I SA/Sz 204/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. i za 7 miesięcy 2004 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący K. S., wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, co następuje. K. S. gospodarstwo domowe prowadzi z małżonką – K. S. oraz dwójką dzieci. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 180 m kw, innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych nie posiada, ani też nie zgromadził zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Z żoną K. S. skarżący ma wyłączoną wspólność majątkową małżeńską zgodnie z zawartą umową (przed zawarciem związku małżeńskiego) w roku 1994 r. K. S. oświadczył, że od listopada 2007 r. prowadzi działalność gospodarczą, z której na dzień 31 października 2008 r. średniomiesięczny dochód brutto wynosił 250 zł. Skarżący podał, że uzyskuje także dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 6.263,45 zł. Ponadto w swoim wniosku skarżący oświadczył, że całość wynagrodzenia po zaspokojeniu podstawowych potrzeb rodziny przeznaczana jest na odtworzenie strat związanych z pożarem domu, który miał miejsce w dniu 23 kwietnia 2008 r. (spalił się dach, poddasze, zniszczone zostało I piętro domu). Na ten cel wnioskodawca wydatkował również całe swoje oszczędności. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 powołanej ustawy ). W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z art. 255 cyt. ustawy, referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 18 marca 2009 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj.: - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość i ich ponoszenie przez skarżącego z ostatnich dwóch miesięcy (opłaty mieszkaniowe: za energię elektryczną, wodę, gaz, itp.), - odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2007 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2008 r. (np. wyciągu z prowadzonej ewidencji dla celów podatkowych zawierającego zestawienie rozliczenia ww. wartości za rok 2008, odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2008 r. jeśli takie już złożył lub odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych z ostatnich trzech miesięcy 2008 r. jeżeli były składane, zaświadczenia z urzędu skarbowego), - wykazu posiadanych przez skarżącego wszystkich rachunków bankowych oraz wyciągów ze stanem tych rachunków z okresu od 1 listopada 2008 r. do 5 marca 2009 r. , - zaświadczenia z właściwego urzędu pracy czy małżonka skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jeśli małżonka jest zatrudniona lub prowadzi samodzielną działalność gospodarczą dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów, - zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości średniomiesięcznego wynagrodzenia netto z ostatnich sześciu miesięcy, - dokumentu potwierdzającego istnienie rozdzielności majątkowej między małżonkami w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. K. S. powyższego zobowiązania w zakreślonym terminie tj. do dnia 3 kwietnia 2009 r., ani dotychczas nie wykonał nie nadsyłając żądanych dokumentów. W dniu 30 marca 2009 r. wnioskodawca uiścił tytułem wpisu sądowego kwotę 2.000 zł, a następnie, w związku z powyższym, w dniu 8 kwietnia 2009 r. (data wpływu pisma do Wojewódzkiego Sądu w S.) oświadczył, że jego sytuacja w stosunku do grudnia 2008 r. uległa poprawie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, w której osoba bezrobotna, niepobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przyznanie prawa pomocy uzasadniają przede wszystkim takie nadzwyczajne okoliczności np. jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód, które w sposób obiektywny uniemożliwiają wykorzystanie swej zdolności zarobkowej, albo wyłączają korzystanie z niej z innych przyczyn społecznie uzasadnionych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. W swoim wniosku K. S. podał, że wraz ze swoją rodziną (żoną i dwójką dzieci) utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej, który w okresie od miesiąca października 2008 r. do końca ubiegłego roku wyniósł średniomiesięcznie 250 zł brutto a także z dochodu z umowy o pracę w kwocie 6.263,45 zł. Skarżący oświadczył, że posiada majątek w postaci nieruchomości o pow. 180 m kw., a posiadane oszczędności wydatkował na naprawę zniszczeń domu spowodowanych pożarem w 2008 r. Dochodów małżonki oraz jej majątku strona nie wykazała podając jedynie, że od roku 1994 ma wyłączoną wspólność majątkową małżeńską. Ponieważ powyższe informacje okazały się ogólnikowe i niewystarczające do przeprowadzenia jednoznacznej oceny rzeczywistej sytuacji płatniczej, stanu majątkowego K. S., wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku, tak aby treść oświadczenia spełniała wymogi, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Zobowiązania powyższego nie wykonał nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów, ani też nie składając żadnego dodatkowego oświadczenia w wymaganym zakresie. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz sytuacji rodzinnej, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Nie przedstawiając zatem żądanych dokumentów potwierdzających przedstawione dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów (z działalności gospodarczej od początku 2009 r.), stanu majątkowego oraz nie składając oświadczenia co do wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny skarżący nie udowodnił, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Dodatkowo należy wskazać, że w dniu 30 marca 2009 r. (w terminie zakreślonym do wykonania zobowiązania referendarza sądowego z dnia 18 marca 2009 r.) powyższą kwotę wnioskodawca uiścił, a następnie oświadczył, że jego sytuacja uległa poprawie w stosunku do grudnia 2008 r. W tych okolicznościach, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie, tj. odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.