I SA/Sz 183/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. [...] kwotę[...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. U z a s a d n i e n i e: Decyzją ostateczną z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] r. umarzającej wszczęte na wniosek H. W. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. w sprawie długu celnego. Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej wynika, iż w dniu [...]r. zapadła decyzja Naczelnika Urzędu Celnego Nr [...], którą określono kwotę wynikającą z długu celnego w związku nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny 286 hl spirytusu 96% objętego wspólną procedurą tranzytu i którą za dłużnika celnego uznano m.in. H. W. Pismem z dnia [...] r. H. W. wniósł odwołanie od wska- zanej wyżej decyzji organu celnego, zaś odrębnym pismem z tej samej daty złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej (data wpływu [...] r.) o stwierdzenie nieważności tejże samej decyzji. W konsekwencji rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionych w niej odwołań, w tym także odwołania wniesionego przez H. W., decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]roku w sprawie określenia kwoty wynikającej z długu celnego w związku z niele- galnym wprowadzeniem spirytusu na polski obszar celny i sprawę przekazał organo- wi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzja kasacyjna organu odwo-ławczego zaskarżona została przez H. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 20.09.2007 r. (sygn. akt I SA/Sz 396/07) skargę jego oddalił. Wynika dalej z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji ostatecznej, iż po rozpatrzeniu wniosku H. W. z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej umorzył wszczęte tym wnioskiem postępowanie decyzją z dnia [...] r., od której to decyzji przez H. W. wniesione zostało odwołanie domagające się jej uchylenia i uwzględnienia jego wniosku oraz podnoszące zarzut, że decyzja z dnia [...] r. w sprawie długu celnego została skierowana do osoby nie będącej uczestnikiem postępowania i winna zostać wycofana z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie, na skutek wniesionego odwołania, sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska co do tego, że postępowanie wywołane wnioskiem H. W. o stwierdzenie tej nieważności okazało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie. Wskazał on ponownie na fakt, że przed rozpatrzeniem wniosku o stwierdzenie nieważności i wydaniem w tej mierze decyzji, z obrotu prawnego w trybie odwoławczym usunięta została decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawca. Brak tej decyzji w obrocie prawnym oznacza bezprzedmiotowość postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, a to koniecznym czyni - stosownie do przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej - wydanie decyzji umarzającej to postępowanie. Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez H. W. do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Odwołując się do przepisów art. 165 Kodeksu postępowania administracyjnego skarżący zarzuca, iż zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów prawa oraz w wyniku błędnych ustaleń faktycznych. Domagając się jej uchylenia w całości, skarżący kwestionuje przyjęcie przez organ odwoławczy, że jest on w dalszym ciągu uczestnikiem stosunku prawnego wiążącego go z podmiotami, które dopuściły się nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny i że tym samym jest osobą będącą stroną w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego w trybie odwoławczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga okazała się w zupełności nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem pod-stawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa. Na wstępie zauważyć wypada, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nie-ważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymie- nionych w przepisach art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Jakkolwiek z przepisów tych wynika, iż jedną z takich kwalifikowanych wad nakazujących unieważnienie decyzji podatkowej (również celnej - odpowiednio do przepisu art. 262 Kodeksu celnego) jest skierowanie tej decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, to jednakże instytucja procesowa stwierdzenia nieważności decyzji, dająca możliwość ponownego roz-patrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, odnosi się wyłącznie do decyzji ostatecznych, a więc takich, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania. Wynika z tego, że niedopuszczalnym jest stwierdzenie nieważności decyzji, od której wniesione zostało odwołanie. Wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oznacza, w świetle wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (celnego), że organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga spra-wę, wydając decyzje, o jakich stanowią przepisy art. 233 § 1 i 2 tejże Ordynacji. Wydanie w takiej sytuacji przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, a więc decyzji uchylającej w całości zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazującej sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpa-trzenia, oznacza, że uchylona decyzja traci swój prawny byt i jej rozstrzygnięcia nie są dla nikogo wiążące. Oznacza to tym samym, że ewentualne postępowanie wywo- łane wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności jest postępowaniem pozbawionym przedmiotu, o którym można by w nim rozstrzygać. Jest tym samym postępowaniem, które stosownie do dyspozycji art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej podlega umorzeniu. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, iż postępowanie o stwier-dzenie nieważności decyzji, wszczęte na wniosek H. W. z dnia [...]r., dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji, która zaskarżona została przezeń w trybie odwoławczym i w tymże też trybie uchylona w całości z przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a więc z obrotu prawnego została wyeliminowania, co oznacza tym samym, iż wszczęte postępowanie o stwierdzenie jej nieważności stało się bezprzedmiotowe. Tak więc, stanowisko Dyrektora Izby Celnej co do tego, że wywołane wnioskiem H. W. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji celnej z obrotu prawnego już usuniętej jest postępowaniem bezprzedmiotowym, jest stanowiskiem w pełni odpowiadającym stanowi faktycznemu sprawy, a podjęte w wyniku tego stanowiska rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania jest rozstrzygnięciem zgodnym z dyspozycją przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom postępowania podatkowego (celnego), stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.