I SA/Sz 207/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. i K.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r. i odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w tym podatku. I. oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego kwotę [...] powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej oraz kwotę [...] tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia [...]., wydaną w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., z dnia [...]., określającą Firmie Handlowej "N S.C. K. A., A. A. w podatku od towarów i usług za wrzesień 2000r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...][zł tj. o[...] zł wyższe od wykazanego w deklaracji VAT-7 oraz orzekającą o odpowiedzialności podatników jako osób trzecich za zaległość w w/w podatku wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepisy: - art. 10 ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn.zm.), - § 50 ust. 4 pkt 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 z późn.zm.), - art. 3 pkt 4, art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 23 § 1 pkt 1 i 2, art. 23 § 4, art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 3, art. 55, art. 91, art. 107, art. 108, art. 109, art. 115, art. 133 § 1 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), - art. 24 ust. 1 pkt 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999r.Nr 54, poz. 572z późn. zm.). Z dokonanych na podstawie wyników kontroli skarbowej ustaleń wynika, że podatnicy, prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowa "N." ujęli w ewidencji zakupów oraz rozliczyli w deklaracji VAT-7 za wrzesień 2000r., podatek naliczony w kwocie łącznej [...][zł wynikający z faktur VAT nr [...] [...]wystawionych przez firmę Handlowo-Usługową R. Ż. z K.. Organ wskazał, że w dokumentacji brakuje również faktury VAT nr [..] z dnia [...]. wystawionej przez M. z siedzibą w K., ul. S. na wartość netto [...] i VAT [...] zł. Podatnicy nie przedłożyli oryginału tych faktur ani ich duplikatów jak również wystawca, - R. Ż. nie okazała kopii tych faktur ani nie zadeklarowała wynikającego z nich podatku należnego, a ponadto w postępowaniu karnym oświadczyła, że były to faktury puste, za którymi "nie szedł towar". Z tego względu organy obu instancji zgodnie uznały, że czynności stwierdzone w/w fakturami nie zostały dokonane nie mogą więc - stosownie do § 50 ust. 4 pkt 5 lit.a powołanego rozporządzenia – być podstawą do obniżenia podatku należnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie /28 lutego 2004r./, podatnicy domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji i uznania rejestrów zakupu i sprzedaży za odpowiadające rzeczywistości oraz o "uznanie rejestrów zakupu i sprzedaży podatku VAT za lata 1998,1999 i 2000. Skarżący wywodzą, tak jak w odwołaniu, że towary kupowali w dobrej wierze, za które płacili i które sprzedawali swoim odbiorcom zachowując wszelkie zasady kupieckiej rzetelności. Skarżący wyjaśnili, iż w wyniku kontroli dowiedzieli się, że ich sprzedawca był nierzetelny, kopie faktur umieszczał w koszu, nie prowadził stosownej ewidencji, a także oświadczył, że nie dokonywał ze skarżącymi transakcji i nie dostarczał im towaru. Zdaniem skarżących odrzucenie naliczonego podatku z powodu braku oryginałów faktur jest bardzo krzywdzące. Skarżący podnieśli także, że organ podatkowy nie wyegzekwował oryginałów faktu od wszystkich firm, czy właścicieli z którymi skarżący dokonywali transakcji kupna-sprzedaży. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Jak wynika z prawidłowo dokonanych ustaleń podatnicy nie posiadali spornych faktur w oryginale, nie dostarczyli też ich duplikatów, choć możliwość taką przewidywał § 51 powołanego rozporządzenia. Z tego już powodu zasadnie było zakwestionowanie rozliczenia podatkowego, bowiem posiadanie oryginału faktury /duplikatu/ jest warunkiem koniecznym do skorzystania z prawa odliczenia podatku w niej naliczonego (§ 50 ust. 3). Niezależnie od tego zgromadzony i prawidłowo oceniony materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że czynności stwierdzone spornymi fakturami /których nie ma/ nie zostały dokonane, co uzasadniało zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a powołanego na wstępie rozporządzenia Ministra Finansów. Norma prawna wyrażona w przepisie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a znajdującego zastosowanie w sprawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), jest jednoznaczna – odliczenie podatku naliczonego na podstawie faktury wystawionej przez podmiot nieistniejący oraz na podstawie faktury, która odzwierciedla czynności niedokonane jest niedopuszczalne. Konieczność stosowania przez ustawodawcę takiego unormowania wynika z konstrukcji podatku od towarów i usług, polegającej na tym, że sprzedawca, dokonując sprzedaży towarów (usług), wystawia fakturę i ma obowiązek zapłaty podatku wynikającego z faktury, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swojego podatku należnego kwoty podatku zapłaconego przez sprzedawcę. Oznacza to, że nabywca towarów (usług), może odliczyć tylko podatek zapłacony (rozliczony) w poprzedniej fazie obrotu. Sytuacja, gdy wystawca faktury nie uwzględnia wykazanej w niej sprzedaży w deklaracji VAT-7 nie zezwala nabywcy na obniżenie kwoty podatku należnego. W przypadku nieobowiązywania takiego unormowania, tj. ograniczającego prawo podatnika do skorzystania z prawa odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego, w sytuacji jaka zaistniała w sprawie będącej przedmiotem wyrokowania, mogłoby nastąpić odliczenie podatku, którego wystawca faktury nie odprowadził do budżetu. Powołany przepis rozporządzenia ma zatem zapobiegać sytuacjom, w których Skarb Państwa zwracałby wykazany w fakturze podatek, mimo iż podatek ten nie został w rzeczywistości uiszczony. Słusznie organ odwoławczy podkreślił w swojej decyzji, że ryzyko wyboru niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta, obciąża nabywcę towarów lub usług, w tym przypadku Spółkę "N.", która pomniejszyła podatek należny o podatek naliczony, który de facto nie został zapłacony. Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a nieuzasadniona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 15 w związku z § 2 ust. 3 oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).