniesione przez fundację na realizację celu powierzonego zadania, powinien przeprowadzić w tym celu postępowanie dowodowe na podstawie przepisów Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p.
Sąd nie podzielił stanowiska organu, że nie posiadał on żadnych innych możliwości, poza wezwaniem strony do zgłoszenia dodatkowych dowodów, które pozwoliłyby ustalić, iż dotacja wydatkowana była zgodnie z przeznaczeniem.
Zgodnie z art. 6 i 7 Kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, zaś w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Stosownie do art. 77 § 1 Kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś na mocy art. 80 Kpa organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zdaniem Sądu, gdyby organ nadal kwestionował ww. wydatki mógłby porównać czy dany wydatek był związany z konkretnym wychowaniem przez ustalenie czy dana osoba była w tym czasie wychowankiem placówki. Ponadto organ może dokonać przesłuchania świadków (np. wychowawców; wychowanków; osób, które wykonały dana zakwestionowaną usługę) na okoliczność wystawienia danego dokumentu.
Zgodzić należy się z organem, że inicjatywa dowodowa leżała po stronie fundacji, lecz nie zwalniało to organu z zebrania materiału dowodowego i jego oceny. Skoro fundacja wypełniła swoje zadanie przez przedstawienie odpowiednich dokumentów, które miały świadczyć o wydatkowaniu dotacji zgodnie z przeznaczeniem, to przy zakwestionowaniu konkretnych dokumentów przez organ, na niego przechodzi ciężar dowodu, że określone dowody nie były związane z wydatkowaniu dotacji zgodnie z przeznaczeniem.
Odnośnie wydatku ujętego w lp.37 ([...] zł), Sąd uznał, że nie może być on uznany za wydatek, świadczący o wydatkowaniu dotacji zgodnie z przeznaczeniem, gdyż z opisu dokumentu wynikało, że środki finansowe zostały przekazane wychowance z prywatnych pieniędzy dyrektora placówki.
Także wydatek ujęty w poz. 97 o nazwie pokwitowanie na kwotę [...] zł z dnia
21 czerwca 2011 r. na rzecz szpitala w G. tytułem dobrowolnej wpłaty nie może być uznany za wydatek, świadczący o wydatkowaniu dotacji zgodnie z przeznaczeniem. Słusznie podkreślił organ, że środki publiczne, do których zalicza się również przedmiotowa dotacja przekazana na realizację zadania publicznego, powinny być wydatkowane w sposób oszczędny i celowy. Dzieci przebywające w W. P. O.-W. objęte są ubezpieczeniem, w ramach którego przysługuje nieodpłatna opieka szpitalna. Wyjaśnienia fundacji w tym zakresie zawierały wyczerpujące wyjaśnienie tej sytuacji, lecz przekazanie odpowiednich środków higienicznych wychowance mogło się odbyć w sposób rzeczowy np. przez wysłanie paczki.
W ocenie Sądu, organy obu instancji naruszyły art. 153 p.p.s.a., art. 6, art. 7 i 77 § 1 Kpa, w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych przez nich decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić wskazania Sądu, dokonać ponownej weryfikacji złożonych przez fundację dokumentów pod względem ich wiarygodności w zakresie podanym wyżej przez Sąd i wydać stosowne orzeczenie, zawierające ponowne obliczenie ewentualnych odsetek.
Wskazane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło